Poziomka pospolita (Fragaria vesca)

Poziomka pospolita to wieloletnia bylina z rodziny różowatych (Rosaceae), rosnąca dziko w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Występuje w całej Polsce. Szczególnie upodobała sobie lasy, obrzeża lasów, polany, zarośla, przydroża i zręby. Lubiane przez dzieci owoce zachęcają do uprawy poziomki również w przydomowych ogrodach, na balkonach i tarasach.

Trudno znaleźć osobę, która nie wie, jak wygląda ta niepozorna roślina wydająca smaczne owoce. Mimo to rodzimą Fragaria vesca można łatwo pomylić z Potentilla indica, czyli poziomkówką indyjską, gatunkiem obcym, który może rozprzestrzenić się w ogrodzie jak chwast.

W przypadku poczciwej poziomki pospolitej wysokość wynosi od 5 do 20 cm (poziomkówki: 10-15 cm). „Prawdziwa” poziomka zaczyna kwitnąć już w maju – wtedy na długich szypułkach wyrasta od 3 do 10 kwiatów o owalnych, białych płatkach (poziomkówka kwitnie na żółto).

Liście poziomki pospolitej są osadzone na długich, owłosionych ogonkach i składają się z trzech, grubo ząbkowanych listków (liście poziomkówki są bardziej owalne, podobne do liści truskawki).

Jednak najbardziej istotną różnicą są owoce. U poziomki są słodkie i pachnące, zaś u poziomkówki – pozbawione smaku i zapachu (nie są jednak trujące). Co ciekawe, czerwone, smaczne poziomki to tak naprawdę dno kwiatowe, czyli owoc pozorny. Właściwym owocem poziomki pospolitej są małe, brunatne orzeszki osadzone w dnie kwiatowym.

Poziomka kojarzy się z czerwonymi, słodkimi i pachnącymi owocami. Jednak poza gatunkiem – czyli rośliną znaną z lasu – występują również odmiany uprawne, których owoce wyglądają nieco inaczej. A oto niektóre z nich:

• Baron Solemacher: o licznych, dużych owocach, w odcieniu od jasnożółtego do ciemnoczerwonego;
• Rugia: o zwartym pokroju, bardzo silnym wzroście i wysokiej plenności;
• Alexandria: bardzo plenna, o dużych owocach;
• Perła Gotha: o smacznych, kremowożółtych owocach;
• Superba von Derenthal: o dużych, wydłużonych, czerwonych owocach;
• Sanssouci: o bardzo dużych, kulisto-stożkowych owocach;
• Yellow Wonder: o wydłużonych, żółtych owocach;
• Weisse Solemacher: o białych owocach;
• Tubby White: o bladożółtych owocach.

Poziomka pospolita preferuje umiarkowanie żyzne podłoża, zasobne w próchnicę, średnio zwięzłe i zarazem dostatecznie wilgotne. Gleba może mieć odczyn obojętny lub lekko kwaśny. Słodkie owoce poziomki najlepiej dojrzewają w słońcu, jednak w naturze roślina częściej rośnie w miejscach lekko zacienionych.

Jeśli chcesz latem cieszyć się owocami poziomki pospolitej, pielęgnacja byliny w ogrodzie powinna zacząć się już na etapie przygotowania gleby. Przed posadzeniem roślin podłoże warto użyźnić kompostem lub obornikiem.

Poziomka lubi wilgotne stanowiska, dlatego oprócz podlewania zalecane jest ściółkowanie – zabieg ten ograniczy parowanie wody z podłoża. Na początku trzeba pamiętać też o odchwaszczaniu, aby niewielkie sadzonki poziomki pospolitej nie zostały zagłuszone przez inne rośliny.

Bylina może wymagać również okrywania, zwłaszcza w bezśnieżne zimy i podczas wiosennych przymrozków. Wprawdzie poziomka jest mrozoodporna, jednak pozbawiona okrywy śnieżnej może przemarzać.

Niestety poziomka pospolita może paść ofiarą szkodników i chorób. Oto największe zagrożenia, z którymi możesz zetknąć się podczas uprawy:

• szara pleśń,
• biała plamistość liści truskawki,
• mączniak prawdziwy,
• czerwona zgnilizna korzeni,
• roztocz truskawkowy,
• węgorek truskawkowiec,
• opuchlaki.

Wyżej wymienione choroby i szkodniki można wyeliminować za pomocą oprysków z preparatów miedziowych.

Mimo że poziomka pospolita jest rośliną leśną, z powodzeniem możesz ją uprawiać na grządce w ogrodzie czy w pojemnikach na balkonie lub tarasie. Po 2-3 latach rośliny zaczną słabiej owocować, dlatego warto sukcesywnie odmładzać uprawę. Jeśli chodzi o rozmnażanie poziomki pospolitej, sadzonki otrzymuje się z nasion lub wegetatywnie z rozłogów – to zależy od odmiany.

• Stanowisko: półcieniste, słoneczne
• Wilgotność: podłoże umiarkowanie wilgotne
• Podlewanie: średnie
• Wysokość: do 0,2m
• Pokrój: płożący, wzniesiony
• Termin kwitnienia: maj, czerwiec
• Zimozielona: nie
• Roślina ozdobna z: owoce, kwiaty, liście