Spis treści:
- Czym jest metoda Berkeley i jak przyspiesza kompostowanie?
- Stosunek węgla do azotu - warunek powodzenia kompostowania
- Jak zbudować pryzmę do metody Berkeley?
- Harmonogram przerabiania pryzmy - plan działania dzień po dniu
- Jak kontrolować temperaturę w kompoście metodą Berkeley?
Czym jest metoda Berkeley i jak przyspiesza kompostowanie?
Metodę Berkeley opracował w latach 70. prof. Robert D. Raabe - patolog roślin z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Szukał sposobu, który pozwoliłby przetwarzać odpady organiczne szybciej niż tradycyjne kompostowanie zimne, trwające od 6 do 12 miesięcy. Efektem jego prac jest technika gorącego kompostowania, w której pryzma nagrzewa się do 55-65°C i utrzymuje taką temperaturę przez cały proces.
Tak wysoka temperatura to zasługa bakterii termofilnych, które w odpowiednich warunkach rozkładają odpady organiczne z ogromną prędkością. Przy tradycyjnym kompostowaniu bakterie pracują powoli, bo pryzma nie osiąga wystarczającej temperatury. W metodzie Berkeley celowo tworzy się im optymalne środowisko - odpowiedni rozmiar pryzmy, właściwą wilgotność, regularny dostęp tlenu i precyzyjnie dobrany skład surowców.
Gorące kompostowanie eliminuje też nasiona chwastów, jaja szkodników oraz patogeny roślinne. Temperatura powyżej 55°C skutecznie je niszczy - w zimnym kompoście nie ma takiej gwarancji.
Stosunek węgla do azotu - warunek powodzenia kompostowania
Parametr, który decyduje o tym, czy proces kompostowania w ogóle ruszy, to stosunek węgla do azotu. Metoda Berkeley wymaga proporcji około 25-30 części węgla na 1 część azotu (zapisywanej jako 25-30:1). Jak to osiągnąć? Po prostu zmieszaj materiały brązowe z zielonymi w mniej więcej równych objętościach.
Materiały brązowe, bogate w węgiel, to suche liście, słoma, tektura, drobne gałązki i trociny. Zielone, dostarczające azotu, to świeża trawa, resztki warzyw i owoców z kuchni, fusy z kawy oraz obornik. Jeśli w pryzmie dominują brązowe składniki, rozkład będzie zbyt wolny. Jeśli przeważą zielone - pryzma zacznie śmierdzieć amoniakiem, bo nadmiar azotu powoduje gnicie zamiast kompostowania.
Zanim zaczniesz budować pryzmę, rozdrobnij wszystkie materiały na kawałki o długości 1-4 cm. Im mniejsze fragmenty, tym szybszy rozkład. Grubsze gałęzie przepuść przez rozdrabniacz ogrodowy, liście potnij kosiarką, a tekturę podrzyj na paski.
Jak zbudować pryzmę do metody Berkeley?
Pryzma musi mieć odpowiednie wymiary - minimum 1 m szerokości, 1 m głębokości i około 1,5 m wysokości. Mniejszy stos nie nagrzeje się wystarczająco, bo ciepło zbyt szybko ucieka przez powierzchnię.
Na spód połóż warstwę grubszych gałązek lub słomy - to zapewni cyrkulację powietrza od dołu. Potem układaj naprzemiennie cienkie warstwy materiałów brązowych i zielonych. Każdą warstwę polewaj wodą, aż cała pryzma będzie równomiernie wilgotna. Prawidłowa wilgotność to około 50% - po ściśnięciu garści materiału w dłoni powinno wyciec kilka kropli, a materiał musi trzymać się w grudce.
Na sam środek wrzuć garść dojrzałego kompostu z poprzedniego sezonu albo pokrzywę czy żywokost - to naturalne aktywatory, które przyspieszą namnażanie bakterii. Gotową pryzmę przykryj plandeką lub grubą warstwą słomy. Przykrycie zatrzymuje ciepło i wilgoć, a jednocześnie chroni przed deszczem, który mógłby przemoczyć stos.
Harmonogram przerabiania pryzmy - plan działania dzień po dniu
Harmonogram przerabiania pryzmy w metodzie Berkeley jest ściśle określony i wygląda następująco:
- Dzień 1. to budowa pryzmy i obfite podlanie.
- Przez kolejne dwa dni nie ruszaj stosu - zostaw go pod przykryciem, żeby bakterie mogły się namnożyć i podnieść temperaturę.
- Dzień 4. to pierwsze przerzucenie. Przenieś materiał z zewnętrznych warstw do środka, a ten ze środka na zewnątrz. Dzięki temu cała pryzma rozłoży się równomiernie, a nie tylko jej rdzeń.
- Od dnia 6. do 16. przerzucaj pryzmę co dwa dni. Przy każdym przerzucaniu sprawdź wilgotność. Jeśli materiał jest suchy, dodaj wody. Jeśli czujesz zapach amoniaku, dosyp materiału brązowego - trocin lub posiekanej słomy.
- Dzień 18. to moment pozyskania nawozu. Gotowy kompost powinien być ciemnobrązowy, sypki i pachnieć lasem po deszczu. Jeśli wciąż widzisz nierozłożone fragmenty, przerzuć pryzmę jeszcze raz i daj jej dodatkowe dwa-trzy dni.
Zobacz również:
Jak kontrolować temperaturę w kompoście metodą Berkeley?
Kontrola temperatury w kompoście to serce całego procesu. Bez odpowiedniego ciepła bakterie termofilne nie będą pracować, a kompost nie dojrzeje w 18 dni.
Najlepszy do tego będzie termometr kompostowy z długą sondą - wbij go w środek pryzmy na głębokość co najmniej 30 cm. Prawidłowa temperatura powinna wynosić 55-65°C. Szczyt cieplny przypada zazwyczaj między 7. a 9. dniem procesu.
Jeśli temperatura zbliży się do 65°C lub ją przekroczy, przerzuć pryzmę wcześniej niż wynika to z harmonogramu. Powyżej tego progu spada różnorodność pożytecznych mikroorganizmów i rozkład wyraźnie zwalnia. Jeśli natomiast pryzma nie nagrzewa się powyżej 40°C, sprawdź warunki: czy stos nie jest za mały, zawiera za mało azotu lub jego wilgotność nie jest zbyt niska. Dodaj więcej materiału zielonego, podlej pryzmę i upewnij się, że ma odpowiednie wymiary.
W chłodne dni przykryj pryzmę dodatkową warstwą izolacji - grubą plandeką lub workami ze słomą. Chłodne powietrze ochładza powierzchnię, ale rdzeń powinien utrzymywać temperaturę, jeśli pryzma ma prawidłowy rozmiar i skład. Pomiary wykonuj zawsze w tym samym miejscu.
Gotowy kompost z metody Berkeley jest bogaty w składniki odżywcze i można go od razu zastosować w ogrodzie. Rozsyp go warstwą 2-3 cm wokół drzew, krzewów i bylin lub wymieszaj z glebą na grządkach warzywnych.
Źródło: deccoria.pl
