Spis treści:
- Wygląd lubczyku ogrodowego
- Uprawa lubczyku ogrodowego
- Zbiór i przechowywanie lubczyku ogrodowego
- Właściwości i zastosowanie lubczyku ogrodowego
Wygląd lubczyku ogrodowego
Lubczyk ogrodowy to wieloletnia bylina z rodziny selerowatych (Apiaceae), osiągająca wysokość 150-200 cm, o wyprostowanym, okazałym pokroju. System korzeniowy składa się z grubego, mięsistego kłącza o średnicy do 5 cm oraz licznych korzeni bocznych.
Łodyga jest gruba, pusta w środku, wyraźnie bruzdowana, rozgałęziająca się jedynie w górnej części. Liście są duże, pojedynczo lub podwójnie pierzastosieczne, o długości do 50 cm, ciemnozielone, błyszczące, z ząbkowanymi brzegami, osadzone na długich ogonkach.
Kwiaty są drobne, żółtozielone, zebrane w złożone baldachy o średnicy do 15 cm. Owocem jest podwójna rozłupka o długości 5-7 mm, owalna, z wyraźnymi żeberkami, rozpadająca się na dwie niełupki.
Uprawa lubczyku ogrodowego
Lubczyk preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste, osłonięte od silnych wiatrów. Najlepiej rośnie na glebach lekkich, przepuszczalnych, żyznych, o dużej zawartości próchnicy i wapnia, o odczynie obojętnym do lekko zasadowego (pH 7,0-8,0). Nie toleruje gleb suchych, gliniastych, kwaśnych lub jałowych.
Wysiew nasion przeprowadza się bezpośrednio do gruntu tuż po zbiorze w sierpniu lub późną jesienią przed mrozami na głębokość 2-3 cm, w rozstawie 40×60 cm między roślinami (4 sztuki na mkw).
Podlewanie powinno być regularne, ale umiarkowane, szczególnie w okresach suszy. Roślina wymaga stale wilgotnego, ale nie przemoczonego podłoża. Pielęgnacja obejmuje regularne odchwaszczanie, spulchnianie gleby i usuwanie pędów kwiatostanowych dla stymulacji wzrostu liści.
Zobacz również:
Zbiór i przechowywanie lubczyku ogrodowego
Liście zbiera się od maja do września, najlepiej rano po obeschnięciu rosy, ścinając młode pędy na wysokości 10-15 cm od ziemi. Korzenie i kłącza wykopuje się jesienią z roślin 2-3-letnich, po usunięciu części nadziemnej.
Suszenie liści przeprowadza się w zacienionym, przewiewnym miejscu w temperaturze do 35°C przez 5-7 dni. Korzenie po oczyszczeniu i pokrojeniu suszy się w suszarniach w temperaturze do 40°C przez 7-10 dni, aż staną się twarde i łamliwe.
Właściwości i zastosowanie lubczyku ogrodowego
Lubczyk zawiera liczne substancje biologicznie czynne odpowiedzialne za jego właściwości lecznicze i przyprawowe, ze szczególnie wysoką zawartością olejku eterycznego w owocach (1,0-2,7%), korzeniach (0,5-1,5%) i liściach (0,14-0,45%).
Główne grupy związków występujących w lubczyku ogrodowym to:
- olejek eteryczny (ftalidy, terpeny) - działa moczopędnie, wiatropędnie i wykrztuśnie;
- kumaryny i furanokumaryny (bergapten, psolaren) - wykazują działanie fotouczulające;
- flawonoidy - działają przeciwutleniająco i przeciwzapalnie;
- kwasy fenolowe (kawowy, chlorogenowy) - mają właściwości antyoksydacyjne;
- fitosterole i skrobia - wspierają procesy metaboliczne.
W ziołolecznictwie lubczyk stosuje się głównie jako środek moczopędny przy nieżytach dróg moczowych i schorzeniach przebiegających ze zmniejszeniem wydalania moczu. Napar z liści wspomaga trawienie i działa wiatropędnie. Odwar z korzenia wykorzystuje się przy dolegliwościach układu oddechowego jako środek wykrztuśny.
W kuchni świeże i suszone liście służą jako intensywna przyprawa do zup, sosów i dań mięsnych. Wyciąg z lubczyku jest podstawowym składnikiem popularnej przyprawy "maggi" oraz kostek bulionowych.
Stosowanie lubczyku w celach leczniczych powinno być konsultowane z lekarzem. Przeciwwskazaniem jest ciąża, karmienie piersią oraz choroby nerek.
