Spis treści:
- Rokitnik – charakterystyka
- Jakie są odmiany rokitnika?
- Rokitnik w ogrodzie – uprawa i pielęgnacja
- Rokitnik – jak sadzić krzew w ogrodzie?
- Owoce rokitnika – skład i właściwości. Co leczy rokitnik?
- Rokitnik – zastosowanie
Rokitnik – charakterystyka
Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides) nazywany również rokitnikiem pospolitym to gatunek rośliny przynależącej do rodziny oliwnikowatych. W naturalnych warunkach występuje w Azji oraz Europie. W Polsce można go spotkać przede wszystkim na wybrzeżu Bałtyku. Powszechnie uprawiany jako roślina ozdobna oraz lecznicza.
Rokitnik pospolity to roślina wieloletnia o dosyć rozłożystym i nieco zaokrąglonym pokroju, osiągająca od 1,5 do 6 metrów wysokości. Charakterystyczną cechą tego gatunku jest powolny wzrost – rokitnik maksymalną wysokość osiąga z reguły po kilku lub kilkunastu latach. Zazwyczaj przyjmuje postać krzewu liściastego, rzadziej drzewa. Roślina posiada podłużne, ciemnozielone listki pokryte srebrzystymi włoskami, a jej głównym walorem dekoracyjnym są niewielkie pomarańczowe owoce zebrane w grona, które swoim wyglądem przypominają owoce jarzębiny.
Rokitnik zwyczajny na szeroką skalę uprawiany jest m.in. w Rosji, Estonii oraz Rumunii. Warto wiedzieć również o tym, że roślina wydziela intensywny aromat, bardzo zbliżony do zapachu ananasa. Z tego też względu rokitnik często bywa nazywany rosyjskim ananasem.
Jakie są odmiany rokitnika?
Na polskim rynku dostępnych jest wiele ciekawych odmian rokitnika, które różnią się od siebie rozmiarem owoców oraz walorami smakowymi. Do najpopularniejszych zalicza się m.in.:
- Botaniczeskaja – odmiana wyjątkowo plenna, zazwyczaj wykorzystywana do celów handlowych, charakteryzuje się czerwono-pomarańczowymi, podłużnymi owocami o subtelnym smaku.
- Podruga – odmiana średnia, posiada duże, owalne, pomarańczowe owoce o słodko-kwaśnym smaku, które doskonale nadają się na przetwory.
- Wielikan – odmiana bezkolczasta o dużych, jasnopomarańczowych owocach o słodko-kwaśnym smaku.
Największym uznaniem jednak cieszy się rokitnik syberyjski, z którego owoców wytwarza się olej rokitnikowy syberyjski, zawierający dużą ilość nienasyconych kwasów omega-3 i omega-6, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu.
Rokitnik w ogrodzie – uprawa i pielęgnacja
Uprawa rokitnika zwyczajnego jest stosunkowo prosta. Choć roślina ma minimalne wymagania, to warto pamiętać o spełnieniu kilku podstawowych zasad dotyczących m.in. stanowiska, podłoża oraz niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych.
- Stanowisko
Niezależnie od odmiany rokitnik preferuje stanowiska dobrze nasłonecznione, osłonięte od wiatru.
- Podłoże
Krzew ten najlepiej rośnie na glebach lekkich i przepuszczalnych o odczynie zasadowym (pH od 5,1 do 7,8). Rokitnik jest wrażliwy na przesuszenie, dlatego też przed posadzeniem rośliny w ogrodzie, warto zadbać o to, aby podłoże było odpowiednio wilgotne. Ziemię dodatkowo można użyźnić, stosując nawóz o wysokiej zawartości wapnia i fosforu.
- Podlewanie
Rokitnik zwyczajny nie wymaga specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych. Przez pierwszy rok po posadzeniu roślinę trzeba regularnie i obficie podlewać. W późniejszych latach nie jest to już konieczne, krzew należy nawadniać jedynie w okresach długotrwałej suszy.
- Przycinanie
Zaraz po posadzeniu rokitnika w ogrodzie zaleca się przeprowadzić cięcie formujące, skracając pędy tuż nad pierwszym pąkiem. Zabieg ten przeprowadza się wczesną wiosną, w celu uzyskania pożądanej formy pokrojowej krzewu i przeprowadza się go jedynie w pierwszych latach po posadzeniu. Należy pamiętać o tym, że rokitnik źle znosi sezonowe przycinanie. Po cięciu długo się regeneruje i wolno odrasta, dlatego też zabieg ten ogranicza się jedynie do usunięcia uszkodzonych bądź porażonych pędów.
