Spis treści:
- Akebia pięciolistkowa (Akebia quinata) - co to za roślina i skąd pochodzi
- Odmiany akebii pięciolistkowej
- Jakie wymagania ma akebia?
- Przycinanie akebii
- Gdzie najlepiej sadzić akebię?
Akebia pięciolistkowa (Akebia quinata) - co to za roślina i skąd pochodzi
Akebia pięciolistkowa (Akebia quinata) to silnie rosnące, wieloletnie pnącze pochodzące z Azji Wschodniej. Naturalnie występuje w Chinach, Japonii i Korei, gdzie osiąga nawet do 10 metrów długości. Należy do rodziny krępieniowatych. Jej pędy są wiotkie, giętkie i owijają się spiralnie wokół podpór, co pozwala jej szybko budować zielone ściany.
Pokrój rośliny jest luźny, ale z czasem bardzo gęstnieje. Akebia nie pnie się za pomocą wąsów czepnych, ale o owija się całymi pędami, dlatego wymaga stabilnych konstrukcji. Z wiekiem drewnieje od podstawy, tworząc trwały, solidny szkielet.
Ozdobą akebii są liście, dłoniasto złożone, zwykle z pięciu owalnych listków osadzonych na długich ogonkach. Młode liście często mają fioletowo‑zielony odcień, z czasem stają się intensywnie zielone. W łagodnych zimach część ulistnienia może utrzymać się na roślinie, dlatego akebia bywa określana jako półzimozielona.
Jakby mało było urody liści, w maju akebia zaczyna zjawiskowo kwitnąć. Jej kwiaty są drobne, ale niezwykle efektowne, zebrane w luźne grona. Roślina wytwarza dwa typy kwiatów na jednym pnączu. Żeńskie są większe, ciemniejsze i zwykle mają barwę purpurowo‑brązową, natomiast męskie są mniejsze i jaśniejsze. Mają odcień różowy lub kremowy, jest ich więcej i to właśnie męskie kwiaty odpowiadają za zapach.
Aromat kwiatów jest słodki i mocny, stanowi mieszankę czekolady, wanilii i cynamonu. Najbardziej wyczuwalny jest w ciepłe, słoneczne dni oraz wieczorami. Zapach potrafi być na tyle intensywny, że wyraźnie unosi się w całym ogrodzie i przyciąga owady zapylające. Kiedy już przylecą, zapylą też inne rośliny kwitnące w maju.
Jeśli warunki są sprzyjające, a w pobliżu rosną co najmniej dwa egzemplarze akebii, po kwitnieniu mogą pojawić się egzotyczne owoce. Mają formę podłużnych, purpurowych mieszków, które dojrzewają jesienią i pękają, odsłaniając jasny miąższ z nasionami. Mają słodkawy smak i nadają się do jedzenia na surowo.
Odmiany akebii pięciolistkowej
Choć w sprzedaży najczęściej spotyka się podstawowy gatunek 'Akebia quinata', dostępne są także odmiany różniące się barwą kwiatów i siłą wzrostu:
- 'Purple Bouquet' - jedna z najbardziej efektownych odmian, o ciemnopurpurowych kwiatach i bardzo intensywnym zapachu. Kwitnie obficie, szczególnie w ciepłych, osłoniętych miejscach.
- 'Alba' - odmiana o kwiatach białokremowych, delikatniejszych wizualnie, ale wciąż pachnących. Dobrze sprawdza się w jasnych, nowoczesnych ogrodach, gdzie stworzy szybko ścianę zieleni.
Zobacz również:
- 'Rosea' - charakteryzuje się kwiatami w odcieniach różu; doskonała do zestawień z jasnym drewnem i pergolami.
- 'Silver Bells' - odmiana o subtelniejszych kwiatach i spokojniejszym wzroście, polecana do mniejszych ogrodów.
- 'Cream Form' - rzadziej spotykana, o kremowych kwiatach i nieco mniejszej sile wzrostu, łatwiejsza do kontrolowania przy regularnym cięciu.
Dla lepszego kwitnienia i ewentualnego zawiązywania owoców warto posadzić co najmniej dwie różne odmiany w niewielkiej odległości od siebie.
Jakie wymagania ma akebia?
