Spis treści:
- Wpływ pH gleby na kolor kwiatów hortensji
- Które hortensje zmieniają kolor?
- Jak zmienić kolor hortensji?
Wpływ pH gleby na kolor kwiatów hortensji
Zdolność hortensji ogrodowych do zmiany barwy kwiatów jest ściśle związana z chemicznymi właściwościami gleby. Kluczowym czynnikiem jest obecność glinu i jego zdolność do reagowania z naturalnymi barwnikami rośliny – antocyjanami. Przy kwaśnym odczynie, czyli gdy pH gleby spada poniżej 6,0, glin staje się rozpuszczalny i może być pobierany przez roślinę, co skutkuje niebieskim lub fioletowo-niebieskim zabarwieniem kwiatów. W glebach zasadowych (pH powyżej 7,0) pierwiastek ten przestaje być dostępny, a kwiaty przybierają różowe odcienie. Jeśli gleba utrzymuje się w zakresie obojętnym (między 6,0 a 7,0), na jednym krzewie mogą pojawić się kwiaty w różnych kolorach, od różowych po niebieskie, w zależności od miejscowych wahań dostępności glinu.
Warto przy tym pamiętać, że zmiany koloru nie następują natychmiast po korekcie pH. Hortensje reagują jedynie w fazie tworzenia pąków, co oznacza, że efekty zabiegów pielęgnacyjnych będą widoczne dopiero w kolejnym sezonie. Czas oczekiwania na zmianę może być różny w zależności od struktury gleby. W ciężkich, gliniastych podłożach, które mają wysoką zdolność zatrzymywania składników mineralnych, barwa może zmieniać się stopniowo, nawet przez dwa lata. W podłożach lżejszych, bogatych w próchnicę, reakcja bywa szybsza, choć i tam wymaga systematycznej kontroli odczynu.
Oprócz pH istotną rolę w barwieniu kwiatów odgrywa także zawartość fosforu w glebie. Nawet przy niskim pH, zbyt wysoka zawartość tego pierwiastka może zablokować dostępność glinu, uniemożliwiając jego przyswojenie przez korzenie. W praktyce oznacza to, że nawozy fosforowe stosowane wiosną – zwłaszcza w okresie formowania pąków – mogą przekreślić szanse na uzyskanie błękitnych kwiatów.
Ostatni element, który warto wziąć pod uwagę, to wpływ temperatury i wilgotności gleby. Chłodne i wilgotne sezony sprzyjają intensywniejszemu zabarwieniu, natomiast upalne i suche lato może osłabić działanie glinu, nawet jeśli jego ilość w glebie i jej pH są optymalne. Dlatego osoby liczące na modyfikacje muszą utrzymywać stałą wilgotność podłoża, szczególnie w okresie intensywnego wzrostu roślin. Niedobory wody prowadzą do ograniczenia pobierania składników mineralnych, co skutkuje bladymi lub nierównomiernie wybarwionymi kwiatami.
Które hortensje zmieniają kolor?
Zdolność do zmiany barwy kwiatów nie jest wspólną cechą wszystkich hortensji, a jedynie wybranych gatunków, przede wszystkim należących do Hydrangea macrophylla oraz Hydrangea serrata. To właśnie te dwa taksony, znane szerzej jako hortensje ogrodowe i ich górskie odmiany, posiadają tkanki bogate w antocyjany oraz strukturę komórkową umożliwiającą łatwe wchłanianie glinu. Dzięki temu w odpowiednich warunkach glebowych ich kwiaty mogą przybierać różne odcienie – od różu po intensywny błękit.
Do najbardziej podatnych na zmiany kolorystyczne należą m.in. odmiany z serii Endless Summer, a także sprawdzone klasyki, takie jak ‘Nikko Blue’, ‘Renate’ i ‘Hamburg’. W przypadku innych gatunków hortensji, takich jak Hydrangea paniculata (hortensja bukietowa), Hydrangea arborescens (drzewiasta) oraz Hydrangea quercifolia (dębolistna), wpływ pH na kolor kwiatów jest minimalny. Wynika to z odmiennych właściwości biochemicznych komórek, które nie tworzą stabilnych połączeń z glinem.
