Spis treści:
- Dziki już nie boją się ludzi?
- Ponad 600 zgłoszeń obecności dzików z samego Chrzanowa
- Dzik nie musi być oswojony. Wystarczy, że dobrze pozna miasto
- Dziki w Warszawie, Krakowie i Gdyni
- Co zrobić, gdy spotkasz dzika na ulicy lub przed domem?
- Jak rozpoznać, że dzik szykuje się do ataku?
Dziki już nie boją się ludzi?
W Chrzanowie, położonym w województwie małopolskim, trudno już mówić o pojedynczych wizytach dzików. Watahy chodzą między blokami, przecinają parkingi, ryją trawniki i podchodzą pod budynki użyteczności publicznej. Widywano je obok szkół, żłobków, przychodni, supermarketów, na cmentarzu, a nawet przed urzędem miejskim.
Pod koniec 2025 roku mieszkańcy osiedla Północ opowiadali, że czekali w klatce schodowej nawet 15 minut, aż zwierzęta odejdą. Inni obchodzili blok, żeby nie wejść wprost na stado. Lokalne media informowały wtedy o czterech dzikach regularnie widywanych na osiedlu, trzech osobnikach na starym mieście i kolejnych trzech na ulicy Podwale. Zwierzęta fotografowano również na rogu ulic Sokoła i Grunwaldzkiej.
Skalę problemu widać bez zaglądania do urzędowych zestawień. Wystarczy przejechać przez kilka chrzanowskich osiedli. Na wielu miejskich trawnikach ciągną się pasy odwróconej darni. To buchtowiska, czyli miejsca, które dzik przekopuje ryjem podczas poszukiwania pędraków, dżdżownic, korzeni i podziemnych części roślin. Świeżo rozkopana ziemia oznacza, że zwierzęta żerowały tam niedawno i prawdopodobnie znów pojawią się w okolicy.
Kolejne nagrania trafiają do lokalnych grup w mediach społecznościowych, m.in. Spotted Chrzanów. Powstała również grupa, na której mieszkańcy wskazują miejsca ostatnich obserwacji i pokazują szkody wyrządzone przez dziki. Na filmach widać stada przemieszczające się nocą przez osiedla, ale też lochy prowadzące młode w pełnym świetle dnia.
Ponad 600 zgłoszeń obecności dzików z samego Chrzanowa
W 2022 roku Powiatowe Centrum Zarządzania Kryzysowego odnotowało 221 interwencji związanych z dzikami. W 2024 roku było ich 253. W tym samym czasie zgłoszono również 241 szkód łowieckich. Rok 2026 przyniósł znacznie więcej sygnałów. Do 18 października dyżurni odebrali 747 zgłoszeń z całego powiatu chrzanowskiego:
- 603 z Chrzanowa;
- 101 z Trzebini;
- 30 z Libiąża;
- 9 z Babic;
- 4 z Alwerni.
Rekordowy okazał się wrzesień, kiedy mieszkańcy przekazali 255 sygnałów, w tym 199 z samego Chrzanowa. Tyle samo zgłoszeń napłynęło łącznie w czerwcu, lipcu i sierpniu.
Za tymi liczbami kryją się konkretne straty. Jedna z mieszkanek chrzanowskich Kątów nocami pilnowała ogrodu regularnie odwiedzanego przez dziki. Zwierzęta niszczyły ziemniaki, truskawki, agrest, drzewa owocowe, lampy solarne oraz zabawki pozostawione na zewnątrz. Wykopały też dół pod robotem koszącym, a później pogryzły urządzenie. Właścicielka oszacowała szkody na około 8 tys. zł w jednym roku i ponad 10 tys. zł w kolejnym.
Mieszkańcy próbują rozładować napięcie żartami. W lokalnych mediach społecznościowych pojawiły się memy sugerujące, że figurę orła przed urzędem skarbowym należałoby zastąpić dzikiem. Żart trafił na podatny grunt. Trudno o bardziej czytelny symbol problemu, który dniem i nocą przemieszcza się z jednego osiedla na drugie.

Dzik nie musi być oswojony. Wystarczy, że dobrze pozna miasto
Czy dziki naprawdę straciły lęk przed człowiekiem? Naukowcy mówią raczej o synurbizacji, czyli przystosowaniu dzikich gatunków do życia w mieście. W przeglądzie opublikowanym w 2025 roku naukowcy ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie wskazali, że dzikom ułatwiają życie w mieście wszystkożerność, niewielkie wymagania siedliskowe oraz duża elastyczność zachowania.
