Spis treści:
- Kamelia herbaciana (kamelia chińska) - wiecznie zielony krzew
- Cykle wzrostu kamelii chińskiej
- Wymagania i uprawa herbaty chińskiej krok po kroku
- Choroby i szkodniki kamelii herbacianej
- Jak zbierać i przetwarzać młode listki na herbatę?
Kamelia herbaciana (kamelia chińska) - wiecznie zielony krzew
Kamelia chińska (Camellia sinensis) to zimozielony krzew pochodzący z pogranicza Chin, Indii i Mjanmy. To właśnie jej młode liście i pąki stanowią surowiec wszystkich klasycznych herbat - zielonej, białej, czarnej, żółtej i oolong. O rodzaju naparu decyduje wyłącznie sposób przetworzenia liści.
W warunkach naturalnych krzew osiąga nawet kilkanaście metrów wysokości. Na plantacjach przycina się go do około 1,5 m, a w uprawie doniczkowej zwykle nie przekracza 1 m. Liście są skórzaste, lancetowate, ciemnozielone i błyszczące, o długości 4-15 cm. Białe, pachnące kwiaty z żółtym środkiem pojawiają się na plantacjach od lipca do września, na krzewach trzyletnich i starszych - w uprawie doniczkowej kwitnienie bywa nieregularne lub nie pojawia się w ogóle.
W polskim klimacie kamelia herbaciana nie zimuje w gruncie, bo przemarza poniżej -10°C. Dlatego uprawia się ją w donicach na jasnym parapecie lub w oranżerii, a latem wystawia na balkon. Krzew rośnie powoli, średnio 10-15 cm rocznie, więc na pierwszy własnoręczny zbiór liści poczekasz kilka sezonów.
Zobacz również:
Cykle wzrostu kamelii chińskiej
Kamelia chińska ma cztery wyraźne fazy rozwoju w ciągu roku.
- Od marca do maja krzew wypuszcza młode, jasnozielone listki - to najcenniejszy surowiec na herbatę.
- Od czerwca do lipca przypada okres intensywnego wzrostu i wybijania kolejnych pędów.
- Od sierpnia do października pędy drewnieją, a roślina przygotowuje się do spoczynku.
- Od listopada do lutego krzew odpoczywa i powinien stać w chłodzie.
Te cykle wzrostu kamelii chińskiej przekładają się wprost na harmonogram pielęgnacji. Wiosną i wczesnym latem skup się na podlewaniu, dokarmianiu i zbiorze młodych listków. Jesienią ogranicz nawożenie, a zimą obniż temperaturę i podlewaj oszczędnie - próba utrzymania krzewu w ciepłym salonie przez cały rok kończy się zwykle gubieniem liści i zahamowaniem przyrostu.
Na przełomie lutego i marca wytnij wszystkie pędy, które uschły zimą. Uszczykiwanie wierzchołków w sezonie zagęszcza krzew i zwiększa liczbę młodych listków nadających się na herbatę.
Wymagania i uprawa herbaty chińskiej krok po kroku
Uprawa herbaty chińskiej w polskim domu wymaga połączenia kilku warunków - kwaśnego podłoża, jasnego stanowiska bez ostrego słońca, miękkiej wody i chłodnej zimy. Każdy z nich odpowiada za inny aspekt kondycji krzewu, a niedobór jednego potrafi przekreślić starania w pozostałych.
- Sadzenie
Kamelię herbacianą posadź wiosną lub wczesnym latem, wkrótce po zakupie. Umieść krzew w donicy o średnicy 3-5 cm większej od bryły korzeniowej, z warstwą drenażu z keramzytu na dnie. Szyjka korzeniowa powinna pozostać na wysokości powierzchni podłoża. Co 2-3 lata przesadź krzew do donicy tylko nieco większej, bo nadmiar ziemi sprzyja gniciu korzeni.
- Ziemia
Przygotuj żyzne, próchniczne i przepuszczalne podłoże o odczynie kwaśnym - pH 5,0-6,0. Dobrze sprawdzi się ziemia do różaneczników, azalii lub cytrusów, wzbogacona przekompostowaną korą i odrobiną piasku dla poprawy drenażu. Neutralna lub wapienna gleba szybko wywoła żółknięcie liści wskutek niedoboru żelaza.
- Stanowisko
Zapewnij roślinie jasne miejsce, ale bez bezpośredniego letniego słońca. Bezpośrednie południowe promienie przypalają liście, a zbyt głęboki cień osłabia wzrost. Latem krzew wystaw na osłonięty balkon lub taras, ale w miejsce osłonięte od porywistego wiatru i nagłych zmian temperatury. Przenoś roślinę na zewnątrz etapami, najpierw na kilka godzin dziennie.
