Apteka w ogrodzie: Czosnek - uprawa, zbiory i właściwości

Data publikacji: 2017-09-22 08:00:00

Czosnek pospolity (Allium sativum L.) to jedna z najstarszych roślin warzywnych na świecie. W Polsce, gdzie najprawdopodobniej został sprowadzony z górskich oraz podgórskich rejonów Azji Środkowej, znany i uprawiany jest już od średniowiecza. Jedzenie czosnku na czczo to skuteczny sposób zapobiegania i leczenia wielu chorób. Dlaczego?

Apteka w ogrodzie: Czosnek - uprawa, zbiory i właściwości

Czosnek jest warzywem szczególnie cenionym ze względu na właściwości lecznicze. Dzięki zawartości substancji biologicznie czynnej – allicynie posiada działanie bakteriobójcze i grzybobójcze. Jest również cenną przyprawą, o specyficznym, ostrym smaku, który nadają mu olejki eteryczne. Wykorzystywany jest w przemyśle mięsnym, rybnym, warzywnym oraz w gospodarstwach domowych.

Uprawa
W Polsce popularnym sposobem uprawy czosnku jest system pasowo-rzędowy na płask, w odległości umożliwiającej swobodny przejazd ciągników i maszyn podczas zabiegów pielęgnacji i zbiorów. Dzięki temu mechaniczne zwalczanie chwastów jest znacznie ułatwione. Sadzenie ząbków czosnku może odbywać się ręcznie lub za pomocą sadzarek.

Jak uprawiać czosnek w ogródku i na parapecie?
Czosnek do gleby można sadzić dwa razy w roku:  jesienią, na przełomie października i listopada lub wiosną. W zależności od terminu siewu uzyskane okazy i plony będą różnić się od siebie. Odmiany ozime wypuszczają pędy kwiatostanowe (do
których pojawienia się nie można dopuścić) oraz wykształcają większe ząbki.

To cię również zainteresuje: Czosnki ozdobne i ich piękno...

Znane i  polecane odmiany tego warzywa to: Jarus (odmiana jara, o małych białokremowych główkach), Arkus (odmiana ozima, polecany do długiego przechowywania, jest długo przydatny do spożycia), Harnaś (wytwarza najwięcej ząbków, ma bardzo intensywny smak), Mega (odmiana ozima, najbardziej wartościowa pod względem zawartości składników odżywczych), Orlik (odmiana ozima, odporna na brak wody i wysokie temperatury), Ornak (odmiana ozima, wytwarza duże białe główki osłonięte łuską z fioletowawymi żyłkami, ma delikatni ostry smak).

Jak posadzić czosnek?
Uprawę czosnku można rozpocząć od ząbków lub cebulek powietrznych, wytwarzanych przez odmiany ozime. Jeśli decydujemy się na tę pierwszą metodę, pamiętajmy, że czosnek do zasiewu powinien pochodzić z pewnego źródła, najlepiej ze sprawdzonego centrum ogrodniczego.
Wybierajmy cebule zdrowe, nieuszkodzone i typowe dla danej odmiany. Materiał przypadkowy, niewiadomego pochodzenia, może być skażony chorobami i szkodnikami – szczególnie groźnym pasożytem jest niszczyk zjadliwy. 

Metoda przez ząbki
Na ok. miesiąc przed wysadzeniem do gruntu spulchniamy ziemię w miejscu, gdzie planujemy rozpocząć „plantację”. Główkę warzywa 
tuż przed posadzeniem   dzielimy na części, tak aby każda z nich zachowała fragment „piętki”. Tak sprawione cząstki wtykamy w ziemię na głębokość kilku centymetrów, spiczastym końcem do góry. Pomiędzy ząbkami powinniśmy zachować ok. 10 cm odstępu. Najlepiej układać je w rządkach, również rozsuniętych na odległość 10 cm. To stworzy roślinom lepsze warunki do rozrostu.

