Spis treści:
- Krok 1: warzywnik w ogrodzie lub na balkonie – wybór miejsca
- Krok 2: gleba na warzywnik
- Krok 3: zaplanuj uprawę – co uprawiać w warzywniku?
- Krok 4: wysiew i sadzenie warzyw
- Krok 5: własny warzywnik – pielęgnacja
- Kiedy można liczyć na pierwsze plony z warzywnika w ogrodzie lub na balkonie?
Krok 1: warzywnik w ogrodzie lub na balkonie – wybór miejsca
Własny warzywnik to coraz popularniejsze przedsięwzięcie z kilku względów. Uprawa warzyw pozwala zachować pełną kontrolę nad ich jakością, między innymi poprzez rodzaj stosowanej gleby i nawozów. Dzięki niej można zaoszczędzić na zakupach, a pyszne i zdrowe produkty do codziennych potraw zrywać z własnej grządki. Co ważne, uprawa warzywnika nie jest skomplikowana. Trzeba jednak znaleźć dla niego dobre miejsce.
Jeśli zakładasz warzywnik po to, by dostarczyć swojej rodzinie zdrowe i świeże warzywa, musisz zwrócić uwagę na jego lokalizację. Powinien być możliwie oddalony od ruchliwych ulic będących źródłem spalin i zawartych w nich szkodliwych substancji. Miejsce na ogródek warzywny powinno być dobrze nasłonecznione – wpływa to na szybszy wzrost roślin, ich lepszy smak i wartości odżywcze. Grunt powinien być płaski (zapewnia to lepsze nawodnienie) i najlepiej osłonięty od wiatru. Warto pamiętać, że warzywnik w ogrodzie to nie jedyne rozwiązanie! Coraz więcej osób z powodzeniem uprawia bowiem własne plony w skrzynkach na tarasach i balkonach.
Krok 2: gleba na warzywnik
Aby warzywnik zapewnił satysfakcjonujące plony, musi powstać na glebie odpowiedniej jakości. Powinna ona być żyzna, a więc bogata w składniki odżywcze, ponadto przepuszczalna i próchnicza (najlepiej piaszczysto-gliniasta). Warto zbadać jej pH – zbyt kwaśny odczyn (poniżej 5,5) będzie niekorzystny. Jeśli ziemia jest kwaśna lub bardzo kwaśna, należy przed założeniem warzywnika zastosować nawóz wapniowo-magnezowy. Jeśli natomiast nie jest dostatecznie żyzna, konieczne będzie wzbogacenie jej materią organiczną (najlepiej obornikiem lub kompostem). Jeśli chcesz uprawiać warzywnik w skrzynkach, odpowiednią mieszankę ziemi znajdziesz w każdym sklepie ogrodniczym.
Przed posadzeniem lub wysianiem roślin glebę należy spulchnić – dość głęboko przekopać i rozluźnić – aby ułatwić im pobieranie wody i składników odżywczych. Konieczne jest usunięcie wszelkich chwastów, a także pozostałości korzeni czy kamieni, aby umożliwić korzeniom warzyw swobodny rozwój.
Krok 3: zaplanuj uprawę – co uprawiać w warzywniku?
Kolejnym krokiem jest planowanie uprawy — jeden z najważniejszych etapów. Planując warzywnik w ogrodzie, trzeba koniecznie wziąć pod uwagę płodozmian roślin oraz zasady allelopatii, czyli korzystnego i niekorzystnego sąsiedztwa określonych gatunków. Na przykład obok ziemniaków warto uprawiać koper, fasolę lub rzodkiew. Trzeba jednak oddalić od nich pomidory. Buraki i cebula lubią rosnąć „ramię w ramię”, ale sąsiedztwo fasoli będzie im szkodzić. To oczywiście tylko kilka przykładów – dokładne tabele dobrego i złego sąsiedztwa warzyw bez trudu znajdziesz w internecie.
Warto oczywiście wziąć również pod uwagę wymagania poszczególnych roślin, terminy wysiewu i zbioru. Ponadto bardzo ważne będą własne preferencje – uprawiaj przede wszystkim to, co z przyjemnością zjesz – nawet jeśli plony będą obfite.
Jeśli nie masz dużego doświadczenia w uprawie roślin, wybieraj warzywa uważane za łatwe w uprawie. Są to na przykład:
- rzodkiewka,
- ogórki,
- sałata,
- pietruszka naciowa,
- rukola,
- koper,
- fasola szparagowa,
- dynia,
- cukinia,
- zioła.