Roślina uchodzi za pnącze łatwe w uprawie, ale kilka zasad wyraźnie poprawia jej wygląd i kwitnienie. Jakie wymagania ma akebia?
- Stanowisko i gleba
Najlepiej rośnie w słońcu lub lekkim półcieniu. Zbyt głęboki cień ogranicza kwitnienie, a pełne, palące słońce w połączeniu z suchą glebą może powodować przypalanie liści. Gleba powinna być przepuszczalna, umiarkowanie wilgotna, najlepiej lekko próchnicza, o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego (6-7pH)
- Podlewanie
Po posadzeniu akebia wymaga regularnego podlewania, szczególnie w pierwszym sezonie. Dorosłe rośliny dobrze znoszą krótkotrwałą suszę, ale w upalne lata warto je podlewać rzadziej, za to obficiej, aby woda dotarła do głębszych warstw gleby. To tam znajdują się końcówki korzeni rośliny.
- Nawożenie
Wiosną warto zasilić roślinę kompostem lub nawozem wieloskładnikowym do roślin pnących. Nadmiar azotu sprzyja bujnemu wzrostowi liści kosztem kwiatów, dlatego nawożenie powinno być umiarkowane.
- Choroby i szkodniki
Akebia rzadko choruje i jest odporna na większość szkodników. Sporadycznie mogą pojawić się mszyce na młodych pędach, zwłaszcza wiosną, ale zwykle nie stanowią poważnego zagrożenia. Łatwo je zwalczyć naturalnymi opryskami z szarego mydła lub czosnku.
- Zimowanie
Akebia pięciolistkowa jest stosunkowo mrozoodporna. W ostre zimy może przemarzać do linii śniegu, jednak wiosną szybko odbija od nasady. Młode rośliny warto na zimę lekko zabezpieczyć kopczykiem z kory lub agrowłókniną.
- Rozmnażanie
Najłatwiej rozmnażać akebię przez odkłady pędowe lub sadzonki półzdrewniałe pobierane latem. Ukorzenia się dość łatwo, choć wymaga cierpliwości.
Przycinanie akebii
Akebia bardzo dobrze znosi przycinanie i bez niego szybko wymyka się spod kontroli. Główne cięcie wykonuje się wczesną wiosną, zanim ruszy wegetacja.
Pędy skraca się zazwyczaj o 1/3-1/2 ich długości, zwłaszcza jeśli roślina nadmiernie się zagęściła. Cięcie wykonuje się tuż nad oczkiem (pąkiem) skierowanym na zewnątrz, co pozwala zachować ładny, rozłożysty pokrój. Starsze, zdrewniałe pędy można co kilka lat skrócić nawet do 50-60 cm nad ziemią, aby odmłodzić roślinę.
Latem dopuszczalne jest lekkie cięcie korygujące, natomiast w czasie kwitnienia lepiej jej nie ciąć. Prowadzi to do utraty kwiatów, a tym samym zapachu, który jest największym atutem akebii. W tym okresie najlepiej ograniczyć się do uszczykiwania przekwitłych kwiatostanów, co skłoni pnącze do wypuszczenia nowych kwiatów.
Gdzie najlepiej sadzić akebię?
Akebia idealnie nadaje się do obsadzania pergoli, altan, trejaży, ogrodzeń i ścian budynków. Tworzy gęstą, zieloną zasłonę, która nie tylko dekoruje, ale też chroni przed słońcem i wiatrem. Idealne nadaje się na stworzenie zielonego daszku nad tarasem czy podjazdem, ale musi opierać się na solidnych wiązaniach.
Szybko zagęszczająca się akebia ukryje brzydkie miejsca w ogrodzie. Miejsce na kompost czy nieefektowny płot odgrodzi zielonym, atrakcyjnym murem. Posadzona bez podpór może pełnić funkcję rośliny okrywowej, zwłaszcza na skarpach. Nie tylko je ozdobi, ale ochroni przed erozją, zatrzymując wilgoć w ziemi. Świetnie sprawdza się w ogrodach naturalistycznych, nowoczesnych i orientalnych, gdzie liczy się efekt, zapach i szybkie zazielenianie przestrzeni.
Źródło: deccoria.pl
