Spis treści:
- Czym jest parch jabłoni?
- Jak rozpoznać parch jabłoni? Objawy na liściach, kwiatach i owocach
- Warunki sprzyjające rozwojowi parcha - temperatura, wilgotność i czas zwilżenia liści
- Kiedy i czym pryskać jabłonie na parch?
Czym jest parch jabłoni?
Parch jabłoni to choroba grzybowa wywoływana przez grzyb Venturia inaequalis. Atakuje głównie nadziemne, niezdrewniałe części rośliny - przede wszystkim liście i owoce - prowadząc do znacznego obniżenia plonu i pogorszenia jakości jabłek. Uznawana za jedną z najgroźniejszych chorób tych drzew w klimacie umiarkowanym. Parchowi szczególnie sprzyjają warunki podwyższonej wilgotności powietrza i umiarkowana temperatura. Dlatego problem pojawia się wiosną i wczesnym latem.
Skutkiem infekcji jest nie tylko pogorszenie wyglądu i wartości handlowej owoców, ale też ogólne osłabienie drzew, m.in. przez ograniczenie powierzchni asymilacyjnej liści i spadek ich wydolności. W efekcie jabłonie gorzej zawiązują pąki kwiatowe na kolejny rok, słabiej rosną, a ich odporność na stres środowiskowy, np. niską temperaturę, suszę czy upały wyraźnie się pogarsza.
Do pierwszych, tzw. infekcji pierwotnych dochodzi wiosną, zwykle od połowy kwietnia do końca maja - w zależności od pogody. Wówczas zarodniki z ubiegłorocznych, zainfekowanych liści i owoców wraz z wiatrem trafiają na młode, wrażliwe tkanki jabłoni. Po wniknięciu zarodnika do tkanki rozwija się grzybnia, a po 7-9 dniach na powierzchni liścia pojawiają się plamy z nowymi zarodnikami konidialnymi, które podczas kolejnych okresów mokrej pogody wywołują infekcje wtórne aż do lata.
Patogen zimuje głownie w opadłych, porażonych liściach i jabłkach, leżących pod drzewami oraz tzw. mumiach owoców - lub też rzadziej na porażonych pędach. Jesienią tworzy tam kuliste owocniki, w których znajdują się zarodniki workowe. Wiosną, gdy staje się wilgotno, a temperatura rośnie, owocniki dojrzewają. Przy zwilżeniu liści deszczem zarodniki są uwalniane w powietrze i unoszone z prądami powietrza nawet na kilkaset metrów dalej.
Zobacz również:
Jak rozpoznać parch jabłoni? Objawy na liściach, kwiatach i owocach
Pierwsze objawy parcha zwykle widoczne są na liściach w postaci oliwkowozielonych, aksamitnych plam o nieregularnym kształcie, które z czasem brunatnieją, a tkanka w ich obrębie zamiera i może się wykruszać. W miarę rozwoju choroby porażeniu ulegają także zawiązki i dojrzałe owoce, na których pojawiają się ciemne, korkowaciejące, często spękane plamy przypominające strupy, prowadzące do zniekształcenia jabłek. Silnie porażone liście i młode owoce mogą przedwcześnie opadać, a jabłka nie nadają się do przechowywania - często gniją lub pokrywają się drobnymi, czarnymi plamkami już w przechowalni.
Warunki sprzyjające rozwojowi parcha - temperatura, wilgotność i czas zwilżenia liści
Rozwojowi parcha jabłoni najbardziej sprzyja połączenie umiarkowanie ciepłej pogody z wysoką wilgotnością powietrza, typowe dla wiosny i początku lata w klimacie umiarkowanym. Choroba uaktywnia się, gdy zarodniki grzyba mają kontakt z młodymi, zielonymi tkankami (liście, działki kielicha u kwiatów czy zawiązki owoców) i jednocześnie występują intensywne opady deszczu, gęste mgły lub długo utrzymująca się rosa.
Optymalna temperatura dla infekcji to znajduje się w przedziale 17-24°C - wówczas patogen działa szybko i efektywnie. W opisanym zakresie wystarczy mniej więcej 9 godzin ciągłego zwilżenia liści, aby doszło do zakażenia o słabym nasileniu - przy 18. godzinach zwilżenia dochodzi już do silnej infekcji.
W praktyce więc jedna deszczowa doba może wiązać się z realnym ryzykiem choroby. Przy niższych temperaturach grzyb też może porazić jabłonie, ale potrzebuje do tego znacznie więcej czasu zwilżenia - np. przy 5°C to ponad 48 godzin. Zagadnienia te jasno opisuje tabela Millsa używana w praktyce sadowniczej.
W walce z parchem jabłoni niezwykle ważna jest profilaktyka:
- usuwanie opadłych liści, porażonych pędów i owoców;
- poprawne cięcie korony, które usprawnia cyrkulacje powietrza;
- opryski profilaktyczne w newralgicznych fazach rozwoju drzewa.
Ważną rolę odgrywa także dobór odmian bardziej odpornych na tę chorobę, np. 'Kosztela', 'Rubinola' czy 'Topaz' oraz stosowanie odpowiednich oprysków zapobiegawczych i interwencyjnych w newralgicznych fazach rozwojowych jabłoni, zwłaszcza w okresach intensywnych infekcji wiosennych.
Kiedy i czym pryskać jabłonie na parch?
Ochronę jabłoni przed parchem można realizować za pomocą metod chemicznych oraz naturalnych. W przypadku kupnych fungicydów, opryski zapobiegawcze można stosować przed infekcją lub w jej trakcie (jeszcze bez objawów), aby zablokować rozwój grzyba. Ich skuteczność wynosi 6-8 dni podczas kwitnienia oraz od 10-14 dni po tym okresie, o ile nie zostaną zmyte przez opady. Natomiast jeżeli objawy choroby już się pojawiły, wykonuje się opryski interwencyjne, które hamują rozwój patogenu we wczesnej fazie infekcji - najlepiej powtórzyć je dwukrotnie w odstępie ok. tygodnia. Do najwcześniejszych oprysków można wykorzystać preparaty miedzianowe.
W przydomowych sadach warto jednak posiłkować się metodami naturalnymi. Wyjątkowo efektywnym, naturalnym sposobem zwalczania parcha jabłoni jest jesienny oprysk z wykorzystaniem 5-proc. roztworu mocznika. Zabieg ten przeprowadza się pod koniec października lub na początku listopada, najlepiej w momencie, gdy liście wciąż znajdują się na gałęziach. Kluczem do sukcesu jest precyzyjne pokrycie zarówno całego drzewa, jak i liści leżących już na ziemi, co pozwala zniszczyć większość zimujących owocników grzyba i tym lepiej samym ochronić sad w kolejnym sezonie wiosennym.
Źródło: deccoria.pl
