Spis treści:
- Robaczki świętojańskie - jak je zwabić?
- Dlaczego świetliki świecą?
- Jak żyją robaczki świętojańskie?
- Co jedzą świetliki?
- Jak zwabić robaczki świętojańskie do ogrodu?
Robaczki świętojańskie - jak je zwabić?
Robaczki świętojańskie, zwane świetlikami to tak naprawdę małe chrząszcze. W Polsce występują ich trzy rodzaje: świetliki świętojańskie, iskrzyki i świeciuchy. Ich świecące odwłoki widzimy wieczorami i nocami od końca czerwca do końca lipca.
Robaczki świętojańskie preferują ciepło i wilgoć. Dlatego spotykamy je najczęściej na podmokłych łąkach, w okolicach rzek i bagien. Wilgoć lubią zarówno osobniki dorosłe, jak i larwy. W Polsce świetliki są coraz rzadziej widywane, bo rozwój miast i przemysłu powoduje, że mają coraz mniej miejsc, w których mogą czuć się swobodnie. Światła miast sprawiają, że świetliki nie widzą emitowanych przez siebie światełek, w związku z czym nie mogą się rozmnażać.
Dlaczego świetliki świecą?
U robaczków świętojańskich światło potrafią emitować zarówno samce, jak i samice. Samce świetlików świętojańskich świecą światłem o częstotliwościach niedostrzegalnych dla człowieka. Jeśli widzimy nieruchome światełka na łące, z pewnością są to samice. Same nie mogą się poruszać, więc wabią światłem samce w okresie godowym.
Ruchome światełka to samce iskrzyków. W przeciwieństwie do świetlików świętojańskich emitowane przez nie światło jest widoczne dla ludzkiego oka.
Co ciekawe, światło emitują również larwy i jaja robaczków świętojańskich. Ma to na celu odstraszenie innych owadów lub zwierząt, które mogłyby je zjeść.
Jak to się dzieje, że świetliki świecą? Ich odwłoki zawierają komórki wypełnione lucyferną. Jest to pigment zdolny do emisji światła. Ten związek chemiczny świeci pod wpływem tlenu, dostarczanego mu przez tchawki. Odwłok robaczków świętojańskich ma jeden lub dwa segmenty przezroczyste. To właśnie tamtędy na zewnątrz przedostają się strumienie światła. Świetliki są wyposażone w mechanizm, który pozwala im wstrzymywać dostawy tlenu do komórek. Dzięki temu mogą świecić i gasnąć.
Jak żyją robaczki świętojańskie?
Cykl życia robaczków świętojańskich jest zadziwiający. Dorosłe osobniki żyją zaledwie kilka tygodni. W tym czasie muszą zdążyć się rozmnożyć. Samica składa w ziemi od kilkudziesięciu do ponad stu jaj, po czym umiera. Jej partner żyje tak samo krótko, jak ona.
Po kilku dniach z jaj wylęgają się larwy. Ta faza cyklu życia świetlików trwa najdłużej, od dwóch do nawet trzech lat. W tym czasie larwy kilkukrotnie linieją, żyją i żerują w ziemi. Po upływie dwóch lub trzech lat przepoczwarzają się w dorosłe osobniki. Choć robaczki świętojańskie kojarzymy jako "latające światełka”, tak naprawdę centrum ich życia stanowi ziemia.
Co jedzą świetliki?
Dorosłe świetliki mogą nie jeść nic. Ich życie trwa kilka tygodni i skupiają się głównie na rozmnażaniu. Czasem spiją trochę rosy lub nektaru, ale jedzenie nie jest ich priorytetem.
Co innego larwy świetlików. Te przez cały okres larwalny żywią się szczątkami owadów, ich larwami, dżdżownicami, a nawet żywymi ślimakami. Potrafią wydzielać jad, który paraliżuje nawet dużo większą od nich ofiarę. Wykorzystują to, aby wygryźć fragment jej ciała. W naszych ogrodach są nieocenione w walce ze ślimakami, które niszczą uprawy.
Jak zwabić robaczki świętojańskie do ogrodu?
Robaczków świętojańskich nie zwabimy do ogrodu ani pożywieniem, ani zapachem. Musimy stworzyć takie warunki, które są preferowane przez te chrząszcze. Świetliki osiądą tam, gdzie występuje wilgoć i gęste zarośla, najlepiej w połączeniu z otwartą przestrzenią. Te zarośla mogą stanowić nasze ozdobne rośliny. Im będą mniej uporządkowane, tym świetlikom będzie przyjemniej.
Robaczki świętojańskie nie pojawią się też w mocno oświetlonych ogrodach. Wszelkie lampiony, ledy czy lampki solarne są dla nich konkurencją. Sztuczne oświetlenie przyćmiewa światło emitowane przez świetliki, przez co główny powód ich życia, czyli rozmnażanie, jest niemożliwe. Dlatego, jeśli chcesz zwabić do ogrodu robaczki świętojańskie, zostaw im nieoświetlony, wilgotny i nieco zapuszczony fragment zarośli.
Świetliki nie pojawią się również tam, gdzie właściciele używają chemicznych insektycydów. Te środki mają zwalczać owady będące szkodnikami, ale przy okazji zwalczą również pożyteczne robaczki świętojańskie.
Źródła: lasy.gov.pl, opracowanie własne
