Spis treści:
- Wygląd wrotyczu pospolitego
- Uprawa wrotyczu pospolitego
- Zbiór i przechowywanie wrotyczu pospolitego
- Właściwości i zastosowanie wrotycza pospolitego
Wygląd wrotyczu pospolitego
Wrotycz pospolity to wieloletnia bylina z rodziny astrowatych (Asteraceae), osiągająca wysokość 60-150 cm, o wyprostowanym, krzaczastym pokroju. Łodyga jest prosta, wzniesiona, bruzdowana, w górnej części rozgałęziona, w dolnej lekko zdrewniała, naga lub skąpo owłosiona. Liście są dwustronne, podwójnie pierzastosieczne, o długości 5-15 cm i szerokości 3-8 cm, ciemnozielone, gęsto pokryte gruczołami olejkowymi. Liście dolne osadzone są na ogonkach, górne siedzące, wszystkie o charakterystycznym, intensywnym, korzennokamforowym zapachu.
Kwiaty są drobne, rurkowe, zebrane w koszyczki o średnicy 7-12 mm, tworzą gęste, szczytowe, baldachokształtne kwiatostany. Wszystkie kwiaty są żółte, bez języczkowatych kwiatów brzeżnych. Kwitnienie przypada na lipiec-wrzesień. Owocem jest niełupka o długości 1-2 mm, pięciożebrowa.
Zobacz również:
Uprawa wrotyczu pospolitego
Wrotycz pospolity preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste. Wymaga gleb przepuszczalnych, umiarkowanie żyznych, o strukturze piaszczysto-gliniastej. Optymalne pH gleby wynosi 6,0-7,5.
Rozmnażanie przeprowadza się przez podział kłączy wiosną lub jesienią albo przez wysiew nasion do gruntu w kwietniu i maju na głębokość 0,5-1 cm. Sadzonki możesz umieszczać w odstępach 40-50 cm, tworząc rzędy oddalone o 50-60 cm.
Wrotycz wymaga umiarkowanego podlewania tylko w okresach suszy. Plony może zwiększyć wiosenne zastosowanie kompostu. Pielęgnacja polega na odchwaszczaniu w pierwszym roku oraz usuwaniu przekwitłych kwiatostanów. Co 3-4 lata zaleca się przeprowadzenie podziału kłączy. Roślina jest mrozoodporna.
Zbiór i przechowywanie wrotyczu pospolitego
Surowcem zielarskim jest ziele wrotycza, zbierane w pełni kwitnienia od lipca do września. Zbiór przeprowadza się w suchą pogodę, ścinając wierzchołkowe części rośliny długości 15-25 cm wraz z kwiatostanami.
Suszenie odbywa się w przewiewnym, zacienionym miejscu, w temperaturze do 35°C. Surowiec układaj w cienkich warstwach lub wiąż w wiązki zawieszane kwiatostanami w dół. Prawidłowo wysuszony wrotycz zachowuje żółtą barwę kwiatów oraz charakterystyczny zapach.
Suszone ziele przechowuje się w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w suchym, ciemnym i chłodnym miejscu przez około 12 miesięcy.
Zobacz również:
Właściwości i zastosowanie wrotycza pospolitego
Wrotycz pospolity zawiera liczne substancje biologicznie czynne, jednak ze względu na obecność toksycznych związków wymaga szczególnej ostrożności.
Główne grupy związków występujących we wrotyczu pospolitym to:
- olejek eteryczny zawierający tujony alfa i beta - działają robakobójczo (na pasożyty wewnętrzne), ale są neurotoksyczne;
- flawonoidy (kwercetyna, luteolina) - działają przeciwutleniająco i przeciwzapalnie;
- gorzkie laktony seskwiterpenowe - działają żółciopędnie i spazmolitycznie;
- kwasy fenolowe - wykazują właściwości antyoksydacyjne.
Tradycyjnie wrotycz stosowano jako środek robakobójczy i żółciopędny. Współczesna fizjoterapia odradza jednak wewnętrzne stosowanie preparatów z rośliny ze względu na zawartość toksycznych tujonów. Przedawkowanie prowadzi do uszkodzenia wątroby i zaburzeń neurologicznych. Zastosowanie wrotycza w celach leczniczych powinno być konsultowane z lekarzem.
Obecnie wrotycz znajduje zastosowanie jako roślina ozdobna oraz surowiec do produkcji środków owadobójczych.
żródło: deccoria.pl
