Spis treści:
- Co jest w skaldzie coli, że można jej używać do czyszczenia?
- Jak usunąć rdzę za pomocą coli?
- Cola na kamień i osady w łazience
- Zwalczanie mchu na kostce brukowej i płytach tarasowych colą
- Czego nie czyścić colą?
Co jest w skaldzie coli, że można jej używać do czyszczenia?
Za czyszczące właściwości coli odpowiada przede wszystkim kwas fosforowy(V), czyli H₃PO₄, oznaczany w składzie symbolem E338. Producenci wykorzystują go jako regulator kwasowości, który nadaje napojowi charakterystyczny, lekko cierpki smak i równoważy dużą ilość cukru lub intensywność substancji słodzących. Ten sam związek chemiczny stosuje się w preparatach do usuwania rdzy i obróbki metalu, jednak środki techniczne zawierają go w znacznie wyższym stężeniu. Skład coli uzupełniają woda, dwutlenek węgla, barwnik karmelowy, aromaty oraz zazwyczaj kofeina.
Większość napojów typu cola ma pH w granicach 2,5-3, więc może osłabiać cienkie osady mineralne i powierzchniową warstwę rdzy. Kwas fosforowy reaguje z tlenkami żelaza, a w kontakcie z kamieniem wapiennym oddziałuje na tworzący go węglan wapnia. Proces przebiega jednak wolno, ponieważ stężenie kwasu w napoju jest niewielkie. Cola sprawdzi się więc głównie przy lekkich zabrudzeniach i drobnych przedmiotach, które można pozostawić w niej na kilka godzin.
Niewielkie znaczenie ma również rozpuszczony dwutlenek węgla, który w połączeniu z wodą wytwarza słaby i nietrwały kwas węglowy. Uwalniające się pęcherzyki lekko poruszają cieczą przy zabrudzonej powierzchni, lecz nie zastępują szczotkowania. Po wygazowaniu cola nadal zachowuje kwaśny odczyn, ponieważ znajduje się w niej kwas fosforowy. Cukier nie uczestniczy natomiast w usuwaniu nalotu. Zostawia lepką warstwę, do której szybko przywierają kurz i pył, dlatego wyczyszczony przedmiot trzeba dokładnie opłukać wodą i osuszyć.
Jak usunąć rdzę za pomocą coli?
Usuwanie rdzy colą przyniesie najlepsze rezultaty w przypadku drobnych stalowych przedmiotów, np. śrub, nakrętek, kluczy i niewielkich narzędzi pokrytych cienkim, pomarańczowym nalotem. Zawarty w napoju kwas fosforowy rozpuszcza część produktów korozji, a część przekształca w ciemniejsze fosforany żelaza, które słabiej trzymają się podłoża i łatwiej odchodzą podczas szczotkowania. Proces oczyszcza powierzchnię, lecz nie uzupełnia utraconego metalu. Wżery, nierówności i głębokie ubytki będą nadal widoczne.
Przedmiot należy najpierw odtłuścić wodą z płynem do mycia naczyń, ponieważ tłusta warstwa ogranicza kontakt kwasu z korozją. Następnie trzeba zanurzyć element w coli na dwie–trzy godziny, a przy bardziej uporczywym nalocie kontrolować jego stan przez kilka kolejnych godzin.
Po namoczeniu rdzę usuwa się szczotką nylonową, starą szczoteczką do zębów lub delikatną włókniną ścierną. Oczyszczony metal wymaga dokładnego opłukania, wytarcia i szybkiego dosuszenia, aby na wilgotnej powierzchni nie pojawił się nowy nalot. Stalowe narzędzie dobrze jest na koniec pokryć cienką warstwą oleju technicznego albo preparatu antykorozyjnego.
Cola działa łagodnie ze względu na niewielkie stężenie kwasu fosforowego, dlatego sprawdza się przede wszystkim przy cienkiej warstwie powierzchniowej rdzy. Gruba, łuszcząca się warstwa rdzy, głębokie wżery oraz rozległa korozja ogrodzenia, roweru czy sprzętu ogrodowego wymagają mechanicznego oczyszczenia i użycia profesjonalnego odrdzewiacza lub konwertera rdzy. Preparaty techniczne zawierają wyższe stężenie substancji aktywnych oraz dodatki poprawiające zwilżanie powierzchni, dzięki czemu skuteczniej wnikają w zagłębienia i działają bardziej równomiernie.
Cola na kamień i osady w łazience
Kamień w łazience składa się głównie ze związków wapnia i magnezu wytrącających się z twardej wody, przede wszystkim z węglanu wapnia. Kwas fosforowy znajdujący się w coli dostarcza jonów wodorowych, które reagują z osadem i stopniowo naruszają jego zwartą strukturę. W wyniku tej reakcji pojawiają się związki wapnia, woda oraz dwutlenek węgla. Ponieważ stężenie kwasu w napoju jest niewielkie, cola może zmiękczyć cienki nalot na ceramice sanitarnej, sitku baterii lub zdejmowanej słuchawce prysznicowej, lecz wymaga dłuższego kontaktu z zabrudzeniem. Gruba, wieloletnia warstwa wymaga preparatu przeznaczonego do odkamieniania.
Zdemontowane sitko albo metalową końcówkę można zanurzyć w coli na dwie-trzy godziny, następnie delikatnie wyszorować miękką szczoteczką, starannie wypłukać i wytrzeć do sucha. Na ceramice napój najlepiej rozprowadzić punktowo i pozostawić na około godzinę, wcześniej sprawdzając jego działanie w mało widocznym miejscu. Po czyszczeniu powierzchnię trzeba umyć wodą z łagodnym detergentem, aby usunąć cukier i barwnik karmelowy.