- Podlewanie
Stosuj wodę miękką, odstaną lub deszczową, bo twarda woda kranowa podnosi pH podłoża i szkodzi korzeniom. Latem utrzymuj glebę stale lekko wilgotną. Zimą ogranicz podlewanie do minimum, ale nie dopuść do całkowitego przeschnięcia bryły. Liście regularnie spryskuj miękką wodą, zwłaszcza w ogrzewanych pomieszczeniach.
- Nawożenie
Dokarmiaj krzew od marca do sierpnia co 2-3 tygodnie nawozem dla roślin kwasolubnych (azalii, różaneczników, hortensji). Od września zaprzestań nawożenia, żeby pędy zdążyły zdrewnieć. Zimą nie nawoź wcale.
- Zimowanie krzewu
Jesienią przenieś kamelię chińską do jasnego, chłodnego pomieszczenia o temperaturze 5-10°C - sprawdzi się nieogrzewana weranda, klatka schodowa lub garaż z oknem. Pomieszczenie musi mieć dostęp do światła dziennego, bez przeciągów.
Choroby i szkodniki kamelii herbacianej
Kamelia chińska jest dość odporna, ale błędy w pielęgnacji mogą narazić ją na choroby. Najczęstszym problemem jest żółknięcie liści, które wskazuje na niedobór żelaza spowodowany zbyt wysokim pH podłoża lub twardą wodą. Podlej wtedy roślinę chelatem żelaza i przesadź do świeżej, kwaśnej ziemi.
Nadmiar wody prowadzi do gnicia korzeni i chorób grzybowych. Zbyt suche powietrze w ogrzewanych pomieszczeniach sprzyja przędziorkom, tarcznikom i mszycom - widoczne są jako drobne plamki, lepki nalot lub brązowe tarczki na spodzie liści. Szkodniki zmyj strumieniem wody, a przy silniejszym nasileniu zastosuj preparat na bazie oleju parafinowego lub naturalny oprysk z szarego mydła.
Zapobieganie działa skuteczniej niż leczenie - utrzymuj wysoką wilgotność powietrza, spryskuj liście, nie przelewaj rośliny i zadbaj o prawidłową temperaturę zimowania. Regularnie sprawdzaj spód liści, bo to tam osiedlają się szkodniki, zanim zauważysz pierwsze objawy na wierzchu.
Jak zbierać i przetwarzać młode listki na herbatę?
Do zbioru nadają się wyłącznie młode, jasnozielone przyrosty z wiosny i wczesnego lata. Klasyczny surowiec to pąk szczytowy wraz z dwoma kolejnymi listkami - tak zwany zbiór two leaves and a bud, najbogatszy w aromatyczne związki. Listki starsze, ciemne i skórzaste, dają gorzki napar o mało szlachetnym smaku. Każdy pęd zerwij ręcznie, delikatnie odłamując go palcami tuż nad kolejnym węzłem.
Domowa zielona herbata powstaje w czterech etapach:
- Więdnięcie. Świeżo zebrane listki rozłóż cienką warstwą i pozostaw na 1-2 godziny, aż lekko zwiędną.
- Dezaktywacja enzymów. To najważniejszy etap - bez niego herbata nie będzie zielona. Najprostsza metoda domowa to parowanie - listki ułóż na sicie nad gotującą wodą i przykryj na 1-2 minuty, aż zmiękną i lekko ściemnieją. Alternatywnie wrzuć je do mocno rozgrzanego woka lub na suchą patelnię (najwyższa moc palnika) i mieszaj przez 2-3 minuty, aż liście zwiędną i wydzielą trawiasty zapach.
- Rolowanie. Lekko ostudzone listki zroluj w palcach - ten zabieg uwalnia aromat.
- Suszenie. Rozłóż listki na blasze i susz w piekarniku w 80-100°C przez 20-40 minut, aż będą kruche.
Aby uzyskać czarną herbatę, musisz wykonać trzy kroki:
- Ugniatanie. Zwiędnięte listki rozgnieć między dłońmi lub wałkiem, tak aby puściły sok.
- Utlenianie. Ułóż je cienką warstwą w wilgotnym, ciepłym miejscu, przykryj wilgotną ściereczką i pozostaw na kilka godzin, aż pociemnieją i nabiorą charakterystycznego zapachu.
- Suszenie. Dosusz w piekarniku w 80-100°C, aż listki będą kruche. Przechowuj w szczelnym słoju, z dala od światła i wilgoci.
Źródło: deccoria.pl
