Spis treści:
- Co to jest bokashi i dlaczego zyskuje popularność?
- Jak zrobić bokashi? Instrukcja krok po kroku
- Co można wrzucać do bokashi?
- Jak wykorzystać gotowe bokashi?
Co to jest bokashi i dlaczego zyskuje popularność?
Bokashi to japońska metoda fermentacji odpadów organicznych. W przeciwieństwie do klasycznego kompostowania, które wymaga tlenu i trwa wiele miesięcy, opiera się na fermentacji beztlenowej. Proces zachodzi w szczelnie zamkniętym pojemniku i kończy się już po dwóch tygodniach.
Za rozkład odpowiadają tak zwane efektywne mikroorganizmy – mieszanka bakterii kwasu mlekowego, drożdży i bakterii fotosyntetycznych. Wytwarzają one witaminy, enzymy i kwasy organiczne, które wzbogacają glebę i wspierają wzrost roślin.
Dlaczego bokashi zyskuje popularność? Przede wszystkim dlatego, że można je stosować w mieszkaniu. Szczelny pojemnik nie przepuszcza zapachów, więc spokojnie stoi pod zlewozmywakiem lub w kącie kuchni. Możesz do niego wrzucać produkty, które nie nadają się do tradycyjnego kompostownika: resztki gotowanych potraw, nabiał, a nawet niewielkie ilości mięsa i ryb. Fermentacja eliminuje patogeny i nasiona chwastów dzięki zakwaszeniu środowiska.
Jak zrobić bokashi? Instrukcja krok po kroku
Aby zrobić bokashi, potrzebujesz tylko odpowiedniego pojemnika i startera z efektywnymi mikroorganizmami. Sposób postępowania różni się nieco w zależności od tego, czy kompostujesz w mieszkaniu, czy w ogrodzie.
- W domu
Potrzebujesz dwóch rzeczy: specjalnego pojemnika z sitkiem i kranikiem oraz startera bokashi, czyli otrębów nasączonych efektywnymi mikroorganizmami. Gotowe zestawy kupisz w sklepach ogrodniczych. Pojemnik powinien mieć pojemność 15–20 litrów, co wystarcza dla czteroosobowej rodziny na około tydzień zbierania odpadków.
Na dno pojemnika wysyp cienką warstwę otrębów bokashi. Następnie wrzucaj rozdrobnione odpady kuchenne – obierki warzyw i owoców, fusy z kawy i herbaty, skorupki jajek czy zwiędłe kwiaty. Każdą warstwę odpadków (około 5 cm) przesyp garścią otrębów i dokładnie ugnieć, żeby usunąć powietrze. Po każdym dodaniu resztek szczelnie zamykaj pokrywkę.
Gdy pojemnik się zapełni, zamknij go i odstaw na 10–14 dni. Fermentacja najlepiej przebiega w temperaturze 20–30°C – w chłodniejszych warunkach proces może trwać znacznie dłużej, nawet do kilku tygodni. W tym czasie co 2–3 dni zlewaj przez kranik gromadzący się płyn. Po zakończeniu fermentacji masa jest gotowa do dalszego wykorzystania.
- W ogrodzie
Jeśli masz ogród, możesz stosować bokashi na większą skalę. Zbieraj nie tylko odpady kuchenne, ale też skoszoną trawę, drobne gałązki, liście i chwasty. Resztki organiczne przekładaj otrębami bokashi w proporcji 1 kg startera na około 100 kg masy. Całość umieść w szczelnym pojemniku lub worku foliowym i pozostaw na dwa tygodnie.
Możesz też posypywać otrębami bokashi tradycyjną pryzmę kompostową. Przyspieszy to rozkład materii organicznej i ograniczy nieprzyjemne zapachy. Pryzmę warto dodatkowo przykryć folią, żeby zmniejszyć dostęp tlenu.
Co można wrzucać do bokashi?
Bokashi przyjmuje znacznie więcej rodzajów odpadków niż klasyczny kompostownik. Do pojemnika możesz wrzucać obierki i resztki warzyw, owoce (także cytrusy), fusy z kawy i herbaty wraz z filtrami, skorupki jajek, zwiędłe kwiaty i liście roślin doniczkowych, resztki pieczywa, gotowane warzywa i owoce, a nawet chusteczki papierowe. Teoretycznie możliwe jest dodawanie niewielkich ilości nabiału, mięsa i ryb, jednak wielu praktyków tego nie zaleca – rozkład produktów zwierzęcych trwa bardzo długo i może przyciągać gryzonie i owady.
Unikaj natomiast dużych ilości płynów (mleka, soków, octu), tłuszczów i olejów, kości, popiołu, niedopałków papierosów i bardzo spleśniałego jedzenia. Nadmiar wilgoci hamuje fermentację i może prowadzić do gnicia. Jeden lekko nadpsuty pomidor nie zaszkodzi, ale cały stos zgniłych warzyw może zakłócić proces.
Odpady najlepiej rozdrabniać przed wrzuceniem do pojemnika – mniejsze kawałki fermentują szybciej. Każdą warstwę dokładnie ugniataj, żeby usunąć powietrze. Im mniej tlenu w pojemniku, tym lepiej przebiegnie fermentacja.
Jak wykorzystać gotowe bokashi?
Z procesu fermentacji otrzymujesz dwa produkty: płyn bokashi i sfermentowaną masę organiczną. Oba stanowią nawóz dla roślin, ale wymagają odpowiedniego stosowania.
- Płyn bokashi
Herbatka bokashi to szybko działający nawóz azotowy bogaty w witaminy, enzymy i pożyteczne mikroorganizmy. Zbieraj go co 2–3 dni przez kranik w pojemniku i wykorzystuj najlepiej tego samego dnia. Do podlewania roślin doniczkowych rozcieńczaj płyn w proporcji 1:100 (jeden kubeczek na dużą konewkę). Do zasilania roślin ogrodowych możesz stosować rozcieńczenie 1:50. Zbyt skoncentrowany roztwór może uszkodzić delikatne korzenie.
Nierozcieńczony płyn ma jeszcze jedno zastosowanie: wlewany do zlewu lub umywalki działa jak naturalny środek udrażniający odpływy. Efektywne mikroorganizmy rozkładają osady tłuszczowe i resztki organiczne w instalacji kanalizacyjnej.
- Sfermentowana masa
Masa po fermentacji wygląda podobnie jak przed procesem – odpady zachowują swoją strukturę, ale są miękkie i lekko kwaśne (zapach przypomina kiszonki). To jeszcze nie gotowy kompost, lecz prekompost wymagający dojrzewania w glebie.
Najlepszy sposób to zakopanie masy w ogrodzie na głębokość około 20 cm (jeden sztych łopaty). Przysyp ziemią i udepcz. Rowek wykop w odległości co najmniej 25 cm od rosnących roślin, ponieważ świeże bokashi ma kwaśny odczyn i może poparzyć korzenie. Po 2–3 tygodniach kwasowość się ustabilizuje do pH 6,0–7,0. Zimą proces dojrzewania trwa dłużej – nawet do 6 tygodni.
Jeśli nie masz ogrodu, dodaj sfermentowaną masę do tradycyjnego kompostownika lub pojemnika na odpady bio. Możesz też wymieszać ją z ziemią w dużej donicy i po kilku tygodniach wykorzystać do sadzenia roślin balkonowych. Wczesną wiosną zakopuj masę bokashi w rowkach na grządkach warzywnych – do czasu siewów zdąży się rozłożyć i użyźnić glebę.
Źródło: deccoria.pl
