Spis treści:
- Podstawy płodozmianu w małym ogrodzie warzywnym
- Rola przedplonów w zachowaniu zdrowej struktury gleby
- Jak łączyć przedplony z uprawą współrzędną w jednym sezonie?
- Przykładowe schematy nasadzeń - przedplon, plon główny i rośliny towarzyszące
- Najczęstsze błędy przy planowaniu płodozmianu i przedplonów
Podstawy płodozmianu w małym ogrodzie warzywnym
Płodozmian polega na corocznej zamianie miejsc uprawy warzyw należących do różnych rodzin botanicznych. Dzięki temu gleba nie wyjaławia się, a patogeny typowe dla danej grupy roślin nie mają szans się zadomowić.
Oznacza to, że na grządce, na której w tym roku rosły pomidory (rodzina psiankowatych), w przyszłym sezonie powinny znaleźć się warzywa z innej rodziny - na przykład kapustne lub korzeniowe.
Najwygodniejszy schemat płodozmianu dla małego ogrodu to podział na trzy lub cztery kwatery. Na każdej z nich uprawia się w danym roku warzywa z jednej grupy zapotrzebowania pokarmowego:
- wysokiego (pomidory, kapusta, seler);
- średniego (marchew, cebula, pietruszka);
- niskiego (groch, fasola, sałata).
Dodatkowo pozostaje stanowisko przeznaczone na nawóz zielony.
Co rok przesuwaj grupy o jedno pole. Taki czteroletni cykl zapobiega gromadzeniu się chorób i pozwala naturalnie regulować żyzność podłoża - rośliny strączkowe wiążą azot atmosferyczny w brodawkach korzeniowych, z czego korzystają posadzone po nich warzywa kapustne.
Nawet na trzech niewielkich grządkach da się prowadzić uproszczony płodozmian. Zaplanuj go z kartką i ołówkiem jeszcze zimą, uwzględniając rodziny botaniczne uprawianych gatunków. Pamiętaj, że warzywa spokrewnione (na przykład pomidor, papryka i ziemniak - wszystkie psiankowate) nie powinny wracać na to samo miejsce częściej niż co trzy-cztery lata.
Zobacz również:
Rola przedplonów w zachowaniu zdrowej struktury gleby
Przedplon to warzywa o krótkim okresie wegetacji, które zajmują grządkę przed siewem głównym. Typowe przedplony to rzodkiewka, sałata, szpinak i kalarepa - gatunki, które można wysiać już wczesną wiosną i zebrać przed posadzeniem ciepłolubnych warzyw, takich jak pomidory, papryka czy ogórki.
Przedplony pokrywają glebę we wczesnym sezonie, ograniczając erozję i wzrost chwastów. Ich korzenie rozluźniają wierzchnią warstwę podłoża, a resztki pożniwne po przekopaniu wzbogacają je w materię organiczną. Dzięki temu plon główny trafia na grządkę o lepszej strukturze i aktywniejszym życiu biologicznym.
Przy doborze przedplonu uwzględniaj zasady płodozmianu - powinien on należeć do innej rodziny botanicznej niż plon główny. Przed pomidorami (psiankowate) sprawdzi się sałata lub szpinak, ale nie wczesna papryka. Przed kapustą (kapustowate) dobrze posiać sałatę lub szpinak, ale nie kalarepa ani rzodkiewkę, bo należą do tej samej rodziny.
Jak łączyć przedplony z uprawą współrzędną w jednym sezonie?
Uprawa współrzędna polega na sadzeniu na jednej grządce dwóch lub więcej gatunków, które korzystnie na siebie oddziałują. Jeśli dołożyć do tego przedplon wiosenny i poplon jesienny, z tego samego stanowiska można zebrać trzy warstwy plonu w ciągu roku.
Zaplanuj to w trzech krokach. Najpierw wyznacz plon główny - na przykład pomidory. Następnie dobierz do niego roślinę towarzyszącą, która poprawi jego wzrost lub ochroni przed szkodnikami - w tym przypadku sprawdzi się bazylia, bo jej olejki eteryczne odstraszają mszyce. Na koniec wybierz przedplon z innej rodziny botanicznej, który zdąży dojrzeć przed wysadzeniem rozsady pomidorów - szpinak lub sałata, wysiane w marcu, pozwolą zebrać plon do połowy maja.
