Spis treści:
- Wygląd łopianu większego
- Uprawa łopianu większego
- Zbiór i przechowywanie łopianu większego
- Właściwości i zastosowanie łopianu większego
Wygląd łopianu większego
Łopian większy to roślina dwuletnia osiągająca w drugim roku wzrostu wysokość 100-200 cm. Tworzy rozłożysty, krzaczasty pokrój.
W pierwszym roku roślina tworzy przyziemną różyczkę liściową, w drugim rozwija się rozgałęziona łodyga o przekroju okrągłym, bruzdowana podłużnie, pokryta drobnymi włoskami.
Liście dolne wyrastają na długich ogonkach, osiągają długość 30-50 cm i szerokość 20-35 cm, mają kształt sercowaty z ząbkowanymi brzegami. Górna powierzchnia blaszki jest ciemnozielona i szorstka, dolna szarozielona, gęsto owłosiona. Kwiaty zebrane są w kuliste koszyczki o średnicy 3-4 cm, purpurowe lub różowofioletowe, z haczykowato zagiętymi łuskami okrywy.
Kwitnienie przypada na okres od lipca do września. Owocem jest niełupka o długości 6-8 mm, jasnoszara z ciemnymi plamkami.
Uprawa łopianu większego
Łopian większy preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste, osłonięte od silnych wiatrów. Najlepiej rośnie na glebach głębokich, żyznych, próchniczych o strukturze gliniastej lub gliniasto-piaszczystej, o pH 6,0-7,5.
Siew nasion przeprowadza się wiosną od kwietnia do maja bezpośrednio do gruntu, na głębokość 1-2 cm, w rzędach oddalonych o 60-80 cm. Nasiona kiełkują po 10-14 dniach.
Podlewanie powinno być regularne, szczególnie w pierwszym roku wzrostu i podczas susz. Pielęgnacja obejmuje regularne odchwaszczanie i spulchnianie gleby wokół roślin. W drugim roku wzrostu zaleca się usuwanie pędów kwiatostanowych, jeśli celem uprawy jest pozyskanie korzeni. Rozmnażanie odbywa się wyłącznie przez nasiona.
Zobacz również:
Zbiór i przechowywanie łopianu większego
Korzenie zbiera się jesienią pierwszego roku wzrostu lub wczesną wiosną drugiego roku, przed rozpoczęciem wzrostu pędów kwiatostanowych. Wykopane korzenie oczyszcza się z ziemi, myje dokładnie i kroi na kawałki długości 10-15 cm, grubsze dzieli się wzdłużnie.
Suszenie przeprowadza się w przewiewnym, zacienionym miejscu lub w suszarni w temperaturze 35-40°C. Proces trwa 7-10 dni. Prawidłowo wysuszony korzeń ma jasnobrązową barwę na zewnątrz i białawą wewnątrz; zachowuje on słodkawy smak.
Właściwości i zastosowanie łopianu większego
Korzenie łopianu większego zawierają liczne związki biologicznie czynne o udokumentowanych właściwościach leczniczych.
Główne grupy związków występujących w korzeniach łopianu większego to:
- inulina (do 45%) - polisacharyd o działaniu prebiotycznym i regulującym poziom glukozy we krwi;
- lignany (arktygenina, diarktygenina, lappaol F) - wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwnowotworowe;
- związki poliacetylenowe - działają przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo;
- kwasy fenolowe (kawowy, chlorogenowy) - mają właściwości antyoksydacyjne;
- olejek eteryczny (0,06-0,18%) - działa przeciwbakteryjnie;
- garbniki - wykazują działanie ściągające i przeciwzapalne.
W medycynie ludowej łopian sprawdza się przy problemach skórnych, takich jak trądzik, egzema czy łojotok. Zewnętrznie stosuje się odwar do przemywania zmian skórnych lub okłady na trudno gojące się rany.
Inulina zawarta w korzeniu wspiera rozwój korzystnej mikroflory jelitowej oraz pomaga regulować poziom cukru we krwi u osób z cukrzycą typu 2. Lignany wykazują właściwości przeciwzapalne i mogą wspierać leczenie stanów reumatycznych.
Stosowanie łopianu większego w celach leczniczych powinno być konsultowane z lekarzem. Nie zaleca się jego używania przez kobiety w ciąży i karmiące piersią ze względu na możliwe pobudzanie czynności macicy. Przeciwwskazaniem są również alergie na rośliny z rodziny astrowatych oraz przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych.