W Chrzanowie sprzyja temu układ terenu. Lasy, pasy zieleni, ogródki, nieużytki, nasypy kolejowe i zarośnięte działki tworzą sieć osłoniętych tras. Zwierzę może odpoczywać w gęstwinie kilkadziesiąt metrów od chodnika, a po zmroku przejść do osiedlowej altany śmietnikowej albo ogrodu. Czasem wystarczy wąski pas krzewów, żeby wataha dotarła między budynki niemal niezauważona.
Najsilniejszą zachętą jest jednak łatwe pożywienie. Dziki przyciągają między innymi:
- niezabezpieczone pojemniki i worki z odpadami;
- resztki wyrzucane obok altan śmietnikowych;
- otwarte kompostowniki;
- karma wystawiana kotom, psom oraz ptakom;
- opadłe jabłka, gruszki i śliwki;
- żołędzie, kasztany, pędraki oraz dżdżownice ukryte pod darnią;
- warzywa, cebulki i bulwy rosnące w ogrodach.
Doskonały węch pozwala dzikom wyczuć jedzenie z dużej odległości, a dobra pamięć pomaga ponownie odnaleźć sprawdzone żerowisko. Lampy, hałas i preparaty zapachowe początkowo płoszą watahę, lecz po kilku spokojnych wizytach zwierzęta uczą się, że nie stanowią one realnego zagrożenia.
Skuteczniejszym rozwiązaniem jest usunięcie samej zachęty: zamknięcie śmietnika, zabezpieczenie kompostownika, zebranie opadłych owoców i niewystawianie karmy na noc. W ogrodzeniach warto zastosować solidną podmurówkę, ponieważ miękkie przęsła czy naciągnięty drut dzik bez trudu podważy potężnym ryjem.
Odstrzał dzików w Chrzanowie. Czy rozwiąże problem?
Władze województwa zgodziły się na ograniczenie liczby dzików w całym powiecie chrzanowskim o 350 osobników w ciągu trzech lat. Uchwała objęła Chrzanów, Trzebinię, Libiąż, Alwernię i Babice. Decyzję podjęto na podstawie art. 33a ustawy o ochronie zwierząt, który pozwala ograniczyć populację w razie nadzwyczajnego zagrożenia dla życia, zdrowia lub gospodarki człowieka.
Realizację działań przez dłuższy czas hamował spór o finansowanie i kompetencje poszczególnych urzędów. Latem 2026 roku rozpoczął się jednak odstrzał interwencyjny. Prowadziła go wyspecjalizowana firma, głównie wieczorami i nocą. Akcje kierowano przede wszystkim do miejsc, z których napływało najwięcej zgłoszeń.
Do 8 września odstrzelono 25 dzików, natomiast do 20 października liczba wzrosła do 50. Plan na koniec roku obejmował sto osobników. Działania prowadzono na terenie Chrzanowa, a także w Pogorzycach, Płazie, Młoszowej, Trzebini, Libiążu i Zagórzu. Od rozpoczęcia akcji do 20 października urzędnicy nie odnotowali ataków na ludzi ani zwierzęta domowe. Mieszkańcy nadal jednak przekazywali informacje o dużych watahach i kolejnych rozkopanych trawnikach.
Dziki w Warszawie, Krakowie i Gdyni
Chrzanów nie jest odosobnionym przypadkiem. W Warszawie liczba zgłoszeń dotyczących dzików wzrosła z 423 w 2020 roku do 8804 w 2025 roku. Do końca sierpnia 2026 roku odnotowano już ponad 18 tys. sygnałów, 302 kolizje drogowe oraz 186 zgłoszeń dotyczących ataków na ludzi.
W Krakowie problem stał się szczególnie głośny po sytuacji na Klinach, gdy spłoszone zwierzę potrąciło wózek z dzieckiem. Miasto zaplanowało kolejne odłownie, a odstrzał kontynuowały trzy koła łowieckie. Gdynia wybrała szerszy plan, obejmujący zabezpieczanie odpadów, monitoring, edukację mieszkańców i zmiany w utrzymaniu terenów zielonych.
Co zrobić, gdy spotkasz dzika na ulicy lub przed domem?
Najpierw zatrzymaj się i sprawdź, w którą stronę porusza się zwierzę. Jeśli dzik jeszcze cię nie zauważył, wycofaj się powoli i bez hałasu. Podczas spotkania z bliska stań bez ruchu, a dopiero po chwili zacznij powoli zwiększać dystans. Nie odwracaj się gwałtownie ani nie próbuj przecisnąć obok zwierzęcia.
