Spis treści:
- Dlaczego warto wysiać grykę na poplon? Najważniejsze zalety
- Kiedy i jak wysiewać grykę na nawóz zielony?
- Kiedy przekopać lub skosić grykę, aby uniknąć niechcianego samosiewu?
Grykę często określa się jako roślinę "odkażającą" ziemię. Nie oznacza to jednak, że usuwa z niej wszystkie grzyby chorobotwórcze, bakterie i szkodniki. Przerywa uprawę warzyw z rodziny psiankowatych, wspiera różnorodność mikroorganizmów oraz tworzy na grządce środowisko mniej sprzyjające chwastom. Traktuj ją więc jako element regeneracji stanowiska, a nie zamiennik zmianowania i dokładnego usuwania porażonych resztek roślin.
Dlaczego warto wysiać grykę na poplon? Najważniejsze zalety
Gryka zwyczajna nie jest zbożem, choć jej nasiona przypominają ziarno i wykorzystuje się je w podobny sposób. Należy do rodziny rdestowatych, dlatego nie jest spokrewniona z pomidorami. Wysiewając ją po zakończeniu ich uprawy, wprowadzasz na grządkę roślinę z zupełnie innej grupy botanicznej. W ten sposób przerywasz następujące po sobie uprawy psiankowatych i przygotowujesz stanowisko pod kolejny sezon.
Jedną z najważniejszych zalet gryki jest szybki wzrost. W ciepłej, wilgotnej ziemi sprawnie kiełkuje, rozgałęzia się i po kilku tygodniach tworzy zwartą okrywę. Jej liście odcinają chwastom dostęp do światła, przez co komosa, żółtlica, szarłat czy chwastnica mają znacznie gorsze warunki do wzrostu.
Gryka ogranicza chwasty nie tylko przez zacienianie gleby. Wykazuje również działanie allelopatyczne, czyli wydziela związki hamujące kiełkowanie niektórych roślin. Nie licz jednak na to, że całkowicie usunie perz, powój, ostrożeń lub inne chwasty wieloletnie. Ich podziemne kłącza i korzenie pozostają w glebie, dlatego wyrwij je przed wysiewem poplonu.
Zobacz również:
Po kilku tygodniach gryka wytwarza sporą ilość miękkich łodyg i liści. Gdy skosisz je i płytko wymieszasz z podłożem, rozpoczną szybki rozkład. Zielona masa dostarczy pożywienia bakteriom, grzybom i innym organizmom glebowym oraz zwiększy ilość materii organicznej. To właśnie z niej w dłuższym procesie powstają związki próchniczne.
Korzenie gryki przerastają wierzchnią warstwę podłoża, rozluźniają ją i pozostawiają drobne kanaliki ułatwiające przepływ wody oraz powietrza. Takie działanie przydaje się szczególnie na grządkach regularnie podlewanych i udeptywanych podczas podwiązywania, nawożenia oraz zbierania pomidorów. Zwarty łan chroni również ziemię przed przesuszeniem, gwałtownym deszczem i powstawaniem twardej skorupy.
Gryka sprawnie pobiera fosfor z trudno dostępnych związków znajdujących się w glebie. Gromadzi go w swoich tkankach, a po rozłożeniu zielonej masy składnik wraca do obiegu i staje się dostępniejszy dla kolejnych roślin. Nie wzbogaca natomiast podłoża w azot atmosferyczny, ponieważ nie należy do rodziny bobowatych. Takie właściwości mają m.in. łubin, koniczyna, wyka i peluszka.
Poplon wspiera również naturalną równowagę biologiczną w ogrodzie. Kwitnąca gryka przyciąga pszczoły, trzmiele oraz bzygi, których larwy żywią się mszycami. Jej wpływ na nicienie zależy od konkretnego gatunku szkodnika, odmiany gryki i warunków panujących w glebie.
Jeśli pomidory miały objawy zarazy ziemniaczanej, alternariozy lub innej choroby, najpierw dokładnie oczyść stanowisko. Zbierz porażone liście, łodygi, owoce i korzenie. Nie rozdrabniaj ich i nie przekopuj razem z poplonem. Sama gryka nie unieszkodliwi materiału zakaźnego pozostawionego na grządce. Przy nawracających problemach z chorobami zachowaj kilkuletnią przerwę w uprawie pomidorów, papryki, bakłażanów i ziemniaków na tym samym miejscu.
Kiedy i jak wysiewać grykę na nawóz zielony?
Gryka lubi ciepło i źle znosi nawet niewielkie przymrozki. Aby zdążyła wytworzyć wartościową zieloną masę, zapewnij jej przynajmniej cztery-sześć tygodni ciepłej pogody. Po pomidorach wysiej ją wtedy, gdy zwolnisz grządkę najpóźniej w pierwszej połowie sierpnia.
Taki termin sprawdzi się po wczesnych odmianach pomidorów, po wcześniejszym opróżnieniu tunelu albo po usunięciu krzewów, które zakończyły już owocowanie. Im później wysiejesz nasiona, tym mniej zielonej masy uzyskasz. Gryka wysiana we wrześniu w odkrytym gruncie zwykle nie zdąży dostatecznie się rozrosnąć przed pierwszym chłodem. Jeśli zbierasz pomidory do końca września, wybierz żyto ozime lub inny poplon odporny na niską temperaturę.
