Spis treści:
- Dlaczego chrzan odstrasza krety?
- Chrzan kontra kleszcze - jak wykorzystać liście i korzeń do ochrony?
- Jak chrzan chroni inne rośliny przed chorobami grzybowymi?
Chrzan pospolity (Armoracia rusticana) to wieloletnia bylina z rodziny kapustowatych, która jest ceniona ze względów użytkowych i leczniczych. Poza tym jest niemalże samowystarczalna. Tworzy zwarte kępy dużych, podłużnych, zielonych liści o sercowatej nasadzie. W sprzyjających warunkach pędy kwiatowe z białymi, dekoracyjnymi wiechami mogą osiągać nawet 150 cm wysokości. To roślina "nie do zdarcia" - znosi mrozy nawet do -30 st. C i jako jedna z pierwszych budzi się do życia wczesną wiosną.
Często można do spotkać na łąkach i nieużytkach rolnych - tam bywa uznawany za chwast, ale w ogrodzie staje się sprzymierzeńcem w walce z kretami i kleszczami. Jak dokładnie działa? Jak go wysadzać, aby odstraszyć te szkodniki?
Zobacz również:
Dlaczego chrzan odstrasza krety?
Chrzan jest jak naturalny starszak na krety. Dzięki zawartości silnych związków organicznych, roślina ta tworzy barierę, której większość podziemnych gości woli nie przekraczać. Jest to zasługa izotiocyjanianów w szczególności ważny jest to izotiocyjanian allilu). Są to lotne związki siarki, które uwalniają się podczas wzrostu i uszkadzania korzeni.
Dlaczego to działa? Krety mają niezwykle czuły węch, który zastępuje im słaby wzrok. Intensywny, piekący aromat chrzanu jest dla nich nie do zniesienia. Substancje te przenikają do gleby, tworząc wokół rośliny aromatyczną barierę. Szkodnik, natrafiając na taką ścianę zapachu, zazwyczaj zmienia kierunek drążenia tunelu. Jednakże, aby chrzan spełniał rolę "strażnika", nie może rosnąć przypadkowo. Warto wysadzić go wzdłuż ogrodzeń, to zablokuje mu wejście na działkę od sąsiadów czy też z okolicznych pól. Poza tym sprawdzi się także na obrzeżach rabat warzywnych i kwiatowych oraz wokół tarasów.
Chrzan najlepiej rośnie z sadzonek korzeniowych, które najlepiej wkładać się do ziemi pod skosem (30-45 stopni). Ułatwia to roślinie szybkie ukorzenienie się. Górna część korzenia powinna znajdować się ok. 3 cm pod powierzchnią ziemi. Chcąc uzyskać solidną barierę przed kretami sadzonki powinno się umieszczać w rzędach co 30-40 cm. W przypadku szerszych pasów np. przy ogrodzeniach między rzędami można zachować ok. 60 cm.
Przy czym warto pamiętać, że chrzan jest rośliną ekspansywną. Raz posadzony, potrafi szybko zdominować wolne miejsce. Chcąc nad nim zapanować można wysadzić go w dużych, wkopanych w ziemię donicach bez dna lub regularnie kontrolować jego rozrost.
Chrzan kontra kleszcze - jak wykorzystać liście i korzeń do ochrony?
Kleszcze są niezwykle czułe na bodźce chemiczne. Podobnie jak w przypadku kretów, pajęczaki te omijają chrzan ze względu na izotiocyjaniany. Dla kleszczy lotne związki siarki są silnie drażniące. Pajęczaki mają słabszy zmysł powonienia niż ssaki, ale ich receptory (tzw. narządy Hallera) odbierają te substancje jako sygnał ostrzegawczy przed nieprzyjaznym środowiskiem. Kleszcze najczęściej bytują na końcówkach traw i liściach niskich krzewów, czekając na żywiciela. Obecność chrzanu znacząco im to utrudnia, gdyż unikają wchodzenia na liście chrzanu. Dzięki temu roślina ta nie staje się dla nich "punktem obserwacyjnym".
Poza sadzeniem liniowym, jak w przypadku kretów można zdecydować się również na wysadzanie chrzanu w donicach. Chrzan z sadzonek zazwyczaj wysadza się wiosną lub jesienią. Początek maja to optymalny termin, jednak, jeśli będziesz go sadzić z myślą o zbiorach to może on wytworzyć nieco mniejsze korzenie. W przypadku stosowania go jako "straszaka" na kleszcze maj to wciąż świetny czas na sadzenie.
