Spis treści:
- Tak wygląda porzeczka czarna
- Uprawa porzeczki czarnej
- Zbiór i przechowywanie porzeczki czarnej
- Właściwości i zastosowanie porzeczki czarnej
Tak wygląda porzeczka czarna
Porzeczka czarna to wieloletni krzew z rodziny agrestowatych (Grossulariaceae), osiągający wysokość 1-1,5 m, o wyprostowanym, rozłożystym pokroju. Charakterystyczną cechą są złocistożółte gruczołki wydzielnicze na młodych pędach, wydzielające intensywny, aromatyczny zapach. Pędy jednoroczne są prosto wzniesione, starsze - bardziej rozchylone.
Liście są dłoniasto klapowane, o długości 5-10 cm i szerokości 4-8 cm, z piłkowanym brzegiem. Górna powierzchnia jest ciemnozielona, matowa, dolna jaśniejsza z widocznymi gruczołkami wydzielniczymi. Kwiaty są drobne (5-8 mm średnicy), dzwonkowate, zebrane w zwisające grona o długości 4-8 cm. Kwitnienie przypada na kwiecień-maj.
Owocem jest kulista, soczysta jagoda o średnicy 8-12 mm, barwy czarnej, z charakterystycznym połyskiem i pozostałością kielicha na wierzchołku. Zawiera liczne, drobne nasiona otoczone miąższem. Owoce dojrzewają od końca czerwca do lipca.
Uprawa porzeczki czarnej
Porzeczka czarna preferuje stanowiska słoneczne lub lekko zacienione, osłonięte od silnych wiatrów. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, próchniczych, o strukturze gliniasto-piaszczystej, umiarkowanie wilgotnych, o pH 6,0-6,8. Nie toleruje gleb ciężkich, podmokłych ani suchych i piaszczystych.
Sadzenie krzewów przeprowadza się jesienią (październik-listopad) lub wczesną wiosną (marzec-kwiecień). Podlewanie powinno być regularne, szczególnie w okresie kwitnienia, zawiązywania i dojrzewania owoców. Nawożenie stosuje się wiosną (marzec-kwiecień), używając nawozów wieloskładnikowych.
Pielęgnacja obejmuje cięcie formujące i odmładzające. Pędy czteroletnie i starsze wycina się przy powierzchni ziemi, pozostawiając 8-12 silnych, młodszych pędów na krzew. Cięcie przeprowadza się po zbiorze owoców lub wczesną wiosną przed rozpoczęciem wegetacji.
Rozmnażanie odbywa się przez sadzonki zdrewniałe pobierane jesienią (20-25 cm długości) lub przez odkłady. Porzeczka czarna jest odporna na mróz, ale młode krzewy warto zabezpieczyć przez kopczykowanie na zimę.
Zobacz również:
Zbiór i przechowywanie porzeczki czarnej
Owoce zbiera się, gdy osiągną pełną dojrzałość, co rozpoznaje się po jednolitej czarnej barwie i charakterystycznym połysku. Zbiór przeprowadza się ręcznie, zbierając całe grona w suchy dzień, najlepiej rano lub wieczorem. Zebrane owoce należy szybko schłodzić do temperatury 2-4°C.
Liście zbiera się w czerwcu-lipcu, wybierając młode, zdrowe, w pełni rozwinięte. Suszy się je w cieniu, w przewiewnym miejscu, w temperaturze do 35°C przez 4-6 dni.
Suszone liście przechowuje się w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w suchym i ciemnym miejscu. Zachowują właściwości do 12 miesięcy.
Właściwości i zastosowanie porzeczki czarnej
Porzeczka czarna zawiera liczne substancje biologicznie czynne, które decydują o jej właściwościach leczniczych i wartości odżywczej.
Główne grupy związków występujących w porzeczce czarnej to:
- witamina C - wzmacnia odporność, działa przeciwutleniająco;
- antocyjany - wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające;
- flawonoidy - działają przeciwzapalnie i wzmacniają naczynia krwionośne;
- olejki eteryczne (w liściach i pąkach) - działają moczopędnie i przeciwzapalnie;
- pektyny - regulują pracę przewodu pokarmowego;
- kwasy organiczne - wspomagają trawienie i przyswajanie składników mineralnych.
Owoce porzeczki czarnej stosuje się w formie świeżej, mrożonej lub przetworzonej (soki, dżemy, konfitury). Napar z liści używany jest przy przeziębieniach, stanach zapalnych układu moczowego i jako środek moczopędny.
Stosowanie porzeczki czarnej w celach leczniczych powinno być konsultowane z lekarzem. Osoby z nadkwaśnością żołądka oraz tendencją do tworzenia kamieni nerkowych powinny ograniczyć spożycie owoców ze względu na zawartość kwasów organicznych.
Źródło: deccoria.pl