Efektem tego jest brak trwałej reakcji na zakwaszanie lub alkalizowanie gleby. Nawet popularne odmiany, takie jak ‘Limelight’ czy ‘Annabelle’, wykazują co najwyżej chwilowe i niewielkie zmiany intensywności barwy. Odmiany o płaskich kwiatostanach, tzw. lace-cap – przykładowo ‘Blue Wave’ czy ‘Taube’ – uchodzą za bardziej podatne na zmiany barwy niż klasyczne kuliste formy typu mop-head. Jednakże ich barwa szybciej ulega odwróceniu, gdy pH gleby wzrośnie powyżej 6,5.
Szczególną kategorię stanowią odmiany o białych kwiatach. Na przykład ‘Madame Emile Mouillère’ czy ‘Soeur Thérèse’ w ogóle nie reagują na zmiany pH, ponieważ ich kwiatostany nie zawierają antocyjanów. W ich przypadku obecność glinu w glebie pozostaje bez wpływu na wygląd płatków. Nawet przy silnym zakwaszeniu podłoża nie dochodzi do zmiany barwy, choć w niektórych przypadkach obserwuje się delikatne zasinienie łodyg lub unerwienia liści.
Jak zmienić kolor hortensji?
Kluczowym krokiem do zmiany koloru jest wykonanie testu pH, najlepiej w październiku, gdy zakończy się wegetacja, a nawozy letnie nie zniekształcają pomiaru. W tym czasie można bezpiecznie zastosować środki modyfikujące odczyn: siarczan glinu, jeśli celem są niebieskie kwiaty, lub wapno dolomitowe, by uzyskać różowe. W uprawie doniczkowej stosuje się około 25 g siarczanu glinu na litr ziemi, w gruncie około 120 g na metr kwadratowy, mieszając z glebą na głębokość 10–15 cm. Osoby preferujące naturalne metody mogą sięgnąć po fusy z kawy, torf kwaśny lub korę sosnową jako sposób na zakwaszenie gleby, albo po rozdrobnione skorupki jaj i popiół drzewny, jeśli chcą odczyn podnieść.
Aby utrzymać lub uzyskać niebieską barwę, konieczne jest zachowanie pH w zakresie 4,8–5,5 oraz unikanie nawozów fosforowych, które blokują przyswajanie glinu. Najszybsze efekty daje podlewanie krzewów w lutym i kwietniu roztworem siarczanu glinu (5 g na litr wody, 2 litry na dorosły krzew). Gotowe nawozy koloryzujące dostępne w sklepach ogrodniczych mogą być stosowane co dwa tygodnie od kwietnia do połowy czerwca. Alternatywnie można przygotować roztwór z ałunu potasowego (dostępny w aptekach i drogeriach) i podlewać nim rośliny w podobnym rytmie.
Jeśli celem jest uzyskanie kwiatów różowych lub fioletowo-różowych, pH gleby trzeba podnieść do wartości 6,8–7,3. W tym celu w marcu stosuje się wapno ogrodowe lub dolomitowe (100–150 g na metr kwadratowy). W miejscach, gdzie gleba opornie reaguje na zmiany, zabieg można powtórzyć z połową dawki pod koniec maja. Uzupełniająco stosuje się nawozy azotowe, zwłaszcza saletrę amonową – 40 g na krzew w kwietniu – co dodatkowo ogranicza dostępność glinu. W wersji naturalnej podniesienie pH można osiągnąć dzięki mączce bazaltowej lub popiołowi – należy jednak stosować je ostrożnie, by nie zaszkodzić mikroorganizmom glebowym.
Trwałość uzyskanej barwy zależy od utrzymania stabilnego odczynu gleby. W praktyce oznacza to konieczność kontroli pH co 4–6 tygodni od marca do sierpnia oraz unikanie zmian przekraczających 0,3 jednostki pH w jednym sezonie. W donicach warto co dwa lata wymieniać górną warstwę podłoża, a przez cały sezon stosować nawozy o spowolnionym uwalnianiu. Regularne przycinanie przekwitłych kwiatostanów oraz usuwanie słabych pędów również wpływa na jakość przyszłego kwitnienia i utrzymanie pożądanej barwy.
Źródło: deccoria.pl