Ustawienie donic z chrzanem bezpośrednio przy tarasie lub altanie pozwala na stworzenie intensywnej, punktowej bariery zapachowej dokładnie tam, gdzie najczęściej przebywasz. Przy czym chrzan potrzebuje miejsca donica powinna mieć przynajmniej 30 cm głębokości i co najmniej 60 cm średnicy. To również roślina żarłoczna, aby wytworzyła dużo odstraszających substancji, musi mieć z czego czerpać energię. Ziemia powinna być żyzna, próchnicza i przepuszczalna. Warto również pamiętać o nawożeniu. W donicy gleba szybko się wyjaławia. Dobrze jest stosować odżywki bogate w azot i potas.
Jak chrzan chroni inne rośliny przed chorobami grzybowymi?
Chrzan nie działa odstraszająco tylko na kleszcze i krety, ale również pomaga w ochronie drzew przez rozmaitymi chorobami. Dzięki swoim właściwościom bakteriobójczym i grzybobójczym, jest niezwykle skuteczny w profilaktyce brunatnej zgnilizny drzew pestkowych, owocówki jabłkóweczki oraz szkodników glebowych. Dodatkowo opryskami z chrzanu można z powodzeniem potraktować trawnik, szczególnie gdy często przebywa się na zewnątrz, urządza pikniki lub gdy w trawie bawią się dzieci i zwierzęta. To dodatkowo odstraszy kleszcze oraz pomoże utrzymać trawę w dobrej kondycji, ograniczając rozwój patogenów grzybowych.
Z chrzanu można przygotować różne opryski m.in. na drzewka owocowe. Najlepiej rozprowadzać je w bezdeszczowy, ciepły dzień. Można przygotować m.in. wyciąg. Należy go sporządzić z 5-7 większych liści chrzanu (ok. 300 gramów), które należy zalać 10 l wody i ostawić na noc. Nie trzeba go rozcieńczać. W okresie kwitnienia, kiedy drzewka owoce są narażona na brunatną zgniliznę można zastosować mocniejszy wywar - proporcje są te same jak w przypadku wyciągu, jednak mieszankę należy uprzednio zagotować i gotować przez pół godziny, dzięki temu liście "wypuszczą" więcej składników grzybobójczych i odstraszających.
Liście można również zalać wrzątkiem (ok. 7 większych na 10 litrów) i pozostawić do ostygnięcia. Takie opryski pomagają również w ochronie owoców przez robaczywieniem. Jednak należy je stosować maksymalnie do okresu pojawienia się motyli, co następuje zazwyczaj na przełomie maja i czerwca. Na nicienie warto przygotować gnojówkę. Wiadro należy wypełnić do 3/4 wysokości, a następnie zalać wodą (najlepiej deszczówką). Odstawić na 3 tygodnie w cieplejsze miejsce i codziennie mieszać. Po tym czasie (gdy gnojówka przestanie się pienić) można podlewać rośliny, rozcieńczając roztwór w proporcji 1:10.
Chrzan można również wysadzić obok roślin, które ma "ochraniać". Przy czym warto pamiętać, że nie przepada on za pełnym słońcem. Najlepiej czuje się w półcieniu. Na zbyt silnym słońcu jego liście mogą żółknąć i wysychać. Nie ma przesadnych wymagań co do gleby, ale nie powinna być ona silnie kwaśna. Chrzan to świetne towarzystwo dla drzew owocowych (np. jabłoni, śliw, wiśni). Posadzony pod nimi zapobiega chorobom, takim jak brunatna zgnilizna czy rak drzew owocowych. Pod jabłoniami dodatkowo loty owocówki jabłkóweczki. Ponadto jego obecność skutecznie odstrasza stonkę ziemniaczaną, więc będzie idealnym sąsiadem dla ziemniaków. Warto go posadzić również obok warzyw strączkowych, gdyż chroni je przed chorobami grzybowymi, w tym przed zgnilizną korzeni.
Chrzan to dobre sąsiedztwo dla wielu roślin, ale nie powinno się go umieszczać w miejscach, gdzie wcześniej rosły warzywa kapustne. Kalafior czy brokuł należą do tej samej rodziny i atakują je te same szkodniki.
Źródło: deccoria.pl