- Nawożenie
Rokitnik nie wymaga także nawożenia. Zamiast tego należy regularnie spulchniać i odchwaszczać ziemię wokół krzewów. Zabieg ten ułatwi wnikanie do gruntu wody i tlenu, zapewniając roślinom optymalne warunki do wzrostu. Rokitnik cechuje się wysoką odpornością na mrozy. Dobrze także znosi zanieczyszczenia powietrza, przez co doskonale nadaje się do nasadzeń w warunkach miejskich.
Rokitnik – jak sadzić krzew w ogrodzie?
Planując uprawę rokitnika w ogrodzie, należy pamiętać o tym, że jest on rośliną dwupienną. Oznacza to, że istnieją zarówno egzemplarze męskie, jak i żeńskie. Przyjęło się, że na sześć krzewów żeńskich powinien przypadać jeden męski, co gwarantuje uzyskanie obfitych plonów. Wybierając sadzonki rokitnika, warto zadbać o to, aby pochodziły one z dobrego źródła.
Kiedy sadzić rokitnik? Roślinę najlepiej jest sadzić do gruntu jesienią, zachowując 1-2 metrowe odstępy pomiędzy sadzonkami, co umożliwi im swobodny rozrost. W sprzyjających warunkach po ok. 3-4 latach od posadzenia roślina zaczyna owocować.
Owoce rokitnika – skład i właściwości. Co leczy rokitnik?
Krzewy rokitnika poza walorami dekoracyjnymi posiadają także właściwości lecznicze, a nawet kosmetyczne. Warto wiedzieć o tym, że zarówno owoce, jak i liście są bogatym źródłem drogocennych substancji odżywczych.
- Właściwości rokitnika
Owoce rokitnika zawierają dużą ilość witaminy C, która w naturalny sposób wzmacnia odporność organizmu, wspiera proces gojenia się ran, usprawnia pracę układu krążenia, zapobiega odwapnieniu kości, wzmacnia mięśnie i stawy, wykazuje właściwości przeciwnowotworowe itp. Regularne spożywanie soku lub syropu z rokitnika wskazane jest zwłaszcza osobom z niedoborem witaminy C.
- Rokitnik – jakie ma witaminy?
Oprócz tego w owocach i liściach rokitnika znajdują się witaminy, takie jak K, P, E, D, A, F oraz witaminy z grupy B, a także minerały – żelazo, bor i mangan. Stanowią one także źródło kwasów omega-3 oraz omega-6, aminokwasów, flawonoidów, kwasu foliowego, garbników i adaptogenów. Składniki te sprawiają, że rokitnik uznawany jest za roślinę o właściwościach antyseptycznych, wzmacniających układ odpornościowy, utleniających, zapobiegających nadciśnieniu i miażdżycy. Rokitnik wspomaga także leczenie wrzodów żołądka oraz zgagi.
Rokitnik – zastosowanie
Rokitnik pospolity jest rośliną o wszechstronnym zastosowaniu. Poprzez wzgląd na swoje właściwości lecznicze i odżywcze stosuje się go w medycynie, kosmetyce oraz kuchni.
Co można zrobić z rokitnika? Świeże i dojrzałe owoce rokitnika można wykorzystać do przygotowania domowych, zdrowych przetworów – konfitur, dżemów, soków oraz nalewek. Mogą stanowić również dodatek do ciast, a nawet mięs. Świetnie nadają się też do kandyzowania. Warto zaznaczyć, że obróbka termiczna nie wpływa na obniżenie wartości owoców – przetwory z rokitnika zachowują skład i walory świeżych owoców.
Kiedy zbierać owoce rokitnika? Pomarańczowe jagody należy zbierać we wrześniu i październiku.
Młode liście rokitnika natomiast zaleca się zbierać w maju i czerwcu, kiedy to występuje w nich duża ilość pektyn i garbników. Suszone liście krzewu wykorzystywane są przede wszystkim do przygotowywania naparów, które m.in. wspomagają leczenie stanów zapalnych układu pokarmowego. Napar z liści rokitnika w formie okładów stosowany jest miejscowo na skórę przy oparzeniach, odmrożeniach, odleżynach, a także w przypadku trudno gojących się ran i chorób.
