Spis treści:
- Kto powinien unikać nowalijek?
- Jak uprawiać warzywa samodzielnie w domu?
- Nowalijki - jakie to warzywa?
- Jakie warzywa sadzić/siać obok siebie?
- Jakich warzyw nie siać/nie sadzić obok siebie?
- Termin siewu warzyw
Dla zmęczonych zimną porą roku i monotonną dietą atrakcyjnie wyglądające rzodkiewki, ogórki, sałaty i pomidory to prawdziwa gratka. Nowalijki to warzywa, które są gotowe do zbioru zaraz po zakończeniu sezonu zimowego. Uprawiane są w ciepłych i wilgotnych szklarniach, gdzie okres ich wegetacji jest przyśpieszony i skrócony. Mają mniej składników odżywczych niż później dostępne warzywa sezonowe, ale i tak są niezłym źródłem witamin i minerałów, których brakuje nam po zimie. Nie każdy jednak powinien sięgać po pierwsze warzywa pojawiające się w sklepach.
Kto powinien unikać nowalijek?
Nowalijki są intensywnie nawożone, przy czym pobierają one tyle „pokarmu”, ile zostanie im dostarczone, a nie tyle, ile im potrzeba. Z tego powodu mogą one kumulować azotany w nadmiernej ilości. Te związki z kolei przekształcają się w azotyny, a później szkodliwe i rakotwórcze nitrozoaminy. Odradza się więc spożywanie „pierwszych” warzyw kobietom w ciąży, osobom starszym, niemowlętom i małym dzieciom. Najwięcej azotanów gromadzi się w:
- szczypiorku,
- burakach,
- sałacie,
- rzodkiewce,
- szpinaku.
Nie oznacza to jednak, że ze spożywania nowalijek powinniśmy całkiem rezygnować. Najlepiej wybierać warzywa z upraw ekologicznych. Przed spożyciem dobrze też porządnie je namoczyć: najpierw w wodzie z dodatkiem octu (na 1 l wody, szklanka octu), później w wodzie z sodą oczyszczoną (na 1 l wody, 1 łyżka sody). Po takiej dwuetapowej kąpieli warzywa dokładnie opłukujemy w czystej wodzie. Alternatywą dla sklepowych warzyw są te uprawiane przez nas samodzielnie, na parapecie lub na balkonie własnego domu.
Jak uprawiać warzywa samodzielnie w domu?
Uprawę pierwszych wiosennych warzyw możemy zacząć już teraz, nie zważając na ryzyko nawracających przymrozków. Miejsce na uprawy nie jest problemem – sporo warzyw i ziół można trzymać w domu, na parapecie lub balkonie. Jakie warzywa hodować samodzielnie? W domowym warzywniaku bez problemów wyrosną:
- szczypiorek,
- cebulka dymka,
- rzodkiewka,
- pietruszka,
- rzeżucha,
- sałaty,
- marchew,
- ogórki,
- drobnoowocowe pomidory oraz większość zielnych przypraw.
Jak wyhodować nowalijki? Po pierwsze warzywa potrzebują ziemi żyznej, tak aby ich plony były zadwoalające pod względem ilości i jakości. W centrach ogrodniczych są dostępne już gotowe podłoża dla warzyw, ale z powodzeniem można zrobić taką mieszankę samemu, łącząc ziemię urodzajną z kompostem, który dodatkowo zmniejsza intensywność wysychanie podłoża.
- Warunek konieczny – naczynie MUSI mieć otwory odpływowe oraz warstwe drenażu na dnie, która zapobiega gniciu korzeniu, gdy wody w podłożu jest zbyt wiele, i odwrotnie, jeśli warzywa ładnie nam już wykiełkują, należy utrzymywać odpowiednią wilgotność gleby kiedy nie pada deszcz, gdzyż młode siewki są najbardziej narażone na niekorzystne działanie braku wody w podłożu. Jeśli wiemy, że ciężko nam będzie podlewać nasze rośliny codziennie, warto już na etapie przygotowanie podłoża, dodać do ziemi nieco hydrożelu – preparatu, którego garnulki magazunują wodę i oddają ją roślnie, wtedy kiedy podłoże jest wysuszone.
- Nawożenie nowalijek w uprawie pojemnikowej jest bardzo istotne, pomimo tego, że w podłożu już na etapie siewu dodajemy nawóz, to wypłukuje się on stosunkowo szybko z niewielkich doniczek. Polecam nawozy naturalne, atkie jak np. płynny biohumus – bo przecież chcemy żeby nasze wiosenne warzywa były zdrowe i ekologiczne. Zaleconą dawkę nawozów, w trakcie sezonu wegetacyjnego podajemy roślinom co ok. 2 tygodnie.
- A kiedy nasze rośliny zaatakuje choroba lub szkodniki, lub nawet profilaktycznie dla poprawy ich odporności – warto mieć pod ręką preparat taki jak Biosept – w 100% naturalny, na bazie wyciągu z grejpfruta. To nowoczesny środek, który poprawia rozwój, jakość i ukorzenienie roślin, pozostawiając rośliny w doskonałej kondycji, dzięki czemu z większą siłą mogą przeciwstawić się patogenom.
Nowalijki - jakie to warzywa?
Uprawa marchewki w domowym zaciszu to całkiem prosta sprawa. Wybierajmy nasiona odmian przeznaczonych do wczesnego siewu. Warzywo preferuje stanowiska słoneczne lub nieznacznie cieniste. Gleba powinna być lekka, dobrze przepuszczalna; najlepiej wybierać uniwersalną lub podłoże warzywnicze. Pojemnik do uprawy marchewki nie powinien mieć mniejszej pojemności niż 20l.