Przed wysiewem lub sadzeniem roślin należy wyznaczyć również grządki. Jeśli warzywnik będzie duży, powinno się go podzielić na zagony poprzedzielane ścieżkami, którymi bez problemu będzie można się poruszać z taczką. Ułatwi to pielęgnację roślin.
Krok 4: wysiew i sadzenie warzyw
Gdy układ warzywnika oraz rozmieszczenie poszczególnych gatunków są już zaplanowane, można przystąpić do wysiewu lub umieszczenia w ziemi sadzonek. Należy przy tym pamiętać o przestrzeganiu optymalnego terminu wysiewu.
Najwcześniej – bo już od początku kwietnia – można wysiewać sałatę, marchew, pietruszkę, seler, rukolę groch czy bób. W tym czasie można również zasiać lub posadzić cebulę na dymkę. Dopiero gdy uzyskasz pewność, że nie pojawią się już przymrozki, można przystąpić do wysiewu mniej odpornych na nie gatunków, takich jak pomidory, buraki, kapusta czy brokuły. Najpóźniej (w maju) wysiewa się z reguły ogórki, dynię czy cukinię. Wtedy też do gruntu mogą trafić pomidory przygotowanej uprzednio rozsady.
Nasiona należy wysiewać zgodnie z instrukcją na opakowaniu, a gdy wykiełkują, trzeba je przerwać – usunąć część malutkich roślin, by nie rosły za gęsto. Coraz częściej w sklepach ogrodniczych można też znaleźć wygodne nasiona na taśmie – są idealne dla początkujących, ponieważ taśmę wystarczy równo ułożyć i przysypać lekko ziemią, a następnie podlać, bez martwienia się o odstępy pomiędzy nasionami i ich odpowiednią ilość.
Warzyw ciepłolubnych i o długim okresie wegetacyjnym lepiej nie wysiewać bezpośrednio do gruntu. Rekomendowanym rozwiązaniem jest w tym przypadku rozsada. Jej przygotowanie polega na wysianiu nasion w pomieszczeniu, w specjalnych pojemnikach. Rośliny przesadza się do gruntu, dopiero gdy trochę już urosną, a na zewnątrz jest odpowiednio ciepło.
Krok 5: własny warzywnik – pielęgnacja
Ostatnim krokiem jest właściwa pielęgnacja warzywnika. Należy pamiętać, by tuż po wysiewie zapewnić nasionom możliwie duża słońca i ciepła. Nie można też zapominać o wodzie. Jeśli natura sama nie zadba o dostarczenie jej grządkom, konieczne będzie regularne podlewanie. Co jakiś czas do wody do podlewania warto dodać biohumus. Można też zasilać grządki kompostem albo nawozem mineralnym, który uzupełni składniki odżywcze.
Niezbędne jest regularne usuwanie chwastów – najlepiej od razu, gdy tylko się pojawią. Na pewno nie można dopuścić do ich kwitnienia i wydawania nasion, ponieważ spowoduje to duże problemy z ich rozrostem. Należy również zwracać uwagę, by chwasty usuwać wraz z całą bryłą korzeniową. Koniecznie trzeba też zwracać uwagę na szkodniki i w razie wykrycia ich obecności działać jak najszybciej.
Kiedy można liczyć na pierwsze plony z warzywnika w ogrodzie lub na balkonie?
Rzodkiewkę, sałatę czy rukolę często można zbierać już po ok. 5 tygodniach, o ile będą mieć zapewnione korzystne warunki. Dużo zależy tu od pogody. Kolejno zaczną dojrzewać pozostałe warzywa – marchew, pietruszka, cukinia, fasola szparagowa, ogórki. W przypadku pomidorów wiele zależy od odmiany – niektóre dojrzewają wcześniej, inne dają plony nawet do końca września. Zioła, koperek czy dymkę można zbierać po trochu w zasadzie przez cały sezon. To świetne dodatki do potraw, dlatego na pewno warto wyznaczyć na nie kawałek miejsca.
Wielkość plonów jest zależna od wielu czynników – między innymi pogody, jakości nasion czy warunków glebowych. Jeśli żaden z gatunków nie obrodzi Ci obficie, być może podłoże ma złe parametry lub niewłaściwie pielęgnujesz swój warzywnik. Jedno jest jednak pewne – satysfakcji w wyhodowania własnego pożywienia nie da się porównać z niczym innym. Spróbuj, a możliwe, że to pokochasz!
