Spis treści:
- Już nie możesz mieć w ogrodzie tej rośliny
- Dlaczego niecierpek himalajski jej zakazany?
- Czym zastąpić niecierpka w ogrodzie?
Już nie możesz mieć w ogrodzie tej rośliny
Niecierpek gruczołowaty ( Impatiens glandulifera), zwany też himalajskim, pochodzi z zachodniej części Himalajów w Azji Środkowej, obejmujących tereny Pakistanu, Indii oraz Nepalu. Występuje na wysokościach od 1 600 do 4 300 m n.p.m. w nadrzecznych zaroślach i wilgotnych lasach. Do Europy sprowadzono go w pierwszej połowie XIX wieku jako roślinę ozdobną, natomiast do Polski trafił pod koniec XIX wieku – początkowo do ogrodów botanicznych.
To roślina jednoroczna, która osiąga imponujące rozmiary. Może dorastać nawet do 3 m, tworząc gęste i zwarte kępy. Niecierpek charakteryzuje się grubą, szklisto-prześwitującą łodygą o żółto-zielonym kolorze z czerwonymi akcentami i zgrubieniami na węzłach. Jego liście są długie (do 15 cm), jajowate, z grubym, czerwonawym ogonkiem i ząbkowanym brzegiem. Niecierpek kwitnie od czerwca do września – na szczytach pędów pojawiają się wówczas intensywnie różowe, dzwonkowate kwiaty zebrane w grona. Wydzielają słodki zapach i przyciągają owady zapylające.
Co ciekawe, niecierpek himalajski rozsiewa się samorzutnie poprzez ruchy eksplozyjne (tzw. balistyczne) – po przekwitnięciu kwiatu roślina zawiązuje owoc w postaci torebki nasienną, która dosłownie wybucha, gdy tylko dojrzeje. Rozrzuca przy tym nasiona na odległość 4-7 m, przez co szybko zwiększa swój zasięg występowania. W ciągu sezonu jedna roślina może wytworzyć do 3 000 nasion. To jeden z wielu powodów, przez które uprawa tej rośliny jest zakazana nie tylko w Polsce, ale także na terenie całej Unii Europejskiej.
Dlaczego niecierpek himalajski jej zakazany?
Niecierpek himalajski jest klasyfikowany jako Inwazyjny Gatunek Obcy (IGO), który stwarza zagrożenie dla Unii Europejskiej – w związku z tym zarówno w Polsce, jak i we wszystkich państwach członkowskich UE obowiązuje zakaz jego sadzenia, uprawy czy sprzedaży bez zezwolenia na mocy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 z 22 października 2014 r.
Takie działanie ma na celu ochronę rodzimej przyrody. Niecierpek himalajski szybko opanowuje m.in. doliny rzeczne i tereny podmokłe, wypierając przy tym inne gatunki roślin. Następstwem tego jest zmniejszenie różnorodności biologicznej i zachwianie równowagi w lokalnym ekosystemie. Dodatkowo jego masowe obumieranie jesienią odsłania glebę, co prowadzi do erozji wodnej brzegów rzek.
Czym zastąpić niecierpka w ogrodzie?
Niecierpka himalajskiego można zastąpić roślinami o podobnym pokroju, dekoracyjnych kwiatach i wysokiej tolerancji na wilgoć. Może to być np. przetacznik kłosowy ( Veronica spicata), który tworzy kępy do 1 m wysokości. Latem pokrywa się fioletowo-niebieskimi kwiatostanami i dobrze prezentuje się na rabatach nadwodnych lub naturalistycznych.
Alternatywą niecierpka może być także dzwonek szerokolistny ( Campanula latifolia), który latem zdobi ogród dzwonkowatymi kwiatami w odcieniach błękitu, różu czy bieli. Dzwonki rosną do 1,5 m i dobrze znoszą półcień, nie wykazując przy tym inwazyjności. Inne atrakcyjne rośliny to ostrożeń łąkowy ( Cirsium rivulare) lub rudbekia naga ( Rudbeckia laciniata), które latem tworzą wysokie, efektowne kępy z żółtymi lub purpurowymi kwiatami.
Źródło: deccoria.pl, gov.pl
