Spis treści:
- Wygląd kolendry siewnej
- Uprawa kolendry siewnej
- Zbiór, suszenie i przechowywanie kolendry siewnej
- Właściwości i zastosowanie kolendry siewnej
Wygląd kolendry siewnej
Kolendra siewna to roślina jednoroczna z rodziny selerowatych (Apiaceae), osiągająca wysokość 30-60 cm. System korzeniowy jest wrzecionowaty, z głównym korzeniem palowym sięgającym do 30 cm głębokości.
Łodyga jest prosta, okrągła, bruzdowana i rozgałęziająca się w górnej części. Dolne liście są ogonkowe, pojedynczo pierzaste o zaokrąglonych listkach z ząbkowanymi brzegami, górne - podwójnie pierzastosieczne o wąskich, nitkowatych odcinkach. Kwiaty są drobne (2-3 mm), białe lub bladoróżowe, zebrane w baldachy złożone.
Owocem jest kulista rozłupnia o średnicy 3-5 mm, dojrzała rozpada się na dwie jasnobrązowe rozłupki z żeberkami. Charakterystyczny jest kontrast między zapachem liści a korzennym aromatem dojrzałych nasion.
Uprawa kolendry siewnej
Kolendra preferuje stanowiska słoneczne lub lekko półcieniste, osłonięte od wiatru. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, próchniczych, o pH 6,0-7,5, przepuszczalnych i utrzymujących umiarkowaną wilgotność. Nie toleruje gleb podmokłych i zbyt kwaśnych.
Siew przeprowadza się bezpośrednio do gruntu w kwietniu lub maju, gdy temperatura gleby osiągnie minimum 10°C. Nasiona wysiewa się na głębokość 1-2 cm, w rzędach oddalonych o 25-30 cm.
Podlewanie powinno być regularne, umiarkowane, szczególnie w okresie kiełkowania i początkowego wzrostu. Nawożenie przeprowadza się jednorazowo przed siewem, stosując kompost lub nawóz wieloskładnikowy w ilości 3-4 kg na 10 mkw. Nadmiar azotu zmniejsza zawartość olejków eterycznych i pogarsza aromat.
Pielęgnacja obejmuje regularne odchwaszczanie i spulchnianie gleby. Aby przedłużyć zbiór liści, należy systematycznie usuwać pojawiające się pędy kwiatostanowe. Rozmnażanie odbywa się wyłącznie przez nasiona. Jako roślina jednoroczna kolendra nie wymaga przygotowania do zimy.
Zbiór, suszenie i przechowywanie kolendry siewnej
Zbiór liści należy rozpocząć, gdy roślina osiągnie wysokość 10-15 cm. Najlepiej zbierać młode, zdrowe liście lub całe pędy rano, po obeschnięciu rosy. Owoce zbiera się, gdy zaczynają zmieniać barwę z zielonej na jasnobrązową, zazwyczaj w sierpniu lub wrześniu.
Liście należy suszyć w zacienionym, dobrze wentylowanym miejscu, w temperaturze 20-30°C. Owoce wymagają suszenia w temperaturze do 35°C przez 5-7 dni. Prawidłowo wysuszony surowiec zachowuje naturalną barwę i charakterystyczny aromat.
Suszone liście i owoce należy przechowywać w szczelnych, ciemnych pojemnikach, w suchym i chłodnym miejscu. Liście zachowują aromat przez 3-6 miesięcy, owoce przez 12-18 miesięcy. Świeże liście można również mrozić lub przechowywać w oliwie.
Właściwości i zastosowanie kolendry siewnej
Kolendra zawiera szereg substancji biologicznie czynnych, przy czym skład chemiczny liści i owoców różni się znacząco.
Główne grupy związków występujących w kolendrze to:
- olejek eteryczny (w owocach dominuje linalol i geraniol; w liściach aldehydy alifatyczne) - działa rozkurczowo, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo;
- flawonoidy (kwercetyna, kemferol) - wykazują działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne;
- kumaryny - wspomagają krążenie i działają przeciwzakrzepowo;
- kwasy fenolowe - mają działanie antyoksydacyjne;
- witaminy (A, C, K) - wzmacniają odporność i wspierają metabolizm.
Olejek z kolendry znajduje zastosowanie w aromaterapii oraz jako składnik kosmetyków. W przemyśle spożywczym nasiona kolendry służą do aromatyzowania pieczywa, wędlin i alkoholi.
Przed zastosowaniem kolendry w celach leczniczych należy skonsultować się z lekarzem. Przeciwwskazaniem do stosowania może być nadwrażliwość na rośliny z rodziny selerowatych. Nie zaleca się stosowania preparatów z kolendry w dużych ilościach przez kobiety w ciąży i osoby z chorobami wątroby.
