Spis treści:
- Jak wygląda prawoślaz lekarski?
- Uprawa prawoślazu lekarskiego
- Zbiór i przechowywanie prawoślazu lekarskiego
- Właściwości i zastosowanie prawoślazu lekarskiego
Jak wygląda prawoślaz lekarski?
Prawoślaz lekarski jest byliną z rodziny ślazowatych, osiągającą wysokość 60-150 cm, o wyprostowanym, rozgałęzionym pokroju. System korzeniowy tworzy gruby, palowy korzeń główny długości 20-30 cm z licznymi korzeniami bocznymi. Łodyga jest wzniesiona, sztywna, pokryta charakterystycznym, szarobiałym kutnerem.
Liście są skrętoległe, ogonkowe, o kształcie od sercowatego do jajowatego, z 3-5 klapami i nierówno karbowano-piłkowanymi brzegami. Kwiaty osiągają średnicę 2-4 cm, są jasnoróżowe do białych, z ciemniejszymi żyłkami, wyrastają w kątach liści. Okres kwitnienia trwa od lipca do września. Owocem jest rozłupnia rozpadająca się na jednonasienne rozłupki o długości 3-4 mm.
Uprawa prawoślazu lekarskiego
Prawoślaz lekarski preferuje stanowiska wilgotne, słoneczne do lekko półcienistych. Wymaga gleb żyznych, próchniczych, o pH 6,5-7,5, dobrze rośnie na podłożach gliniasto-piaszczystych zasobnych w wapń.
Siew nasion wykonuje się jesienią lub wiosną na głębokość 0,5-1 cm, w rzędach co 40-50 cm. Sadzonki sadzi się w rozstawie 40-50 cm między roślinami. Podlewanie powinno być umiarkowane, by gleba była lekko wilgotna bez zastoin. Wiosną stosuje się nawóz wieloskładnikowy (30-40 g na mkw), latem unika się nawozów azotowych.
Pielęgnacja obejmuje odchwaszczanie, spulchnianie gleby i przycinanie przekwitłych kwiatostanów. Rozmnażanie odbywa się przez podział karp lub wysiew nasion. Młode rośliny w pierwszym roku warto zabezpieczyć na zimę warstwą liści.
Zbiór i przechowywanie prawoślazu lekarskiego
Surowcem zielarskim prawoślazu są korzenie, liście oraz kwiaty. Korzenie zbiera się późną jesienią (październik-listopad) z roślin 2-3-letnich. Po wykopaniu należy je oczyścić z ziemi, umyć pod bieżącą wodą i pozbawić korka. Następnie kroi się je na kawałki długości 10-15 cm i suszy w temperaturze 35-40°C.
Liście zbiera się w początkowym okresie kwitnienia, ścinając górne części pędów z młodymi liśćmi, które suszy się w temperaturze do 35°C w miejscu zacienionym i przewiewnym. Kwiaty zbiera się w pełni kwitnienia, obrywając same korony bez kielichów, i suszy w cienkiej warstwie w temperaturze do 35°C.
Dobrze wysuszony surowiec przechowuje się w szczelnych pojemnikach, chroniących przed wilgocią i światłem. Korzenie można przechowywać do 3 lat, liście i kwiaty - maksymalnie rok.
Właściwości i zastosowanie prawoślazu lekarskiego
Wartość lecznicza prawoślazu lekarskiego wynika głównie z obecności związków śluzowych, które po zetknięciu z wodą tworzą roztwór koloidalny o działaniu osłaniającym błony śluzowe.
Najcenniejsze substancje biologicznie czynne to:
- śluzy roślinne (do 35% w korzeniu) - działają osłaniająco, przeciwzapalnie i łagodząco na błony śluzowe;
- pektyny (do 11%) - wspomagają właściwości śluzów, działają przeciwbakteryjnie;
- skrobia (do 35%) - wspomaga właściwości osłaniające;
- flawonoidy (m.in. hyperozyd, kwercetyna) - działają przeciwzapalnie i przeciwutleniająco;
- kwasy fenolowe (kawowy, p-kumarowy) - działają przeciwbakteryjnie.
Prawoślaz lekarski znajduje zastosowanie przede wszystkim w schorzeniach dróg oddechowych, takich jak suchy kaszel, zapalenie gardła, krtani i oskrzeli. Zewnętrznie, napary z prawoślazu stosuje się do płukania gardła, okładów na podrażnioną skórę oraz do przemywania oczu przy stanach zapalnych spojówek.
Osoby z cukrzycą powinny pamiętać, że wyciągi z korzenia prawoślazu zawierają znaczne ilości skrobi. Przed użyciem prawoślazu w celach leczniczych należy skonsultować się z lekarzem.
Źródło: Deccoria.pl
