Spis treści:
- Wygląd pięciornika kurzego ziela
- Uprawa pięciornika kurzego ziela
- Zbiór i przechowywanie pięciornika kurzego ziela
- Właściwości i zastosowanie pięciornika kurzego ziela
Wygląd pięciornika kurzego ziela
Pięciornik kurze ziele to bylina z rodziny różowatych, osiągająca wysokość 10-40 cm. Tworzy krótkie, grube kłącze o ciemnobrązowej barwie, które wewnątrz ma czerwonawy kolor. System korzeniowy jest płytki, z licznymi drobnymi korzeniami.
Łodygi są cienkie, wzniesione lub pokładające się, często czerwonawo nabiegłe. Liście wyrastają głównie w przyziemnej różyczce liściowej. Są dłoniasto złożone, przeważnie trójlistkowe, na długich ogonkach. Listki mają kształt odwrotnie jajowaty, o wymiarach 1-3 cm długości. Brzegi są głęboko piłkowane.
Kwiaty są drobne, osadzone pojedynczo na długich szypułkach. Mają średnicę 1-1,5 cm i żółtą barwę. Zbudowane są z czterech płatków korony (co odróżnia je od innych gatunków pięciornika). Owocem jest niełupka o długości około 2 mm. Nasiona dojrzewają od lipca do września.
Uprawa pięciornika kurzego ziela
Pięciornik preferuje stanowiska wilgotne, o umiarkowanym nasłonecznieniu. Gleba powinna być próchniczna, o pH 5,5-7,0. Siew nasion przeprowadza się wiosną (marzec-kwiecień) lub jesienią (październik-listopad) na głębokość około 0,5 cm, zachowując odstępy 15-20 cm między roślinami.
Podlewanie powinno być regularne, szczególnie w okresach suszy. Nawożenie nie jest konieczne, ale w uprawie ogrodowej można zastosować wiosną niewielką dawkę kompostu (2-3 kg na 10 mkw).
Rozmnażanie odbywa się przez nasiona lub przez podział kłączy. Podział kłączy jest metodą skuteczniejszą. Fragmenty kłącza powinny mieć długość minimum 5 cm i zawierać przynajmniej jeden pąk odrostu.
Pięciornik jest rośliną zimozieloną i nie wymaga specjalnego przygotowania do zimy.
Zbiór i przechowywanie pięciornika kurzego ziela
Surowcem zielarskim jest kłącze, zbierane wiosną (marzec-kwiecień) lub jesienią (wrzesień-październik). Kłącza wykopuje się, oczyszcza z ziemi i myje.
Suszenie odbywa się w zacienionym, przewiewnym miejscu lub w suszarni w temperaturze do 40°C. Dobrze wysuszone kłącze jest twarde, łamliwe, o czerwonobrązowej barwie. Proces suszenia trwa 7-10 dni.
Surowiec przechowuje się w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w suchym i chłodnym miejscu. Zachowuje właściwości przez 12-18 miesięcy.
Właściwości i zastosowanie pięciornika kurzego ziela
Pięciornik zawiera liczne substancje biologicznie czynne. Główne grupy związków to:
- garbniki (15-20%) - działają ściągająco, przeciwzapalnie, przeciwbiegunkowo;
- flawonoidy (kwercetyna, kemferol) - wykazują działanie przeciwutleniające;
- triterpeny (tormentol) - działają przeciwbakteryjnie;
- fenolokwasy (kwas elagowy) - mają działanie antyoksydacyjne;
- żywice i związki mineralne - wspierają regenerację tkanek.
Pięciornik stosuje się wewnętrznie jako napar z kłącza (1 łyżeczka surowca na szklankę wrzątku) przy biegunkach i stanach zapalnych przewodu pokarmowego. Pije się go 2-3 razy dziennie przed posiłkiem.
Zewnętrznie stosuje się odwar (2 łyżki surowca na 0,5 litra wody) do płukania jamy ustnej, przemywania ran i jako okłady przy hemoroidach.
Stosowanie pięciornika w celach leczniczych powinno być konsultowane z lekarzem. Przeciwwskazaniem może być nadwrażliwość na składniki surowca oraz przewlekłe zaparcia.
Pięciornik znajduje również zastosowanie w garbarstwie oraz do barwienia tkanin na czerwono lub brązowo.
