Spis treści:
- Dlaczego warto mieć aronię wielkoowocową w ogrodzie? Zalety i właściwości owoców
- Wymagania i pielęgnacja aronii wielkoowocowej
- Zbiór i przetwarzanie aronii wielkoowocowej - jak pozbyć się cierpkiego smaku?
Dlaczego warto mieć aronię wielkoowocową w ogrodzie? Zalety i właściwości owoców
Aronia wielkoowocowa, czyli aronia czarnoowocowa (Aronia melanocarpa), należy do rodziny różowatych i pochodzi z Ameryki Północnej. Osiąga od 2 do 3 m wysokości - na działce zajmuje więc sporo miejsca, ale za to przez wiele lat obficie owocuje.
Krzew jest samopylny - do owocowania wystarczy jeden egzemplarz. Kwitnie białymi kwiatami w drugiej połowie maja, na tyle późno, że wiosenne przymrozki nie niszczą pąków. Wiosenne kwiaty, czarne owoce i jesienne, pomarańczowoczerwone liście nadają mu walory ozdobne przez niemal cały sezon, a same kwiaty są miododajne i chętnie odwiedzane przez pszczoły i inne owady zapylające. Do najpopularniejszych odmian należą 'Nero', 'Viking' i 'Galicjanka'.
Aronia jest odporna na trudne warunki, niezależnie od wybranej odmiany. Krzew dobrze rośnie zarówno na glebach żyznych, jak i znacznie słabszych. Choroby i szkodniki atakują go rzadko, więc uprawa zwykle obywa się bez oprysków.
Największą zaletą aronii wielkoowocowej są jednak właściwości jej owoców. Co dokładnie zawierają?
- Związki polifenolowe - odpowiadają za zdolność owoców do neutralizowania wolnych rodników, czyli za działanie antyoksydacyjne, głównie za sprawą flawanoli (w tym proantocyjanidyn) i antocyjanów, którym towarzyszą garbniki odpowiedzialne za charakterystyczną cierpkość.
- Witaminy i minerały - witamina K - w 100 g owoców jest jej około 13,5 mikrograma, czyli około jedna piąta dziennego zapotrzebowania. Owoce dostarczają też witaminy C, która wspomaga odporność, a do tego wapnia, potasu i cynku.
- Witamina P - należy do grupy bioflawonoidów, wśród których jest m.in. rutyna - wspiera wchłanianie witaminy C.
Rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej stosowali owoce aronii jako naturalny środek łagodzący przeziębienia. Dziś używane są one na szeroką skalę w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym. Regularne spożywanie przetworów z aronii korzystnie wpływa też na układ krążenia i odporność organizmu. Ciekawym, faktem jest, że owoce aronii nie wykazują tendencji do kumulowania metali ciężkich, takich jak kadm, ołów czy arsen - nawet gdy krzew rośnie w mniej czystym środowisku.
Zobacz również:
Wymagania i pielęgnacja aronii wielkoowocowej
Choć wymagania aronii wielkoowocowej są niewielkie, warto zadbać o kilka podstawowych warunków, aby krzew wydał obfity plon.
- Sadzenie
Najlepszym terminem jest późna jesień, czyli październik i listopad, choć krzew możesz posadzić również wczesną wiosną, na przełomie marca i kwietnia - pamiętaj wtedy o regularnym podlewaniu sadzonek. Przed posadzeniem dokładnie usuń chwasty z podłoża. Zachowaj między krzewami odstęp co najmniej 1,5 m, żeby dorosłe rośliny nie zagłuszały się nawzajem.
- Ziemia
Najlepsza jest gleba żyzna i przepuszczalna, o odczynie lekko kwaśnym (pH 5,5-6,5), choć krzew rośnie także na przeciętnej ziemi ogrodowej, w tym na glebach słabszych. Unikaj tylko miejsc podmokłych, gdzie woda długo zalega.
- Stanowisko
Wybierz miejsce słoneczne - aronia jest światłolubna i do regularnego, obfitego owocowania wymaga dobrego naświetlenia.
- Podlewanie
Młode krzewy wymagają nawadniania 2-3 razy w tygodniu, starsze - gdy wierzchnia warstwa gleby przeschnie na głębokość 3-5 cm. Szczególnie zadbaj o podlewanie w okresie kwitnienia i dojrzewania owoców. Ściółka z kory, skoszonej trawy lub agrowłókniny ogranicza parowanie wody z gleby, a przy okazji ogranicza też rozwój chwastów.
- Nawożenie
Wiosną, w marcu lub kwietniu, zasil krzew nawozem wieloskładnikowym bogatym w azot. Po przekwitnięciu, w czerwcu, zastosuj nawóz z większą zawartością potasu i fosforu, a jesienią wzbogać glebę kompostem lub dobrze przefermentowanym obornikiem.
- Przycinanie
Ostatnim ważnym elementem pielęgnacji aronii wielkoowocowej jest regularne przycinanie, wykonywane w okresie spoczynku rośliny. Zbyt gęsty, nieprzycinany krzew wytwarza dużo nowych pędów kosztem kwiatów i owoców, a gęste rozgałęzienia utrudniają dojrzewanie i sprzyjają chorobom grzybowym. Raz do roku wytnij najstarsze i skrzyżowane pędy z wnętrza krzewu, a zewnętrzne gałęzie skróć na tyle, by nie łamały się pod ciężarem owoców.
Zbiór i przetwarzanie aronii wielkoowocowej - jak pozbyć się cierpkiego smaku?
Zbiór aronii wielkoowocowej przypada na przełom sierpnia i września, gdy ich skórka przybiera głęboką, czarną barwę. Na wartościowe przetwory nadają się wyłącznie owoce w pełni dojrzałe, zdrowe i bez uszkodzeń - niedojrzałe są zauważalnie bardziej cierpkie, a z pogniecionych czy nadpsutych trudniej uzyskać dobry sok lub dżem.
Na surowo owoce aronii są mało apetyczne ze względu na garbniki odpowiedzialne za lekko gorzki smak. Jest na to jednak prosty sposób. Przed przygotowaniem przetworów zamroź świeże owoce na 1-2 doby - po rozmrożeniu będą zauważalnie słodsze. Ten prosty zabieg pozwala złagodzić smak aronii bez utraty jej wartości odżywczych.
Co zrobić z owoców aronii po przemrożeniu? Najczęściej trafiają one do soków, dżemów, konfitur, galaretek czy marmolad. Możesz przygotować z nich też nalewki i domowe wino, a wysuszone lub liofilizowane dodawać do musli, owsianki i wypieków przez cały rok. Owoce aronii zawierają jednak kwas szczawiowy, który utrudnia przyswajanie wapnia i magnezu, dlatego przetwory najlepiej spożywać z umiarem i odpowiednią ilością wody w ciągu dnia.
Źródło: deccoria.pl
