Spis treści:
- Jakie gatunki ptaków najczęściej zakładają gniazda w elewacjach i podbitkach domów?
- Ochrona prawna siedlisk: dlaczego nie wolno bezmyślnie niszczyć ptasich gniazd
- Wyjątek od reguły: kiedy i na jakich zasadach można usunąć gniazdo w okresie jesienno-zimowym
- Jak legalnie przeprowadzić remont elewacji i termomodernizację, gdy w budynku gniazdują ptaki
Jakie gatunki ptaków najczęściej zakładają gniazda w elewacjach i podbitkach domów?
Ptaki przystosowują się do życia w sąsiedztwie człowieka. Na rozrastających się osiedlach szukają odpowiedników swoich naturalnych schronień. Dziuple i konary drzew zastępują im szczeliny w elewacji, dachów i podbitek.
Najczęściej w budynkach gniazdują jerzyki, wróble, mazurki, kawki oraz jaskółki oknówki. Jerzyki upodobały sobie szczeliny w elewacjach i stropodachach, które zastąpiły im skalne załomy. Wróble i mazurki wykorzystują zakamarki pod dachówkami czy w warstwie ocieplenia, bo naturalnie są dziuplowcami. Oknówki budują charakterystyczne gniazda z błota pod okapami dachów czy balkonami.
Kawki zasiedlają większe otwory i kominy, tworząc całe kolonie lęgowe. W naturze zasiedlają załomy skalne czy wapienne skarpy, w których łatwo tworzą się otwory. Z kolei kopciuszki szukają wystających belek konstrukcyjnych pod dachami i okapami, na których zakładają gniazda. Podobnie zachowuje się pliszka siwa, która szuka podpory dla swoich niewielkich siedzib.
Ochrona prawna siedlisk: dlaczego nie wolno bezmyślnie niszczyć ptasich gniazd
Ptasich gniazd nie można bezkarnie usuwać z elewacji. Większość gniazdujących tam gatunków, czyli wróble, jerzyki, kawki i oknówki, jest objęta ścisłą ochroną gatunkową.
Podstawę prawną w tej sprawie stanowi ustawa o ochronie przyrody (art. 52 ust 1) oraz rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (paragraf 6). Zakazują one niszczenie gniazd, jaj, schronień i siedlisk gatunków chronionych, a także uniemożliwianie zwierzętom dostępu do miejsc rozrodu.
Ochrona dotyczy nie tylko żyjących ptaków, ale również miejsc, które regularnie wykorzystują do gniazdowania. W wielu przypadkach nie wolno więc zniszczyć siedlisk, do których wrócą gatunki odlatujące na zimę lub choćby zagradzać do nich dostępu. Oznacza to zakaz niszczenia gniazd nawet w okresie jesienno-zimowym. Problemem jest również to, że ptasie gniazda nie zawsze są widoczne z zewnątrz. Zatkanie otworu pianką montażową może uwięzić w elewacji żywe ptaki, ich jaja lub pisklęta.
Za naruszenie przepisów dotyczących ochrony gatunkowej grożą poważne sankcje prawne. Usunięcie gniazda może skończyć się grzywną do 5000 zł, nawiązką do 10 000 zł a nawet aresztem od 5 do 30 dni. Wysokość kary zależy od skali zniszczeń.
Wyjątek od reguły: kiedy i na jakich zasadach można usunąć gniazdo w okresie jesienno-zimowym
Przepisy przewidują wyjątek, który często bywa błędnie interpretowany. Od 16 października do końca lutego możliwe jest usuwanie gniazd z obiektów budowlanych bez odrębnego zezwolenia, ale wyłącznie wtedy, gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne. Chodzi o sytuację, gdy gniazda znajdują się w pobliżu przewodów elektrycznych, blokują przewody kominowe lub wentylacyjne lub grożą odpadnięciem.
Nie oznacza to jednak automatycznej zgody na likwidację wszystkich miejsc gniazdowania. Nawet zimą nie wolno bez odpowiednich decyzji i zgód niszczyć siedlisk chronionych gatunków. Nie wolno bez zezwolenia zamykać szczelin w elewacjach, kratować otworów wentylacyjnych czy likwidować przestrzeni wykorzystywanych przez ptaki do rozrodu.
Ten wyjątek wskazuje również na różnice między gniazdem a siedliskiem. Przepis zezwala na usunięcie samego gniazda, które stwarza zagrożenie. Natomiast trwała likwidacja miejsca gniazdowania często wymaga uzyskania zgody właściwej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
Zobacz również:
Jak legalnie przeprowadzić remont elewacji i termomodernizację, gdy w budynku gniazdują ptaki
Przed rozpoczęciem remontu ocieplania budynku, wymiany podbitki lub remontu elewacji trzeba sprawdzić, czy obiekt nie jest wykorzystywany przez ptaki lub nietoperze. Wymaga to sporządzenia inwentaryzacji przyrodniczej przez ornitologa. Najłatwiej znaleźć eksperta przez regionalne oddziały Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków (OTOP), Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, lokalne organizacje przyrodnicze lub firmy przygotowujące dokumentację środowiskową.
Jeżeli specjalista potwierdzi obecność chronionych siedlisk, właściciel budynku jest zobowiązany do uzyskania zezwolenia Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Decyzja często określa warunki prowadzenia prac, terminy robót oraz działania kompensacyjne, takie jak montaż budek lęgowych dla jerzyków czy wróbli.
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska podkreśla, że uszczelnianie elewacji i zamykanie szczelin bez wcześniejszej oceny przyrodniczej może doprowadzić do zniszczenia chronionych siedlisk. W efekcie może zostać skierowany wniosek na policję o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W takim przypadku Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego może wstrzymać prace budowalne.
Źródła: deccoria.pl, Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880 z późn. zm.), Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2016 poz. 2183).