Podobną zasadę zastosuj na grządce z marchwią. Dobrym towarzyszem marchwi jest cebula - jej intensywny zapach odstrasza połyśnicę marchwiankę, a marchew z kolei ogranicza presję śmietki cebulanki. Jako przedplon przed marchwią sprawdzi się szybka rzodkiewka, wysiana naprzemiennie z nasionami marchwi. Kiełkuje w ciągu tygodnia i wyznacza przebieg rzędów, co ułatwia odchwaszczanie, a po zbiorze zostawia marchewce więcej przestrzeni.
Przykładowe schematy nasadzeń - przedplon, plon główny i rośliny towarzyszące
Przedplon, plon główny i roślina towarzysząca mogą pracować na jednej grządce przez cały sezon - pod warunkiem że terminy siewu i zbioru są dobrze dobrane. Kolejne rośliny powinny wchodzić na grządkę zaraz po zebraniu poprzednich, a towarzyszące - wspierać plon główny przez cały okres jego wegetacji.
Na grządce pomidorowej na początku marca wysiej szpinak, który dojrzeje do połowy maja. Po jego zebraniu wysadź na to samo miejsce rozsadę pomidorów, a między nimi umieść bazylię. We wrześniu, gdy pomidory skończą owocować, wysiej gorczycę białą na nawóz zielony.
Grządkę korzeniową zaplanuj od marca - wysiej rzodkiewkę naprzemiennie z marchwią. Rzodkiewka dojrzewa po czterech-pięciu tygodniach i po zbiorze zostawia marchwi więcej przestrzeni. W sąsiednim rzędzie posadź cebulę. Po jesiennym zbiorze marchwi wysiej facelię na nawóz zielony i przygotuj grządkę pod warzywa z innej rodziny w kolejnym sezonie.
Na grządce kapustnej wczesną wiosną wysiej sałatę głowiastą, a w czerwcu, po jej zebraniu, posadź na tym miejscu kapustę z fasolą karłową. Fasola wzbogaca glebę w azot i nie konkuruje z kapustą o przestrzeń.
Najczęstsze błędy przy planowaniu płodozmianu i przedplonów
Najczęściej popełnianym błędem przy planowaniu płodozmianu jest sadzenie po sobie warzyw z tej samej rodziny botanicznej. Pomidora nie sadzi się po ziemniaku, bo oba należą do psiankowatych - ale ta sama logika dotyczy też mniej oczywistych par. Gorczyca biała nie powinna poprzedzać uprawy rzodkiewki, kalarepy ani kapusty, bo wszystkie te rośliny są kapustowate. Łubin z kolei należy do bobowatych, więc po nim nie powinien rosnąć groch ani fasola.
Drugi częsty problem to sadzenie dwóch wymagających gatunków po sobie - na przykład kapusty po selerze. Nawet przy regularnym nawożeniu taka kolejność szybko wyjałowi glebę. Po warzywach o wysokich wymaganiach pokarmowych prowadź uprawy mniej wymagające.
Trzeci błąd to zbyt gęste obsadzanie grządki w uprawie współrzędnej. Marchew z cebulą dobrze rosną w naprzemiennych rzędach w odstępach co 15-20 cm, ale każdy dodatkowy gatunek dociśnięty w tę samą przestrzeń zaczyna konkurować o wodę i światło, co odbija się na plonie.
Czwarty problem to źle dobrane terminy. Przedplon ma sens tylko wtedy, gdy zdąży dojrzeć przed wysadzeniem plonu głównego. Zbyt późny wysiew sałaty czy szpinaku oznacza, że zajmą grządkę w momencie, kiedy trzeba już sadzić rozsadę pomidorów lub papryki. Planuj daty siewu i zbioru przedplonu z dwutygodniowym zapasem.
Źródło: deccoria.pl