Wersja bez cukru pozostawia mniej lepkich pozostałości, lecz o jej właściwościach odkamieniających decyduje obecność kwasu, a skład poszczególnych napojów może się różnić.
Cola nie udrożni odpływu zatkanego włosami, tłuszczem lub resztkami kosmetyków. Jej kwaśny odczyn może osłabić część osadu mineralnego, ale nie rozkłada typowych zatorów. Nie należy też łączyć napoju z octem, wybielaczem chlorowym, preparatem do WC ani środkiem do rur. Dodatek octu nie zapewnia istotnej przewagi, ponieważ oba płyny są kwaśne, natomiast kontakt kwasu z podchlorynem zawartym w wybielaczu może uwolnić toksyczny chlor. Domowe środki czyszczące najbezpieczniej stosować osobno, zgodnie z ich przeznaczeniem, a po każdym zabiegu dokładnie spłukać powierzchnię wodą
Zwalczanie mchu na kostce brukowej i płytach tarasowych colą
Cola na mech na kostce brukowej oddziałuje słabo i krótkotrwale. Kwaśny napój może ułatwić wyszorowanie świeżego, cienkiego nalotu, ale nie zawiera substancji biobójczych przeznaczonych do zwalczania mchu. Nie dociera też skutecznie do chwytników znajdujących się w porach i spoinach nawierzchni. Zielony nalot szybko pojawi się ponownie, jeśli podjazd lub taras są wilgotne i zacienione. Profesjonalne preparaty wykazują zupełnie inne działanie. Ograniczają rozwój organizmów porastających podłoże, choć martwe resztki nadal trzeba usunąć szczotką.
Zastosowanie coli na betonie niesie ponadto ryzyko trwałych śladów. Kwas fosforowy reaguje z zasadowymi związkami wapnia obecnymi w zaczynie cementowym, toteż dłuższy kontakt może miejscowo wytrawić nawierzchnię, zmienić jej odcień lub pozostawić matową plamę. Porowata kostka łatwo chłonie również barwnik karmelowy, a cukier osadza się w zagłębieniach, zatrzymuje pył i zwiększa lepkość powierzchni. Efekt może więc być odwrotny od zamierzonego. Zamiast usuniętego mchu po wyschnięciu ukaże nam się ciemniejsza obwódka albo trudne do domycia przebarwienie.
Jeśli chcesz wypróbować colę na mchu, zacznij od małego, mało widocznego fragmentu kostki. Nanieś niewielką ilość napoju bezpośrednio na zielony nalot, odczekaj kilka minut, a następnie wyszoruj powierzchnię szczotką o sztywnym włosiu. Na koniec spłucz miejsce dużą ilością czystej wody, aby usunąć kwas, cukier i barwnik. Nie pozostawiaj coli do wyschnięcia i nie rozlewaj jej po całym podjeździe lub tarasie, ponieważ może wniknąć w pory betonu i zostawić ciemniejsze plamy.
Zobacz również:
Przy większych skupiskach mchu lepsze rezultaty przyniesie dokładne oczyszczenie nawierzchni. Najpierw usuń nalot skrobakiem, potem wyszoruj kostkę i starannie oczyść szczeliny. Po zakończeniu pracy uzupełnij wypłukany piasek w spoinach. Sprawdź również, czy po deszczu na tarasie nie zalega woda, ponieważ stała wilgoć i cień sprzyjają szybkiemu odrastaniu mchu. Jeśli problem regularnie powraca, zastosuj preparat przeznaczony do danego rodzaju nawierzchni, przestrzegając zaleceń producenta i zabezpieczając rośliny rosnące przy kostce.
Czego nie czyścić colą?
Coli nie należy używać do czyszczenia:
- marmuru,
- trawertynu,
- wapienia,
- onyksu,
- lastryka z kruszywem wapiennym.
Te materiały zawierają dużo węglanu wapnia, który reaguje z kwasami obecnymi w napoju. Skutkiem może być miejscowe wytrawienie powierzchni, utrata połysku oraz jasne, matowe plamy. Takich zmian nie da się zmyć, ponieważ wynikają z naruszenia struktury kamienia. Do pielęgnacji naturalnych okładzin wapiennych najlepiej wybierać preparaty o neutralnym pH, przeznaczone do konkretnego rodzaju podłoża.
Kwaśny napój może również zaszkodzić niezabezpieczonemu betonowi, fugom cementowym, porowatej cegle, surowemu drewnu oraz powierzchniom lakierowanym. W chłonne materiały przenikają cukier i karmelowy barwnik, pozostawiając lepkie smugi albo brunatne przebarwienia. Ostrożności wymagają też elementy ocynkowane, aluminiowe, chromowane i pokryte dekoracyjną powłoką. Dłuższy kontakt z kwaśną cieczą może zmatowić wykończenie lub uwidocznić wcześniejsze uszkodzenia.
Cola nie pełni również funkcji środka dezynfekującego ani preparatu do udrażniania rur. Jej skład może osłabić lekki nalot mineralny i powierzchniową rdzę, lecz nie usuwa skutecznie drobnoustrojów, tłuszczu, włosów ani zwartego zatoru. Po każdym czyszczeniu trzeba dokładnie spłukać powierzchnię wodą, aby pozbyć się kwasu, cukru i barwnika.
Źródło: deccoria.pl
