Spis treści:
- Jak wygląda berberys zwyczajny?
- Uprawa berberysu zwyczajnego - wymagania i pielęgnacja
- Zbiór i przechowywanie berberysu zwyczajnego
- Właściwości i zastosowanie berberysu zwyczajnego
Jak wygląda berberys zwyczajny?
Berberys zwyczajny to wieloletni krzew liściasty z rodziny berberysowatych (Berberidaceae), osiągający wysokość 150-300 cm, o szeroko rozłożystym, gęstym pokroju. Łodygi są wyprostowane, pokryte szarobrązową korą, która na starszych pędach pęka podłużnie. Charakterystyczną cechą berberysu są trójdzielne, ostre ciernie o długości 1-2 cm, wyrastające w kątach liści. Liście są odwrotnie jajowate lub eliptyczne, o długości 2-5 cm i szerokości 1-2 cm, zebrane w pęczki po 2-8 sztuk, brzegiem drobno piłkowane.
Kwiaty berberysu są drobne, o średnicy 4-6 mm, żółte, zebrane w zwisające grona o długości 3-6 cm. Składają się z 6 działek kielicha, 6 płatków korony i 6 pręcików wykazujących wrażliwość na dotyk. Kwitnienie przypada na maj i czerwiec.
Owocem są podłużne jagody o długości 8-12 mm, intensywnie czerwonej barwie i kwaśnym smaku, zawierające 1-3 brązowe nasiona. Dojrzewają we wrześniu i październiku, często pozostając na krzewach przez całą zimę. Liście jesienią przebarwiają się na intensywnie czerwony lub pomarańczowy kolor.
Uprawa berberysu zwyczajnego - wymagania i pielęgnacja
Berberys zwyczajny preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste. Jest dość odporny na suszę i mrozy. Najlepiej rozwija się na glebach żyznych, przepuszczalnych, o umiarkowanej wilgotności i pH 6,0-7,5. Toleruje również gleby wapienne, piaszczyste i kamieniste.
Zobacz również:
Sadzenie przeprowadza się wczesną wiosną lub jesienią. Sadzonki umieszcza się w dołach o głębokości 40-50 cm i średnicy 40 cm, w rozstawie 100-150 cm, zależnie od planowanej funkcji (pojedyncze krzewy, żywopłot). Przed sadzeniem warto wzbogacić podłoże kompostem.
Podlewanie jest konieczne jedynie w okresie przyjmowania się sadzonek i podczas długotrwałej suszy. Nawożenie stosuje się wiosną, aplikując nawozy wieloskładnikowe.
Pielęgnacja berberysu obejmuje usuwanie chwastów, spulchnianie gleby wokół krzewu i przycinanie. Cięcie formujące wykonuje się wczesną wiosną, przed rozpoczęciem wegetacji, usuwając pędy słabe, uszkodzone i krzyżujące się. Cięcie odmładzające przeprowadza się co 4-5 lat, skracając najstarsze pędy o 1/3 długości.
Zbiór i przechowywanie berberysu zwyczajnego
Surowcem zielarskim są kora, korzenie i owoce berberysu. Korę i korzenie pozyskuje się jesienią (październik-listopad) z krzewów 3-5-letnich. Korę należy ściągać z młodych gałęzi i suszyć w temperaturze 40-50°C. Korzenie po umyciu i pocięciu na kawałki długości 5-10 cm wymagają suszenia w temperaturze 50-60°C.
Owoce zbiera się po pełnym dojrzeniu (wrzesień-październik), ręcznie lub przez otrząsanie na rozłożoną płachtę. Suszenie owoców przeprowadza się w temperaturze 40-50°C do uzyskania chrupkiej konsystencji. Prawidłowo wysuszony surowiec zachowuje intensywną barwę charakterystyczną dla świeżego materiału.
Przechowywanie suszonych surowców powinno odbywać się w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w suchym i ciemnym miejscu, przez okres do 12 miesięcy.
Zobacz również:
Właściwości i zastosowanie berberysu zwyczajnego
Berberys zwyczajny zawiera szereg związków biologicznie czynnych o udokumentowanym działaniu farmakologicznym.
Główne grupy związków występujących w berberysie to:
- alkaloidy izochinolinowe (berberyna, berbamina, palmatyna) - działają przeciwzapalne, przeciwbakteryjnie, przeciwgorączkowo i żółciopędnie;
- garbniki - wykazują działanie ściągające i przeciwbiegunkowe;
- pektyny i kwasy organiczne - wspierają procesy trawienne;
- witamina C - wzmacnia odporność i działa antyoksydacyjnie.
Preparaty z kory i korzeni berberysu stosuje się w zaburzeniach trawiennych, stanach zapalnych wątroby i dróg żółciowych oraz jako środek przeciwgorączkowy. Zewnętrznie wykorzystywane są w stanach zapalnych spojówek i błon śluzowych jamy ustnej.
Należy pamiętać, że stosowanie berberysu w celach leczniczych powinno być konsultowane z lekarzem. Nie zaleca się używania preparatów z berberysu przez kobiety w ciąży, karmiące oraz osoby z zaburzeniami rytmu serca. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do obniżenia ciśnienia tętniczego.
Źródło: Deccoria.pl
