Spis treści:
- Wończa - zjawiskowy krzew
- Sadzenie i pielęgnacja wończy
Wończa - zjawiskowy krzew
Wończa, znana też jako osmantus (Osmanthus), to rodzaj krzewów i małych drzew należących do rodziny oliwkowatych. Zalicza się do niego 30-36 gatunków roślin, które naturalnie występują głównie w północno-wschodniej Azji i Ameryce Północnej. Wszystkie pięknie pachną brzoskwiniami z nutą miodu, a niektóre z nich stosuje się jako przyprawy. W uprawie ogrodowej dorasta do 2,5-4 m wysokości.
Krzew zimą zachowuje swój piękny wygląd. Charakteryzuje się skórzastymi, ostro zakończonymi liśćmi oraz drobnymi, rurkowatymi kwiatkami, zazwyczaj koloru białego lub kremowego. Pojawiają się one od sierpnia do października. W Polsce wończa bardzo rzadko owocuje. Jej pędy tworzą zwartą całość, najczęściej o zaokrąglonym kształcie.
W ogrodzie można uprawiać różne gatunki i odmiany osmantusa. Do naszego klimatu najbardziej nadają się osmantus kolczasty (Osmanthus heterophyllus) oraz osmantus Burkwooda (Osmanthus x burkwoodii), ponieważ wykazują wysoką odporność na niskie temperatury. Pozostałe gatunki należy uprawiać w pojemnikach i przechowywać zimą w jasnych, chłodnych pomieszczeniach.
Zobacz również:
Osmantus kolczasty rośnie bardzo wolno i po około 10 latach osiąga ponad metr wysokości. Jego młode liście mają kolczaste brzegi i w pierwszej chwili przypominają ostrokrzew, otwiera się w nowym oknie. Odmiana Burkwooda jest mieszańcem i wyróżnia się swoimi błyszczącymi liśćmi, które od dołu są jasnozielone, a od góry - ciemnozielone. Do innych, popularnych i bardzo dekoracyjnych odmian wończy zaliczają się: 'Variegatus', 'Goshiki', 'Tricolor', 'Aureus', 'Purpureus', które różnią się przede wszystkim kolorem liści.
Często w ogrodach rośnie również osmantus wonny (Osmanthus fragrans). Jego kwiaty mają odcienie żółtego i pomarańczowego. Często wykorzystuje się go w kuchni chińskiej do aromatyzowania herbat, przetworów i deserów. Osmantus Delavaya (Osmanthus delavayi) ma łukowato wygięte pędy i ciemnozielone liście. Pachnące, białe kwiaty pojawiają się w drugiej połowie maja. To gatunek wrażliwy na mrozy, dlatego trzeba go uprawiać w pojemnikach.
Sadzenie i pielęgnacja wończy
Wończa wymaga stanowiska słonecznego, ewentualnie w półcieniu, ale wtedy może słabiej kwitnąć. Preferuje glebę przepuszczalną i bogatą w składniki odżywcze, najlepiej, jeśli będzie umiarkowanie wilgotna, o lekko kwaśnym odczynie. Ponieważ roślina nie ma dużej odporności na mrozy, warto ją uprawiać na stanowiskach osłoniętych od wiatru. Zimą krzewy w gruncie należy przykryć agrowłókniną, a okazy w donicach przenieść do chłodnego, ale jasnego pomieszczenia. Sadzonki osmantusa kolczastego zazwyczaj kosztują mniej więcej 25-35 zł, choć wiele zależy od konkretnej odmiany, a cena niektórych okazów przekracza 40 zł.
Optymalnym terminem sadzenia wończy jest wczesna wiosna lub wczesna jesień. We wrześniu i październiku gleba jest jeszcze dość ciepła i wilgotna. Dzięki temu krzew szybko wypuści korzenie i zdąży przygotować się na nadejście zimy. W chłodniejszych rejonach Polski lepiej sadzić wończę wiosną, by dać jej więcej czasu na aklimatyzację.
Osmantus dobrze nadaje się na żywopłot, otwiera się w nowym oknie, ponieważ dobrze znosi przycinanie. Zabieg stymuluje go do zagęszczania się, a do tego kształt krzewu można łatwo formować i korygować. W pierwszym roku po posadzeniu podlewaj roślinę regularnie od wiosny do jesieni, starsze okazy wymagają wody jedynie przy długotrwałych okresach suszy. Wończę w donicach podlewa się częściej, zwłaszcza latem, a zimą można pozwolić, aby wierzchnia warstwa gleby nieco przeschła. Nie przesadzaj z nawożeniem, osmantusa dokarmia się wiosną i jesienią. Najlepiej sprawdzi się kompost, obornik lub biohumus, ewentualnie nawóz wieloskładnikowy.
Źródło: deccoria.pl