Dzik zwykle szuka wyjścia, lecz potrzebuje wolnego przejścia między samochodami, budynkami lub ogrodzeniem. Schowaj telefon. Robienie zdjęć z kilku metrów może wywołać u zwierzęcia reakcję obronną, zwłaszcza gdy w pobliżu znajdują się młode. Lasy Państwowe ostrzegają, że krzyk, gwałtowny ruch lub próba podejścia mogą sprowokować dzika, zwłaszcza gdy zwierzę nie ma drogi ucieczki.
Podczas spotkania z dzikiem trzeba zachować spokój:
- nie biegnij i nie wykonuj gwałtownych ruchów;
- nie krzycz, nie klaszcz i nie rzucaj żadnymi przedmiotami;
- wycofuj się powoli, bez odwracania się plecami do zwierzęcia;
- nie blokuj przejścia między budynkami, samochodami lub ogrodzeniami;
- nie podchodź do pasiastych warchlaków - locha może znajdować się kilka metrów dalej, ukryta w zaroślach;
- dzieci ustaw za sobą i odejdź razem z nimi spokojnym krokiem;
- psa trzymaj na krótkiej smyczy, bez szarpania i szczucia dzika.
Pies często jest zapalnikiem konfliktu. Może zaszczekać, ruszyć w pogoń, a po chwili wrócić do opiekuna z rozdrażnionym dzikiem tuż za sobą. Smyczy nie należy więc odpinać nawet wtedy, gdy zwierzę stoi daleko.
Kierowcy powinni pamiętać o innym mało oczywistym zagrożeniu. Światła drogowe mogą oślepić dzika i zatrzymać go na jezdni, zamiast skłonić do zejścia z drogi. Policja zaleca redukcję prędkości, zmianę świateł na mijania i odczekanie, ponieważ dziki często przemieszczają się grupami. Szczególna ostrożność jest potrzebna po zmroku i o świcie.
Gdy dzik wejdzie do ogrodu, zostań w budynku. Nie wychodź, aby otworzyć furtkę, jeśli wymagałoby to zbliżenia do zwierzęcia. Drogę wyjścia można udostępnić mu wyłącznie z bezpiecznego miejsca, np. zdalnie sterowaną bramą. Nie próbuj łapać dzika, zaganiać go w narożnik ani wypędzać psem. Zdrowe zwierzę, które spokojnie przechodzi przez posesję, zwykle odejdzie samodzielnie.
Jeśli dziki regularnie pojawiają się na osiedlu lub posesji, zgłośmy to straży miejskiej albo gminnej. Pod numer 112 można zadzwonić wtedy, gdy zwierzę zagraża ludziom, wtargnęło do budynku, jest ranne lub nie może się wydostać.
Jak rozpoznać, że dzik szykuje się do ataku?
Pojedyncze chrumknięcie nie oznacza jeszcze, że zwierzę zaatakuje. Dziki wydają podobne odgłosy podczas żerowania i porozumiewania się ze stadem. Powinniśmy więc zwrócić uwagę na zmianę zachowania zwierzęcia. Jeśli nagle przystaje, odwraca się w naszą stronę, napina ciało i zaczyna gwałtownie sapać, wyraźnie czuje się zagrożone.
Może też parskać, nastroszyć szczecinę, wykonywać nerwowe ruchy głową albo ruszyć kilka kroków naprzód. Taki krótki wypad zwykle pełni funkcję ostrzeżenia. Dzik próbuje wymusić odwrót, zanim zdecyduje się na szarżę.
Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy zaskoczymy dzika z kilku metrów, zagrodzimy mu drogę albo nieświadomie znajdziemy się między lochą a młodymi. Szczególnie zdradliwe są gęste krzewy, wysoka trawa i zaniedbane części ogrodu. Zwierzę może odpoczywać tuż obok ścieżki, choć z chodnika w ogóle go nie zauważymy.
Wcześniej ostrzegą nas świeże buchtowiska, wyraźne ślady racic oraz pnie ubrudzone błotem po ocieraniu sierści. Jeśli zobaczymy podobne ślady podczas spaceru z psem, lepiej wybrać inną trasę, zwłaszcza o świcie lub po zmroku.
Jeśli dzik staje naprzeciw nas, napina ciało i mocno sapie, nie czekajmy na jego kolejny ruch. Powoli zwiększmy dystans i poszukajmy solidnej osłony, np. muru, zamkniętej bramy, grubego drzewa, samochodu albo wejścia do budynku. Jeżeli zwierzę rozpocznie szarżę, trzeba zejść z linii jego biegu. Nagły uskok w bok traktujmy jednak jako rozwiązanie awaryjne.
Źródła: deccoria.pl, przelom.pl













