Spis treści:
- Na czym polega metoda sadzenia Trzech Sióstr?
- Jak rozplanować grządkę, by rośliny wspierały się nawzajem?
- Jakie podłoże wybrać?
- Kolejność i terminy siewu
- Dobór odpowiednich odmian do sadzenia
- Pielęgnacja w sezonie
Na czym polega metoda sadzenia Trzech Sióstr?
Metoda Trzech Sióstr to przykład uprawy współrzędnej - sadzenia różnych gatunków razem, by wzajemnie sobie pomagały. Irokezi z północno-wschodnich rejonów Ameryki Północnej uprawiali w ten sposób kukurydzę, fasolę i dynię na wspólnych kopczykach.
Jak to działa? Kukurydza pełni rolę naturalnej tyczki - jej sztywne łodygi dają fasoli oparcie, po którym może się ona wspinać w poszukiwaniu dostępu do światła. Fasola w zamian wzbogaca glebę w azot. Na jej korzeniach żyją bakterie brodawkowe, które potrafią przyswajać ten pierwiastek z powietrza i magazynować go w postaci dostępnej dla innych roślin - z tego korzysta przede wszystkim azotolubna dynia. Ona z kolei rozkłada swoje wielkie liście płasko po ziemi, tworząc żywą ściółkę. Pod jej osłoną gleba lepiej utrzymuje wilgoć, a chwasty nie mają dostępu do światła i nie kiełkują.
Dla ciebie oznacza to mniej podlewania, mniej plewienia, brak potrzeby kupowania tyczek do fasoli i mniejsze zapotrzebowanie na nawozy azotowe. Z kilku metrów kwadratowych zbierasz też trzy różne plony zamiast jednego - to więc idealne rozwiązanie dla małych ogrodów.
Zobacz również:
Jak rozplanować grządkę, by rośliny wspierały się nawzajem?
Trzy Siostry można uprawiać na dwa sposoby - na kopczykach (klasyczny układ irokeski) albo w blokach rzędowych. Kopczyki sprawdzają się na ciężkich, wilgotnych glebach, bo poprawiają drenaż i szybciej się nagrzewają. Bloki rzędowe są wygodniejsze na suchszych stanowiskach i przy większej powierzchni uprawy.
- Układ na kopczykach
Usyp kopczyk o średnicy 90-120 cm i wysokości 25-30 cm. Pośrodku wysiej 4-6 ziaren kukurydzy w odstępach 20-25 cm. Gdy kukurydza osiągnie 15-30 cm wysokości, przy każdej łodydze dodaj po 1-2 ziarna fasoli (czyli łącznie 4-6 ziaren fasoli na kopczyk). Tydzień później na obrzeżach kopczyka wsadź 2-3 nasiona dyni.
Kolejne kopczyki rozmieść co minimum 1,2 m od siebie - dynia rozkłada pędy na 2-3 m i potrzebuje miejsca, żeby się rozłożyć bez wchodzenia na sąsiedni kopczyk.
Na typową grządkę warzywną wystarczą 2-3 kopczyki. Z każdego zbierzesz w sezonie kilka kolb kukurydzy, garść strąków fasoli i 1-2 dynie.
- Układ w blokach rzędowych
Kukurydzę posadź w bloku minimum 4×4 rośliny, w rozstawie 30-40 cm między roślinami i 60-75 cm między rzędami. Pojedynczy rząd nie zadziała. Kukurydza jest wiatropylna - pyłek z wiech na szczycie spada na kolby roślin rosnących obok. Przy układzie liniowym jest rozwiewany na boki i część kolb pozostaje słabo zapylona, z widocznymi lukami w ziarnie. W układzie blokowym pyłek opada na rośliny ze wszystkich stron, dzięki czemu kolby są równo wypełnione.
Gdy kukurydza osiągnie 15-30 cm wysokości, przy co drugiej łodydze wsadź po 2-3 ziarna fasoli. Posadź dynie na obrzeżach bloku w odstępach 1-1,5 m od skrajnych łodyg kukurydzy - stamtąd puści pędy, które zaścielą wolne przestrzenie między rzędami.
Na uprawę współrzędną wybierz miejsce słoneczne, z minimum 6 godzinami bezpośredniego słońca dziennie, osłonięte od silnego wiatru. Kukurydza na otwartej przestrzeni łamie się przy wichurach - obciążona pnącymi pędami fasoli jest na to jeszcze bardziej podatna. Wykorzystaj jako osłonę ścianę budynku, ogrodzenie albo żywopłot.
Jakie podłoże wybrać?
Kukurydza i dynia mają wysokie wymagania pokarmowe, ale fasola jest pod tym względem oszczędniejsza. Ponieważ wszystkie trzy rosną na jednym kopczyku, ziemię przygotuj pod potrzeby dwóch pierwszych - fasoli nadmiar azotu nie zaszkodzi.