- Cebula i cebula dymka
To propozycja dla tych, którzy uważają, że nie mają ręki do roślin. Uprawa cebuli dymki nie może nie wyjść! Szczypior z cebuli uzyskamy już po trzech tygodniach od posadzenia. Warzywo najlepiej rośnie w ziemi próchniczej, uniwersalnej ogrodniczej lub warzywniczej wzbogaconej torfem albo kompostem. Uprawiamy ją w podłużnych, średnio głębokich doniczkach. Zdrowe cebule (nawet te ze sklepu!) bez oznak gnicia, czy widocznych uszkodzeń umieszczamy w ziemi w kilkucentymetrowych odstępach, tak by wystawała jedynie ¼ część warzywa. Na koniec lekko podlewamy doniczkę wodą. Później pozostaje czekać na plony.
- Natka pietruszki
Najlepiej udaje się wysiewana z korzenia oraz gotowej rozsady, w którą zaopatrzyć się można na targowiskach. Korzeń (cały lub jego fragment) umieszczamy w doniczce, tak by jego część wystawała nad powierzchnię ziemi i delikatnie podlewamy. Roślina wymaga gleby żyznej i lekkiej, z lekkim drenażem oraz jasnego, słonecznego lub półcienistego stanowiska.
- Rzodkiewka
Dobrze rośnie w miejscach słonecznych lub lekko zacienionych. Preferuje ziemię przepuszczalną, piaszczystą, z drenażem chroniącym roślinę przed zalaniem korzeni. Pojemnik dla tego warzywa nie może być zbyt płytki – sugerowana głębokość to minimum 10-15 cm. Nasiona rzodkiewki wysiewamy bezpośrednio do doniczki, podlewamy co 2-3 dni. Brak bordowych bulw nie oznacza niepowodzenia uprawy! Liście rzodkiewki również są jadalne. W podobny sposób sadzimy i uprawiamy sałatę rukolę oraz szpinak. Te warzywa rosną błyskawicznie.
Sałata również należy do warzyw szybkorosnących. Uprawiamy ją z nasion. Wysiewamy w kilkucentymetrowej rozstawie (sałata na listki) w ziemi uniwersalnej lub podłożu warzywniczym. Nie zapominajmy o drenażu. Jeśli zależy nam na główkach sałaty, odstępy między nasionami muszą wynosić ok. 30 cm. Roślina preferuje miejsca średnio jasne, ale nie całkiem zacienione.
- Pomidory
Na domową uprawę wybierajmy pomidory karłowate. Pojemniki napełniamy ziemią żyzną i przepuszczalną. Nasiona wciskamy w ziemię na głębokość 1 cm i delikatnie zraszamy wodą. Doniczki umieszczamy w widnym, dobrze oświetlonym miejscu. Po upływie dwóch tygodni siewki pikujemy do większych pojemników.
Jakie warzywa sadzić/siać obok siebie?
- ogórek i bazylia (zioło uchroni zielone warzywo przed mączniakiem),
- cebula i truskawki (zapobiegają występowaniu szarej pleśni),
- pomidory i aksamitki (kwiaty chronią warzywo przed nicieniami),
- fasola i nasturcja (zapewni fasoli ochronę przed mszycami),
- szczypiorek/czosnek i rośliny ozdobne (warzywa zapobiegną rozwojowi chorób grzybowych),
- czosnek i róża (warzywo wzmocni jej zapach),
- cebula/por i marchewka (odstraszają wzajemnie swoje szkodniki, tzn. marchewka odstrasza śmietkę cebulankę, a cebula – połyśnicę marchwiankę. Dodatkowo marchew pobudzi do wzrostu pora),
- pietruszka i pomidory (dzięki pietruszce owoce psianki będą smaczniejsze),
- marchew/sałata/ogórki i koper (koper zniechęca szkodniki),
- cebula i lilie/tulipany (dzięki warzywu kwiaty lepiej rosną),
- drzewa owocowe i łubin/mniszek lekarski.
Jakich warzyw nie siać/nie sadzić obok siebie?
- pomidory i ogórki (należą do tej samej rodziny, szybciej padną ofiarą wyniszczających pasożytów),
- sałata i pietruszka,
- koper włoski i pomidor,
- ziemniak i słonecznik,
- ziemniak i pomidory,
- kapusta i gorczyca.
Przeczytaj również
Na balkonach z powodzeniem uprawiać można każdą odmianę ogórków, ale najwygodniejsze są odmiany mieszane oraz krzaczaste. Pojemniki pod uprawę powinny mieć pojemność 10 – 20l (jeden taki pojemnik na jeden ogórek). Nasiona wysiewamy od razu do donic lub przygotowujemy z nich rozsady. Ziemia pod ogórki powinna być żyzna, kompostowa. Na początku doniczki trzymamy w domu, dopiero w maju, po okresie hartowania, przenosimy je na balkon. Dla dobrego wzrostu ogórków kluczowe jest częste podlewanie. Wywiew zaczynamy od połowy kwietnia.
Termin siewu warzyw
- Szczypiorek i cebula: marzec — kwiecień
- Szpinak: marzec — kwiecień
- Sałata: przełom marca i kwietnia
- Rzodkiewka: od marca, przez cały sezon
- Por - marzec: kwiecień
- Pietruszka i natka pietruszki: marzec – kwiecień
- Marchew: marzec – czerwiec
- Jarmuż: marzec – kwiecień
- Groch: marzec – kwiecień
- Fasola szparagowa: marzec- lipiec
- Bób – marzec: kwiecień
- Burak liściowy: kwiecień-czerwiec
