Spis treści:
- Sucha zgnilizna wierzchołkowa - dlaczego końcówki pomidorów czernieją?
- Skorupki jaj pod pomidory - jak przygotować domowy nawóz wapniowy?
- Ocet i skorupki jaj, czyli błyskawiczny octan wapnia dla roślin
- Kiedy skorupki nie wystarczą? Inne przyczyny niedoboru wapnia
Sucha zgnilizna wierzchołkowa - dlaczego końcówki pomidorów czernieją?
Sucha zgnilizna wierzchołkowa to nie choroba grzybowa ani efekt działania szkodników, lecz zaburzenie fizjologiczne. Na owocu, po stronie przeciwległej do szypułki, pojawia się jasnobrązowa, wodnista plama, która z czasem ciemnieje, zapada się i przybiera skórzastą fakturę. Owoce dojrzewają szybciej niż normalnie, ale w środku są zepsute i nie nadają się do spożycia.
Bezpośrednią przyczyną problemu jest lokalny niedobór wapnia w tkance owocu w czasie jego szybkiego wzrostu. Wapń w roślinie porusza się tylko w jednym kierunku - z korzeni do liści i owoców, razem z prądem wody w naczyniach. Jeśli pomidor nie pobiera w danym momencie wystarczająco wody, najpierw wapnia brakuje na wierzchołku młodego owocu, czyli po stronie przeciwległej do szypułki - to obszar najdalszy od źródła zaopatrzenia.
Co ważne, w wielu przypadkach gleba zawiera wystarczająco wapnia - problemem jest jego transport. Najczęstsze wyzwalacze suchej zgnilizny to wahania wilgotności (susza po obfitym podlaniu lub deszczu), uszkodzenie korzeni przy pieleniu, nadmiar azotu, zbyt kwaśna lub zasadowa gleba (optymalne pH dla pomidora to 6,0-6,8) oraz upały, w czasie których roślina silnie transpiruje i strumień wody z wapniem płynie głównie do liści, nie do owoców.
Zobacz również:
Skorupki jaj pod pomidory - jak przygotować domowy nawóz wapniowy?
Skorupki kurzych jaj składają się w około 95 procentach z węglanu wapnia (CaCO₃) - tej samej substancji, z której zbudowana jest kreda i nawozy wapniowe stosowane w rolnictwie. Zawierają też śladowe ilości magnezu, potasu i fosforu. To darmowy materiał, który normalnie ląduje w koszu.
Pokruszone na duże kawałki skorupki rozkładają się w glebie bardzo wolno - w ciągu jednego sezonu pomidor prawie z nich nie skorzysta. Warto więc je zmielić - im pył będzie drobniejszy, tym większa powierzchnia kontaktu z podłożem i tym szybciej drobnoustroje glebowe uwolnią wapń.
Aby przygotować nawóz, najpierw zgromadź skorupki - wystarczy odkładać je przez kilka tygodni. Po każdym śniadaniu opłucz je z białka, ułóż na blaszce i wysusz w piekarniku w 100°C przez 10-15 minut - stracą zapach i będą łatwiejsze do mielenia. Następnie zmiel je w młynku do kawy lub blenderze na drobny proszek o konsystencji mąki. Tak przygotowany materiał wymieszaj z wierzchnią warstwą gleby w dołku sadzeniowym (garść) lub rozsyp przy korzeniach starszych roślin i delikatnie wgrab.
Skorupki działają najlepiej tam, gdzie gleba jest lekko kwaśna lub kwaśna (pH poniżej 6,0) - w takich warunkach węglan wapnia rozpuszcza się i uwalniany jest z niego wapń. Na glebach o odczynie zasadowym (pH powyżej 7,5) reakcja praktycznie nie zachodzi, więc sypanie skorupek mija się z celem. Na takich glebach wapnia zwykle nie brakuje - problemem bywa wtedy jego transport w roślinie, a nie ilość w podłożu.
