Przetacznik leśny (Veronica officinalis)

Przetacznik leśny można spotkać w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w północno-zachodniej Afryce. Występuje też w Polsce, na całym obszarze kraju. Rośnie w suchych lasach i na ich skrajach, na przydrożach, w zaroślach oraz na wrzosowiskach.

Przetacznik osiąga wysokość od 15 do 30 cm. Ma gęsto owłosioną, płożącą się, rozgałęzioną i ukorzeniającą się łodygę, która wznosi się w górnej części. Liście rośliny są sztywne, mają krótkie ogonki i wydłużony, odwrotnie jajowaty lub lancetowaty kształt i ząbkowane brzegi. Kwiaty przetacznika leśnego są jasnofioletowe lub białawe, rosną w gęstych gronach. Mają maksymalnie po cztery płatki. Wyrastają one z kątów liści. Po przekwitnięciu w miejscu kwiatów pojawiają się owoce (żółte torebki o sercowatym kształcie, w których znajdują się nasiona).

Wymagania przetacznika leśnego nie są zbyt wygórowane. Przetacznik leśny jako niski gatunek lubi kwaśną, przepuszczalną, suchą i piaszczystą, a nawet kamienistą glebę. Dobrze rośnie zarówno na stanowiskach słonecznych, jak i w półcieniu. Przetacznik leśny wymaga średniego podlewania.

W Polsce – jesienią i zimą – przetacznik leśny jest mrozoodporny, jednak w razie znacznego spadku temperatury, warto zabezpieczyć i „ocieplić” roślinę dodatkową warstwą ściółki lub agrowłókniną.

Chcąc, by roślina kwitła w kolejnych latach uprawy dłużej i bardziej obficie, wskazane jest przycinanie przetacznika leśnego. Przycina się przekwitłe pędy. Przycinając przetacznik latem o 1/3 długości pędów sprawimy, że roślina zakwitnie podobnie. Kolejne cięcie dobrze przeprowadzić jesienią. Wówczas całą roślinę należy przyciąć do wysokości ok. 10 cm nad podłożem. Zapobiegnie to rozprzestrzenianiu się szkodników i chorób typowych dla tej rośliny, takich jak np. mączniak prawdziwy, mszyce czy zarodniki grzybów z rodziny rdzowatych – Puccinia.

Nawożenie przetacznika leśnego nie jest konieczne, ale można je wykonać, jeśli roślina słabiej kwitnie lub rośnie. Przetacznik leśny dobrze zareaguje na nawóz mineralny. Można go stosować w lecie, przez cały sezon. Jesienią (w październiku) lub wiosną (w marcu) można odżywić roślinę porcją kompostu. Rozkładamy go wokół rośliny 2,5-centymetrową warstwą.

Przetacznik leśny jest rośliną leczniczą. Stosuje się go w leczeniu chorób reumatologicznych o podłożu metabolicznym, w tym artretyzmu, podagry czy dny moczanowej. Ziele jest też stosowane jako środek wykrztuśny podczas przeziębień, często w połączeniu z pączkami sosny czy podbiałem. Przetacznik oprócz tego reguluje pracę układu trawiennego, poprawia metabolizm i zwiększa apetyt. Poleca się go przy chorobie wrzodowej żołądka i w stanach zapalnych układu moczowego. Może być też stosowany zewnętrznie, do przemywania skóry atopowej, z trądzikiem, owrzodzeniami i liszajami. Przyspiesza gojenie się odmrożeń oraz oparzeń I i II stopnia.

• Stanowisko: półcieniste, słoneczne
• Wilgotność: podłoże suche
• Podlewanie: średnie
• Wysokość: 0,2-0,5 m
• Pokrój: wyprostowany, wzniesiony
• Termin kwitnienia: maj, czerwiec, lipiec
• Zimozielona: nie
• Roślina ozdobna z: kwiaty