Trzy Siostry najlepiej rosną w glebie próchnicznej, głęboko spulchnionej i dobrze zatrzymującej wodę. Optymalny odczyn mieści się w przedziale pH 6,0-7,5. Przy bardziej kwaśnym podłożu jesienią poprzedzającą siew rozsyp wapno dolomitowe w dawce 10-20 dag na mkw. Wapnowania nie łącz w jednym roku z nawożeniem obornikiem.
Tydzień przed wysiewem nasion wmieszaj w wierzchnią warstwę kopczyka 3-5 kg dojrzałego kompostu na mkw. Na ziemi cięższej, gliniastej dorzuć 2-3 łopaty piasku na mkw., żeby poprawić przepuszczalność.
Kolejność i terminy siewu
Sekret metody Trzech Sióstr tkwi w odstępach czasowych między siewem poszczególnych roślin. Wszystkie trzy są ciepłolubne i żadnej nie sieje się, zanim miną przymrozki.
Kukurydzę wysiej jako pierwszą, najczęściej w drugiej połowie maja, gdy temperatura gleby utrzymuje się stabilnie powyżej 10°C. Ziarna umieść na głębokości 4-5 cm. Fasolę dosiej wtedy, gdy kukurydza osiągnie wysokość około 15-30 cm - w polskich warunkach przypada to zwykle na pierwsze dni czerwca. Nasiona wsadź po 2-3 sztuki tuż przy łodydze kukurydzy, również na głębokość 4-5 cm. Dynię wysiej jako ostatnią, tydzień po fasoli, gdy już zacznie kiełkować. Jej ziarna umieść na głębokości 2-3 cm, po 2-3 w jednym dołku.
Dlaczego taka kolejność? Jeśli fasola zostanie posadzona równocześnie z kukurydzą, prześcignie ją i zacznie szukać podpory, zanim kukurydza zdąży urosnąć. Jeśli dynia pójdzie do ziemi jako pierwsza, jej duże liście zacienią kiełkujące ziarna fasoli i kukurydzy i opóźnią ich wzrost.
Dobór odpowiednich odmian do sadzenia
W metodzie Trzech Sióstr każda roślina musi mieć dobrze dobraną wysokość i tempo wzrostu.
Kukurydzę cukrową wybierz w odmianie o sztywnym, mocnym źdźble i wysokości 180-220 cm. Karłowe odmiany ogrodowe, takie jak 'Złota Karłowa' (70-100 cm), są za niskie - fasola przerośnie je w kilka tygodni. Odmiany rekordowo wysokie (powyżej 250 cm) są kuszące, ale ich łodygi nie zawsze wytrzymają obciążenie pnącą fasolą.
Fasola powinna być tyczna - tylko taka efektywnie wykorzysta kukurydzę jako podporę. Klasykiem polskich ogrodów jest fasola wielokwiatowa 'Piękny Jaś' o białych nasionach, dorastająca do 3-4 m. Sprawdzą się też tyczne odmiany fasoli szparagowej, na przykład 'Blauhilde' o fioletowych strąkach lub 'Eva' o żółtych.
Dynia jest najtrudniejszym elementem układu. Odmiany rodzące duże, ciężkie owoce - zwłaszcza dynia olbrzymia 'Atlantic Giant' - pociągną kukurydzę do ziemi, gdy zaczną wspinać się po jej łodygach. Wybierz więc odmiany o owocach do 2 kg - dynię typu Hokkaido (1-3 kg), dynię makaronową, patisony albo dynie ozdobne. Sprawdzi się też dynia piżmowa, pod warunkiem że jej pędy poprowadzisz po ziemi.
Zobacz również:
Pielęgnacja w sezonie
Najwięcej wody potrzebują młode rośliny w pierwszych tygodniach po siewie - regularnie nawadniaj wtedy kukurydzę i dynię. Gdy dynia rozłoży liście, przykryją one ziemię jak żywa ściółka i ograniczą parowanie. W okresach suszy lej wodę pod sam korzeń, bez moczenia nadziemnych części.
Usuwaj chwasty do czasu, aż liście dyni zakryją powierzchnię gleby - potem będą miały utrudniony rozwój. Pędy dyni układaj na ziemi - jeśli zaczną wspinać się po kukurydzy, ostrożnie skieruj je z powrotem w dół. Fasola nie wymaga podpory - jej pędy naturalnie owijają się wokół łodygi kukurydzy.
Nie stosuj nawozów azotowych - fasola dostarcza go w wystarczającej ilości dla całego układu. Przy widocznych objawach niedoboru (żółknięcie dolnych liści, słabe kwitnienie) sięgnij po bezazotowy nawóz wieloskładnikowy z przewagą potasu i fosforu.
Zbiory rozłóż w czasie. Pierwszą zbierz fasolę szparagową (sierpień), potem kolby kukurydzy (przełom sierpnia i września), a na końcu dynie - tuż przed pierwszymi przymrozkami, we wrześniu lub październiku. Fasolę na suche ziarno zostaw na pędach aż do pełnego dojrzenia strąków.
Źródło: deccoria.pl
