Przepękla ogórkowata (Momordica charantia)

Przepękla ogórkowata (inne nazwy to balsamka ogórkowata, gorzki ogórek, karela, gorzka tykwa lub gorzki melon) pochodzi z Chin. Można też z powodzeniem uprawiać ją w Polsce, choć jest u nas jeszcze mało znana. Największe plony da uprawa w foliowych tunelach, choć można ją też z powodzeniem sadzić w gruncie bez osłon.

Balsamka osiąga do 2 metrów wysokości. Ma ona pnącą, pokrytą włoskami łodygę i niewielkie, zielone liście przypominające liście chmielu – z dużą ilością wcięć. Na pędach rozwijają się wąsy czepne, za pomocą których roślina pnie się do góry po podporach. Owoce przepękli ogórkowatej mają ok. 18 cm długości, są owalne i podobne do ogórka, ale ich skórka nie jest gładka. Jest ona pokryta w całości małymi brodawkami. Początkowo są one jasnozielone, w dojrzałej postaci zmieniają kolor na żółty. Przepękla zakwita w lipcu, wydając drobne żółte kwiaty podobne do kwiatów ogórka.

Uprawa przepękli ogórkowatej nie jest zbyt skomplikowana. Roślina lubi zarówno stanowiska słoneczne, jasne, jak i zaciszne, osłonięte od wiatru. Wymaga żyznej, wilgotnej, próchniczej i wzbogaconej kompostem gleby oraz średniego podlewania.

W okresie wegetacyjnym, szczególnie podczas lata i suszy, roślina potrzebuje regularnego nawadniania. Uprawiając przepęklę dla owoców, warto robić to pod osłonami foliowymi. W ten sposób uzyskasz największe plony. Jeśli jednak zależy Ci na dekoracyjnych walorach rośliny, można posadzić ją w gruncie, pod gołym niebem. Roślina potrzebuje solidnych tyczkowatych podpór i bocznych osłon zabezpieczających ją przed wywróceniem przez wiatr.

Nawożenie przepękli ogórkowatej należy przeprowadzać od czasu do czasu wieloskładnikowym nawozem przeznaczonym dla warzyw dyniowatych.

Typowymi dla przepękli ogórkowatej chorobami i szkodnikami są m.in. mozaika ogórka, mączniak prawdziwy dyniowatych, przędziorki i mszyce. Atakują one również uprawy ogórka, dlatego profilaktycznie warto stosować środki ochrony przeznaczone dla ogórków lub inne ekologiczne preparaty – oprysk z drożdży na ogórki.

Przepękla należy do roślin dyniowatych, a więc jest atakowana przez choroby popularne w ich uprawie. Wśród chorób, które atakują przepęklę są mączniak prawdziwy oraz mozaika ogórka. Szkodniki często występujące balsami to mszyce i przędziorki.

Owoce przepękli ogórkowatej można jeść na surowo, piec, gotować, faszerować, marynować, smażyć a także dodawać do sałatek, ryb i mięsa. Przed zjedzeniem warto je zblanszować – w ten sposób pozbędziemy się charakterystycznej dla rośliny goryczki. Jadalne są również młode pędy, kwiaty i liście rośliny. Przepęklę ogórkowatą można też hodować do dekoracji przydomowego ogrodu lub ogrodzenia. Wspina się ona po altanach, osłonach i pergolach, a jej owoce robią duże wrażenie.

• Stanowisko: słoneczne
• Wilgotność: podłoże umiarkowanie wilgotne
• Podlewanie: średnie
• Wysokość: 1-2m
• Pokrój: pnącze
• Termin kwitnienia: lipiec
• Zimozielona: nie
• Roślina ozdobna z: owoce, kwiaty, liście