Uprawa na parapecie
Podobnie jak wiele warzyw i ziół, czosnek nadaje się również do uprawy doniczkowej. Należy jedynie zapewnić mu odpowiednio głęboki pojemnik, ponieważ wytwarza on długie łodygi.

Wymagania
Czosnek preferuje glebę żyzną, przewiewną i próchniczną, o pH wynoszącym ok. 6,8.  Zimuje w ziemi bez konieczności okrywania. Po ukazaniu się pędów kwiatowych ścinamy je. W ten sposób cenne główki odmian ozimych urosną o 1/3 większe. W okresie zawiązywania cebul intensywniej podlewamy roślinę.

Przeczytaj: Sprawdzone, domowe sposoby na przeziębienie. Kliknij!



Zbiór i przechowywanie
Termin zbioru czosnku jest niezwykle ważny, gdyż decyduje w dużej mierze o jego jakości i zdolności do przechowywania. Czosnek jesienny można zbierać najczęściej w lipcu, natomiast ten sadzony na wiosnę - miesiąc później.

Zasychające liście czosnku wytwarzającego kwiatostany, świadczą o jego gotowości do zbioru, natomiast rośliny niewytwarzające kwiatostanów można zbierać wówczas, gdy około 50 % z nich ma załamany szczypior. Zbyt późny termin zbioru może pogorszyć jakość warzywa i skrócić jego termin przydatności do przechowywania.

Właściwości lecznicze
Wystarczy zjadać tylko jeden ząbek czosnku dziennie, by w krótkim czasie odczuć jego korzystny wpływ na zdrowie.

Czosnek ma szerokie zastosowanie przy wyrobie leków, posiada bowiem działanie bakteriobójcze, grzybobójcze i przeciwmiażdżycowe. Zapobiega cukrzycy, depresji, tyfusowi, a nawet chorobom nowotworowym. Jest również bardzo korzystny dla układu oddechowego. Skutecznie zapobiega i leczy gruźlicę, astmę, zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, katar przewlekły, przekrwienie płuc i kaszel.

Działa także wzmacniająco i zwiększa odporność. Najzdrowszy jest w postaci surowej, lecz rzadko go w takiej jadamy. Ma to związek z jego specyficznym zapachem i smakiem, nie przez wszystkich akceptowanym.


W lecznictwie czosnek ma zastosowanie w postaci sproszkowanych cebulek, a także wyciągów zawierających różne grupy związków czynnych.

Allicyna jest głównym składnikiem tzw. starego wyciągu z czosnku. Jest on używany najczęściej do produkcji tabletek i kapsułek, a także form płynnych. Syrop czosnkowy zalecany jest do stosowania przy chorobach dróg oddechowych i grypie. W Polsce czosnek dostępny jest również w formie maceratów olejowych np. w oleju rzepakowym, wiesiołkowym oraz sojowym.

Dlaczego warto jeść czosnek na czczo?
Regularne spożywanie czosnku na czczo znacząco obniża poziom ciśnienia tętniczego, zapobiega problemom krążenia oraz przyczynia się do poprawy funkcjonowania pęcherza moczowego i wątroby. Skutecznie zwalcza również problemy żołądkowe, w tym biegunkę. Udowodniono również, że czosnek pomaga z niektórymi problemami nerwowymi, jednak tylko wtedy, gdy spożywamy go na pusty żołądek.

Zarejestruj się! | Dodaj galerię!

Fot. Podobno warkocz czosnku zawieszony w kuchni chroni przed złymi ludźmi.

Lek na infekcje
Okres jesienno-zimowy to czas, kiedy warzywo to powinno na stałe zagościć w naszym menu. Dzięki lotnym związkom siarkowym i olejkom eterycznym czosnek skutecznie zapobiega infekcjom wirusowym układu oddechowego.

Rewelacyjnym sposobem na złagodzenie objawów przeziębienia i grypy będzie ciepłe mleko ze zmiażdżonym ząbkiem czosnku. Taki napój ułatwi odkrztuszanie, zadziała rozgrzewająco, wzmoże potliwość, pozwoli nieco obniżyć gorączkę, a także udrożni drogi oddechowe.

