Spis treści:
- Jak wyglądają bataty?
- Kiedy i jak sadzić bataty?
- Uprawa batatów w donicy i ogrodzie
- Jakie właściwości mają bataty?
Jak wyglądają bataty?
Bataty, znane również jako pataty, wilce ziemniaczane czy słodkie ziemniaki, to byliny należące do rodziny powojowatych. Pochodzą z Ameryki Południowej i Środkowej. To popularne rośliny uprawne, uznawane w dodatku za jedne z najzdrowszych warzyw.
Jak wyglądają? Wyróżniają się długimi, mocno rozgałęzionymi pędami i mają bulwy korzeniowe o nieregularnym kształcie. W zależności od odmiany bulwy te mogą mieć kolor pomarańczowy, żółty, czerwony, brązowy, beżowy lub fioletowy. Bulwa batata jest gruba, mięsista, owalna, a pod skórką kryje twardy miąższ. Jego barwa nie ma wpływu na smak (bataty są słodkie), jednak decyduje o ilości zawartych w batacie składników odżywczych.
Kiedy i jak sadzić bataty?
Bataty nie są typowymi roślinami uprawnymi w naszej strefie klimatycznej. Z tego względu ich uprawa może się okazać dosyć wymagająca. W gruncie bataty można bezpiecznie sadzić dopiero w drugiej połowie maja, kiedy mamy pewność, że nie zaszkodzą im poranne i nocne przymrozki.
Z uwagi na krótki okres wegetacyjny warto je jednak wcześniej posadzić w doniczkach (na przełomie marca i kwietnia) i przechowywać w ciepłym pomieszczeniu. Możliwe jest wyhodowanie batatów zarówno po posadzeniu całych bulw, jak i bulw pokrojonych. Pomiędzy kolejnymi rzędami w ogrodzie należy zachować odpowiednią odległość, czyli około 50-60 cm.
Uprawa batatów w donicy i ogrodzie
Uprawa batatów w Polsce wymaga pewnego nakładu pracy i cierpliwości. Warto wiedzieć, czego potrzebują te rośliny i jak o nie odpowiednio zadbać. Jak pielęgnować bataty?
- Ziemia: Bataty potrzebują ziemi piaszczystej, w pełni przepuszczalnej i żyznej. Przed posadzeniem batatów warto wymieszać ziemię z kompostem, a także z obornikiem. Do doniczek można również dodać fusy z kawy i perlit, dzięki któremu gleba będzie lepiej trzymać wilgoć.
- Stanowisko: Idealne miejsce pod uprawę batatów powinno być ciepłe, dobrze nasłonecznione, ale jednocześnie osłonięte od wiatru. Im ciemniejsze stanowisko, tym wolniej rośliny będą rosły. Idealna temperatura to 24-25 stopni Celsjusza.
- Podlewanie: Bataty potrzebują regularnego podlewania, zwłaszcza w upalne, letnie dni. Wymagają podłoża lekko wilgotnego, ale nie może być ono mokre. Warto wykonać ściółkowanie ziemi wokół nich, wykorzystując do tego liście lub skoszoną trawę. W ten sposób utrzymamy odpowiedni poziom wilgotności podłoża.
- Nawożenie: Bataty nie potrzebują obfitego nawożenia. Można jednak zastosować dla ich odżywienia pewne nawozy naturalne, na przykład z pokrzywy.
- Kwitnienie: Bataty kwitną od czerwca do lipca, wytwarzając średniej wielkości kwiaty, które jednak nie są szczególnie ozdobne. Warto wiedzieć, że w Polsce rośliny te kwitną bardzo rzadko.
- Podpory: Bataty mają charakterystyczne, płożące się pędy, które można podeprzeć, by lepiej się prezentowały na balkonie czy na tarasie. Rośliny nie wymagają jednak podpór i nie są one konieczne dla ich prawidłowego wzrostu.
- Zbiór: Do zbiorów można przystąpić, kiedy nadziemna część rośliny zwiędnie i pożółknie. Termin zbiorów przypada na wrzesień lub październik, jeszcze przed pierwszymi przymrozkami. Po zebraniu bulw przechowujemy je w suchym i ciemnym miejscu, w temperaturze około 14 stopni Celsjusza. Dzięki temu przez całą zimę bulwy zachowają jędrność, a także charakterystyczny, słodki smak.
- Choroby i szkodniki: Bataty są raczej odporne na choroby i szkodniki. Mogą jednak zostać zaatakowane przez przędziorki czy wciornastki. Uprawa batatów nie powinna sprawiać problemów, jeśli tylko zapewnimy roślinom odpowiednio dużo słońca i umiarkowaną ilość wody.
Jakie właściwości mają bataty?
Bataty są uznawane za niezwykle zdrowe. Mają niski indeks glikemiczny – niższy niż tradycyjne ziemniaki. Wyróżniają się bogactwem beta-karotenu, ale w ich składzie znajdziemy też dużo witaminy C, witaminy z grupy B, a także żelazo i fosfor. Zawierają przeciwutleniacze, które neutralizują działanie wolnych rodników. Bataty mogą więc stać się stałym elementem diety przeciwzapalnej. Polecane są również sportowcom, ponieważ są doskonałym źródłem węglowodanów.
Warto włączyć je do jadłospisu przy problemach trawiennych. Wzmacniają także odporność. Odmiany o żółtym miąższu obfitują w karotenoidy, w tym luteinę, która poprawia wzrok. Z kolei odmiany czerwone są świetnym źródłem likopenu, który korzystnie wpływa na serce. Zmniejsza też ryzyko rozwoju niektórych nowotworów.
