Sałata łodygowa (Lactuca sativa)

Sałata łodygowa, zwana także szparagową lub głąbikiem krakowskim, to obecnie warzywo trochę zapomniane. A jednak jeszcze pod koniec XIX wieku uprawiano je na dużą skalę w okolicach Krakowa, skąd też wzięła się potoczna nazwa sałaty – głąbik krakowski. Obecnie najwięcej upraw sałaty łodygowej zlokalizowanych jest w Azji, a zwłaszcza w Chinach.

Sałata łodygowa to dość charakterystyczna odmiana sałaty. Roślina ta dorasta do około 50-60 centymetrów, wykształcając łodygę, z której wyrastają liście w formie luźnej rozety. Część jadalną rośliny stanowią łodygi zwane głąbikami. Liście rośliny też nadają się do spożycia, ale nie są tak smaczne i chrupkie jak same łodygi. Sałatę łodygową można jeść aż do jej zakwitnięcia. Pędy kwiatowe zmieniają zarówno smak, jak i strukturę łodyg na twardą i włóknistą.

Sałata łodygowa to roślina stosunkowo łatwa w uprawie. Nie ma wygórowanych wymagań, co do klimatu czy gleby, ale najlepiej czuje się na stanowiskach słonecznych lub półcienistych. Lubi lekkie, wilgotne i próchniczne gleby oraz takie, które szybko się nagrzewają.

Sałata łodygowa nie znosi niedoboru wody, a przesuszenie korzeni szybko prowadzi do drewnienia łodyg i pogorszenia jakości plonu. Brak wody zmienia także smak sałaty, która ze słodkawej staje się gorzka.

Choć sałata łodygowa rzadko sprawia problemy, nadmierne podlewanie oraz podmokła gleba sprzyjają rozwojowi chorób grzybowych. Czasem może zostać zaatakowana przez ślimaki. Walkę z nimi należy rozpocząć wtedy, gdy tylko pojawią się wygryzione dziury na liściach.

Sałatę łodygową można siać do gruntu albo z rozsady. Siew do gruntu należy zaplanować na drugą połowę marca i pierwszą połowę kwietnia albo przełom czerwca i lipca. Do rozsady siejemy po 15 marca, a na miejsce stałe przesadzamy w połowie kwietnia.

Sałata jest gotowa do zbioru, gdy osiągnie wysokość około 30 centymetrów. Należy zebrać łodygi jeszcze przed ich zakwitnięciem, co zwykle przypada na około 10-15 tydzień po wysiewie nasion lub po rozpoczęciu kwitnienia.

Sałata łodygowa to warzywo o dużych wartościach odżywczych. Zawiera w sobie wiele witamin i mikroelementów, w tym między innymi wapń, żelazo, magnez, potas oraz fosfor. Stanowi źródło witaminy C, A, E, K oraz wielu witamin z grupy B.

W przeciwieństwie do sałaty masłowej odmianę łodygową nadaje się do spożycia nie tylko na surowo. Można przyrządzać ją tak, jak szparagi, a nawet kisić i konserwować. W stanie surowym doskonale sprawdzi się jako dodatek do sałatek.

• Stanowisko: półcieniste, słoneczne
• Wilgotność: podłoże umiarkowanie wilgotne
• Podlewanie: średnie
• Pokrój: wzniesiony
• Termin kwitnienia: maj, czerwiec, lipiec
• Zimozielona: nie
• Roślina ozdobna z: liście