Spis treści:
- Jak przygotować gniazdo dla bociana przed przylotem w marcu?
- Usuwanie sznurków i folii z gniazda - dlaczego to ratuje życie piskląt?
- Bielenie gniazda wapnem: przyciąga bociany jak magnes
Jak przygotować gniazdo dla bociana przed przylotem w marcu?
Przygotowanie gniazda dla bocianów białych (Ciconia ciconia) przed ich przylotem to ważny krok w ochronie lokalnej przyrody. Gatunek ten znajduje się pod ścisłą ochroną gatunkową (Rozporządzenie Ministra Środowiska z 2016 r.). Renowacja jego gniazda może być wykonana samodzielnie lub z pomocą gminy, straży pożarnej czy energetyki, kiedy gniazdo znajduje się w problematycznych miejscach, np. na słupie energetycznym.
Bociany wracają z zimowisk zazwyczaj w drugiej połowie marca, więc wszelkie prace przygotowawcze należy wykonać jak najwcześniej, aby nie zakłócać ich sezonu lęgowego, a jednocześnie zapewnić im bezpieczne miejsce na odchów piskląt. Bociany są mocno przywiązane do miejsca - chętnie wracają do tych samych gniazd i co sezon wypełniają ich wnętrze nowym materiałem. Nic więc dziwnego, że z czasem konstrukcje te osiągają imponujące, ale niekoniecznie bezpieczne rozmiary.
Optymalna wysokość gniazda powinna wynosić od 30 do 100 cm wysokości. Wyższe konstrukcje są narażone na silne przeciążenia, przez co mogą się przechylać. To z kolei grozi zawaleniem się całego gniazda, co stwarza nie tylko bezpośrednie zagrożenie dla ptaków, ale także ludzi - gniazda bociana mogą bowiem osiągać masę od 0,5 do 1,5 t, dlatego zaleca się regularne monitorowanie ich wielkości. Podczas oględzin możesz usunąć m.in. stare wypełnienie wnętrza (pozostawiając minimum 30 cm jego wysokości), a także rosnące w środku rośliny i wszystkie zalegające śmieci.
Usuwanie sznurków i folii z gniazda - dlaczego to ratuje życie piskląt?
Podczas czyszczenia gniazda zwróć szczególną uwagę na obecne tam śmieci. Usuń sznurki, worki foliowe, stare rękawice, a także kawałki materiału czy plastiku. Bocian biały jest gatunkiem synantropijnym, czyli z czasem przystosował się do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka. Niestety przez to dorosłe ptaki często znoszą do gniazd różne śmieci, ponieważ z jakiegoś powodu wydają im się właściwym materiałem do wyściółki.
W rzeczywistości takie przedmioty stanowią realne zagrożenie dla zdrowia i życia piskląt. Sztuczne tworzywa są wytrzymałe i łatwo zaplątują się wokół nóg, skrzydeł lub szyi młodych, ruchliwych ptaków. To z kolei prowadzi do licznych deformacji lub utraty kończyn czy w najgorszym wypadku - uduszenia. Obce materiały stanowią także pośrednie zagrożenie dla młodych bocianów - utrudniają odpływ wody z wnętrza gniazda, przez co pisklęta są narażone na wyziębienie podczas obfitych opadów.
Bielenie gniazda wapnem: przyciąga bociany jak magnes
Okazuje się, że jednym z prostych sposobów, który może zwiększyć szansę na ponowne zasiedlenie bocianiego gniazda, jest jego obielenie wapnem sadowniczym jeszcze przed przylotem ptaków z zimowisk. Jak opisują polscy i brytyjscy badacze w czasopiśmie Journal for Nature Conservation, za tym zjawiskiem stoi prosty mechanizm.
Po powrocie z zimowisk bociany obficie pokrywają brzegi wybranego gniazda białymi odchodami. Ten znak jest dla innych osobników czytelną informacją, że dane miejsce jest już zajęte - czyli najprawdopodobniej znajduje się w obfitym siedlisku. Co ciekawe, bociany, które dopiero szukają miejsca na lęg lub mają gniazdo w gorszej lokalizacji, chętniej wybierają już takie "oznaczone" lokum - zwłaszcza gdy w danym momencie nie ma w nim właścicieli.
Sztuczne bielenie gniazda działa więc jak imitacja naturalnego sygnału zasiedlenia. Zabieg polega na pokryciu wapnem sadowniczym boków istniejącego gniazda. Takie działanie znacznie zwiększa szansę na jego ponowne zasiedlenie w sytuacji, gdy jest przenoszone np. z dachu, komina lub starego drzewa czy słupa na specjalną platformę w odległości do 100 m. Naukowcy zauważyli, że gniazda przeniesione i dodatkowo obielone były ponownie zajmowane aż w 92 proc. przypadków, podczas gdy nieobielone - w około 72 proc.
Uczeni podkreślają jednak, że samo pobielenie pustej platformy nic nie da. Podczas przenoszenia gniazda, na nową konstrukcję należy nanieść przynajmniej kilkudziesięciocentymetrową warstwę materiału ze starego gniazda i dopiero pokryć boki wapnem. Metoda ta nieco gorzej sprawdza się na gniazdach opuszczonych przez dłużej niż 5 lat i kompletnie nie ma zastosowania dla nowo zakładanych gniazd.
Źródło: deccoria.pl
Publikacja naukowa przytoczona w artykule: Zbyryt, A., Sparks, T. H., & Tryjanowski, P. (2021). Whitewashing improves relocated nest occupancy in the white stork: An experimental test of public information. Journal for Nature Conservation, 59, 125929.