Zobacz również:
Jak prawidłowo wysiać grykę?
- Usuń krzewy pomidorów wraz z podporami, sznurkami i opadłymi owocami. Resztki z objawami chorób wynieś poza warzywnik.
- Wyrwij perz, powój, ostrożeń oraz inne chwasty wieloletnie. Gryka zacieni ich liście, ale nie zniszczy podziemnych rozłogów.
- Spulchnij ziemię na głębokość około 5-10 cm i wyrównaj ją grabiami. Głębokie przekopywanie nie jest potrzebne, chyba że podłoże zostało mocno ubite.
- Rozsiej od 6 do 10 g nasion na 1 m². Podziel przygotowaną porcję na pół: pierwszą część rozsyp wzdłuż grządki, a drugą w poprzek. Dzięki temu uzyskasz równomierną okrywę.
- Przykryj nasiona 2-3-centymetrową warstwą ziemi. Na lekkim, szybko przesychającym podłożu umieść je nieco głębiej, jednak nie przekraczaj 4 cm.
- Delikatnie dociśnij powierzchnię grabiami lub deską, a następnie podlej grządkę drobnym strumieniem. Silny strumień wypłucze i przesunie nasiona.
Utrzymuj umiarkowaną wilgotność ziemi do chwili pojawienia się siewek. Podczas suchej pogody regularnie zraszaj powierzchnię, ale nie dopuszczaj do zastoju wody. Po wytworzeniu zwartej okrywy gryka nie wymaga wielu zabiegów pielęgnacyjnych.
Na grządce po pomidorach zrezygnuj z dodatkowego nawożenia azotem. W podłożu często pozostają składniki dostarczane krzewom w trakcie sezonu. Nadmiar azotu pobudza grykę do nadmiernego wzrostu, osłabia łodygi i sprzyja wyleganiu roślin.
W tunelu wysiejesz grykę nieco później niż w odkrytym gruncie, ponieważ pod osłoną ciepło utrzymuje się dłużej. Kontroluj jednak wilgotność podłoża. Jesienią ziemia pod osłoną szybko wysycha, nawet gdy na zewnątrz regularnie pada.
Kiedy przekopać lub skosić grykę, aby uniknąć niechcianego samosiewu?
Nie pozostawiaj gryki aż do pełnej dojrzałości. Gdy wytworzy nasiona, część z nich osypie się na ziemię i wykiełkuje w kolejnym sezonie. Samosiewy nie należą do szczególnie trudnych do usunięcia, ale wyrastając pomiędzy warzywami, będą konkurować z nimi o wodę, światło oraz składniki pokarmowe.
Skoszenie zaplanuj na początek kwitnienia, gdy na roślinach pojawią się pierwsze skupiska białych lub różowawych kwiatów. Nie czekaj, aż zaczną zawiązywać i wypełniać nasiona. W zależności od temperatury, wilgotności i terminu siewu gryka osiąga tę fazę po około pięciu-sześciu tygodniach.
Zobacz również:
Ścinaj rośliny sekatorem, nożycami, kosą albo wysoko ustawioną kosiarką. Następnie rozdrobnij łodygi i liście. Krótkie fragmenty rozłożą się szybciej i łatwiej wymieszasz je z ziemią.
Świeżą masę pozostaw na powierzchni przez jeden lub dwa dni, aby lekko zwiędła. Następnie przekop ją na głębokość około 5-10 cm. Nie zakopuj mokrych łodyg zbyt głęboko, ponieważ niedobór tlenu spowolni rozkład i doprowadzi do gnicia.
Jeżeli prowadzisz ogród bez przekopywania, zostaw skoszoną grykę na grządce w roli ściółki. Korzenie rozłożą się bezpośrednio w ziemi, a łodygi i liście stopniowo przerobią dżdżownice oraz mikroorganizmy.
Rozdrobniony materiał przykryj cienką warstwą dojrzałego kompostu, aby szybciej rozpoczął się rozkład i wiatr nie rozwiewał suchych fragmentów.
Po wymieszaniu gryki z podłożem odczekaj przynajmniej dwa tygodnie przed wysianiem kolejnych warzyw. Intensywny rozkład świeżej biomasy oraz działanie związków allelopatycznych utrudniają kiełkowanie drobnych nasion. Jeśli przygotowujesz grządkę jesienią pod wiosenne nasadzenia, pozostaw ziemię w spokoju aż do nowego sezonu.
Pierwszy silniejszy przymrozek zniszczy grykę, lecz nie cofnie procesu dojrzewania nasion. Jeśli ziarniaki zdążyły się wykształcić, pozostaną w glebie mimo obumarcia pędów. Dlatego obserwuj kwiaty i zakończ uprawę, zanim pojawią się pierwsze dojrzałe nasiona.
Gryka nie zastąpi kompostu, nawożenia i prawidłowego zmianowania. Pozwoli jednak wykorzystać ciepłe tygodnie po zakończeniu uprawy pomidorów. Osłoni ziemię, ograniczy chwasty, dostarczy materii organicznej i przygotuje grządkę do kolejnego sezonu.
Źródło: deccoria.pl