Ocet i skorupki jaj, czyli błyskawiczny octan wapnia dla roślin
Drobno zmielony proszek to wciąż wolno działająca odżywka glebowa. Jeśli na pomidorach już widzisz pierwsze plamy lub spodziewasz się upału po okresie chłodów, roślinom potrzebny jest wapń w formie rozpuszczalnej w wodzie. Wystarczy wtedy zalać skorupki octem.
Reakcja kwasu octowego z węglanem wapnia daje rozpuszczalny w wodzie octan wapnia, dwutlenek węgla (czyli charakterystyczne bąbelki) i wodę. Kwas "odblokowuje" wapń z nierozpuszczalnego węglanu i przekształca go w sól, którą roślina może pobrać przez korzenie razem z wodą.
Aby przygotować taką odżywkę, wsyp 1 łyżkę zmielonych, wysuszonych skorupek do słoika i zalej 100 ml octu spirytusowego 10-procentowego. Roztwór zacznie musować - to oznaka, że reakcja zachodzi. Odstaw słoik bez szczelnego zamknięcia (gaz musi swobodnie uchodzić) w ciepłe, ciemne miejsce na 7-10 dni, aż bąbelki przestaną się pojawiać, a płyn stanie się klarowny - kwas octowy jest słaby, więc reakcja zachodzi wolno. Przelej gotowy koncentrat przez sitko lub gazę, aby oddzielić ewentualne nierozpuszczone resztki.
Tak przygotowany koncentrat jest bardzo stężony. Przed użyciem rozcieńcz go w wodzie w proporcji 1:500 do 1:1000 (1-2 ml koncentratu na 1 litr wody). Roztworem podlej glebę w strefie korzeniowej pomidora lub wykorzystaj jako oprysk dolistny, najlepiej rano lub wieczorem, gdy promienie słońca nie padają bezpośrednio na liście. Zabieg powtórz co 10-14 dni, zaczynając od momentu pojawienia się pierwszych kwiatów na pomidorach.
To najważniejszy okres - wapń musi trafić do tkanki młodego owocu, zanim ten zacznie intensywnie rosnąć. Po osiągnięciu przez owoc wielkości piłki golfowej komórki przestają się dzielić, a uzupełnienie wapnia nie cofa już zmian na zaatakowanych pomidorach.
Zobacz również:
Kiedy skorupki nie wystarczą? Inne przyczyny niedoboru wapnia
Najczęstszym błędem przy walce z suchą zgnilizną jest leczenie objawów wapniem zamiast naprawiania transportu wody. Jeśli twoja gleba zawiera dość wapnia (warto ją przebadać), a pomidory wciąż czernieją, problem prawie zawsze leży w podlewaniu.
Krzaczki pomidorów wymagają równomiernej wilgotności gleby. Cykl "głęboka susza - obfite zalanie" niemal gwarantuje pojawienie się zgnilizny, nawet przy ziemi zasobnej w wapń. Podlewaj rośliny obficie co 2-3 dni przy ciepłej pogodzie i częściej w upały, kierując strumień wody pod korzenie, nie na liście. Glebę przykryj 5-centymetrową warstwą ściółki ze słomy, skoszonej trawy lub kompostu - wyrównuje ona temperaturę i wilgotność oraz ogranicza parowanie.
Druga częsta przyczyna to przenawożenie azotem. Pomidor zasilany dużymi dawkami nawozów azotowych rośnie bujnie w liście, a wapń krąży właśnie z prądem wody do najmocniej transpirujących części - nie do owoców. W okresie kwitnienia i owocowania zrezygnuj więc z nawozów azotowych i przejdź na preparaty z przewagą potasu, fosforu i wapnia. Sprawdź też pH gleby - przy odczynie poniżej 5,5 lub powyżej 7,5 wapń jest słabo dostępny, niezależnie od jego ilości.
Źródło: deccoria.pl