Specjalny napar na wszelkiego rodzaju choroby oskrzeli
200 g czosnku, 700 g brązowego cukru i 1l wody. Zagotować wodę razem z czosnkiem i cukrem. Spożywaj 3 łyżki dziennie.

Ekstrakt z czosnku jest bardzo skuteczny w leczeniu przewlekłego zapalenia oskrzeli
40 gramów czosnku i 100 ml alkoholu. Posiekać czosnek i umieścić go w butelce, a następnie dodać alkohol, szczelnie zamknąć pojemnik. Pozostawić na 5-6 dni, potem przecedzić. Spożywać jedną filiżankę tego środka każdego dnia.


 

Ochrona przed zawałem i udarem
Czosnek - podobnie jak aspiryna – znacząco zmniejsza lepkość krwi. Badania wykazały, że jego regularne jedzenie poprawia elastyczność ścian naczyń krwionośnych, dzięki czemu usprawnia się przepływ krwi.

Wspomaga trawienie
Czosnek działa również zbawiennie na nasz układ trawienny – przyspiesza i nasila wydzielanie żółci, usprawniając przy tym pracę jelit, zapobiegając powstawaniu wzdęć. Jest zatem doskonałym dodatkiem do potraw mięsnych, tłustych i ciężkostrawnych.

Obniża również ciśnienie krwi, działa antynowotworowo oraz odmładza – zwalcza wolne rodniki i hamuje powstawanie nowych, co opóźnia procesy starzenia się skóry.

Domowe zastosowania czosnku
Dzięki swoim właściwościom czosnek świetnie znajdzie kilka praktycznych zastosowań w domu. Sprawdzi się jako surowiec do przygotowania domowych środków pielęgnacji roślin. Zrobimy z niego oprysk oraz gnojówkę do podlewania. Sprawdź inne przepisy na domowe opryski>>>

Wywar z czosnku - oprysk
Na co pomaga: choroby bakteryjne oraz grzybicze, przędziorki, mszyce, połyśnice marchwianka
Przygotowanie: Ok. 20 ząbków czosnku (200 g) przeciskamy przez praskę, zalewamy wodą, odstawiamy w ustronne miejsce. Wywar będzie gotowy do użycia po 4 dniach.

Gnojówka z czosnku - do podlewania
Na co pomaga: połyśnica marchwianka, ogólne wzmocnienie roślin
Przygotowanie: 8 ząbków czosnku rozcieramy, razem kwiatostanami, łuskami i liśćmi rośliny. Powstałą papkę zalewamy pięcioma litrami wody i odstawiamy do fermentacji na ok. 2 tygodnie w lekko zacienione miejsce. Po pierwszych 2-3 dniach całość należy przemieszać. Przed użyciem ferment przecedzamy i rozcieńczamy wodą w proporcji 1:10.

Warzywo można także stosować bezpośrednio, bez uprzedniej "obróbki". Jego ząbki zatknięte w ziemię w doniczkach z roślinami domowymi nie tylko zapobiegają pojawieniu się szkodników, ale również zwalczają je w przypadku porażenia.

Przeczytaj również:

Apteka w ogrodzie: orzech włoski

Apteka w ogrodzie: czarny bez

Apteka w ogrodzie: babka lancetowata

Apteka w ogrodzie: bez czarny

Apteka w ogrodzie: ostopest plamisty

Apteka w ogrodzie: czosnek

Apteka w ogrodzie: oregano

Apteka w ogrodzie: przywrotnik pospolity

Apteka w ogrodzie: czarnuszka dobra na wszytko

Zobacz najpiękniejsze dekoracje z wykorzystaniem wrzosów

Dominika Gębiś, Aleksandra Kozera  Deccoria.pl

Zdjęcie główne: ©123RF/PICSEL

Suma punktów: 10

Dodaj komentarz

Wasze komentarze (1)
mochowik

Autor: mochowik
Data: 2017-09-24 17:02:51
... już starozakonni o tym wiedzieli ... ( dlatego tak od nich czosnkiem jechało ...)