Spis treści:
- Dlaczego woda w basenie robi się mętna lub zielona?
- Kontrola i regulacja pH - fundament czystej wody
- Jak dbać o wodę w basenie, żeby nie robiła się mętna?
- Domowe sposoby na czystą wodę w basenie
Problem z zieloną lub mętną wodą w basenie zaczyna się od lekkiego zmętnienia, śliskiego osadu na ściankach albo delikatnie zielonkawego odcienia. To znak, że filtracja, pH lub dezynfekcja przestały działać tak, jak powinny. Zanim więc dosypiemy kolejną porcję chemii do wody, warto sprawdzić, co naprawdę dzieje się w wodzie i działać w odpowiedniej kolejności.
Dlaczego woda w basenie robi się mętna lub zielona?
Mętna woda w basenie to wyraźna oznaka tego, że zachwiana została równowaga chemiczna i biologiczna, od której zależy bezpieczeństwo kąpieli. Mleczny lub białawy odcień pojawia się wtedy, gdy w wodzie unoszą się miliony mikroskopijnych cząstek:
- pył z ogrodu;
- pyłki roślin;
- resztki naskórka;
- pot;
- kosmetyki;
- drobiny węglanu wapnia wytrącające się przy zbyt wysokim pH i twardej wodzie;
- obumarłe glony;
- osady powstałe po zbyt dużej dawce flokulantu, chloru lub preparatów do regulacji pH.
Jeżeli pompa filtrująca pracuje zbyt krótko, wkład kartuszowy jest zabrudzony albo filtr piaskowy dawno nie był płukany, zanieczyszczenia zaczynają krążyć w wodzie. W filtrze piaskowym za oczyszczanie odpowiada specjalne złoże, najczęściej piasek kwarcowy lub szkło filtracyjne. Przepływająca przez nie woda zostawia w nim pył, resztki roślin, drobiny naskórka, obumarłe glony i inne zawiesiny. Z czasem ta warstwa zapycha się podobnie jak sitko w kuchennym zlewie. Wtedy filtr traci wydajność, ciśnienie w instalacji rośnie, a woda mimo pracy pompy robi się coraz bardziej matowa.
Zielona woda w basenie to zwykle następny etap. Niemal zawsze świadczy o gwałtownym namnażaniu się glonów, czyli mikroskopijnych organizmów prowadzących fotosyntezę, które wyjątkowo dobrze odnajdują się w ciepłej, nasłonecznionej wodzie bogatej w związki organiczne. Takich substancji w przydomowym basenie z każdym dniem przybywa. Do wody nieustannie trafiają pyłki roślin, liście, owady, mocznik oraz pozostałości kosmetyków, zwłaszcza kremów z filtrem przeciwsłonecznym.
Zobacz również:
Wszystkie te zanieczyszczenia dostarczają glonom składników odżywczych, więc przy wysokiej temperaturze i słabszej dezynfekcji woda szybko zaczyna "pracować". Początkowo mikroorganizmy wytwarzają niemal niewidoczny, śliski biofilm na ścianach i dnie niecki, a następnie zaczynają swobodnie unosić się w toni. Z czasem ich liczba rośnie na tyle, że woda w basenie traci przejrzystość i przybiera charakterystyczny zielonkawy odcień, pochodzący od chlorofilu, naturalnego barwnika umożliwiającego glonom wykorzystywanie energii słonecznej. Im wyższa temperatura wody i dłuższa ekspozycja na słońce, tym szybciej cały proces nabiera tempa.
Stosowanie chloru nie zawsze rozwiązuje problem. Wolny chlor, czyli ta część środka dezynfekującego, która odpowiada za niszczenie bakterii, wirusów i glonów, z każdą godziną jest zużywany w reakcjach z zanieczyszczeniami obecnymi w wodzie. Najpierw reaguje z potem, mocznikiem, resztkami kosmetyków i inną materią organiczną, przez co jego zdolność do zwalczania mikroorganizmów stopniowo maleje. W rezultacie powstają chloraminy - związki odpowiedzialne za charakterystyczny, ostry zapach kojarzony z basenem, a także za podrażnienie oczu, skóry i pogorszenie jakości wody.
Kontrola i regulacja pH - fundament czystej wody
Jeśli woda w basenie jest mętna, w pierwszej kolejności powinniśmy wykonać pomiar odczynu wody, ponieważ to od niego zależy, czy środki dezynfekujące będą skuteczne. Wartość pH określa, czy woda ma odczyn kwaśny, obojętny czy zasadowy. Skala obejmuje wartości od 0 do 14: w przypadku basenów przydomowych należy utrzymywać pH w przedziale 7,0-7,8. Większość specjalistów rekomenduje jeszcze węższy zakres - od 7,2 do 7,6 - ponieważ wtedy najłatwiej zachowamy równowagę pomiędzy skuteczną dezynfekcją, komfortem kąpieli oraz ograniczeniem odkładania się osadów.
Odpowiedni poziom pH oraz stosowanie chloru są pierwszą linią ochrony przed drobnoustrojami. W wodzie basenowej najważniejszą formą dezynfekującą jest kwas podchlorawy (HOCl), najszybciej uszkadzający bakterie, wirusy i glony. Gdy pH rośnie, coraz większa część chloru przechodzi w jon podchlorynowy OCl⁻, który działa wolniej. Zatem przy pH powyżej 8,0 basen może "pokazywać" chlor na pasku testowym, a mimo to woda zaczyna mętnieć, śliskie naloty trzymają się ścian, a glony dostają czas na namnażanie. Wynika to z tego, że wraz ze wzrostem pH zdolność chloru do zabijania zarazków spada, szczególnie przy wartościach powyżej 8,0.
Zbyt niskie pH również prowadzi do problemów. Woda o odczynie poniżej 7,0 mocniej drażni oczy i skórę, sprzyja korozji metalowych części, może uszkadzać drabinki, śruby, wymienniki ciepła i elementy pompy. Przy zbyt wysokim pH pojawia się natomiast mleczna zawiesina, szczególnie w regionach z twardą wodą. To często wytrącony węglan wapnia, czyli drobny mineralny pył, który odbija światło i odbiera wodzie przejrzystość. Preparaty pH Minus i pH Plus należy więc dodawać małymi porcjami, po wcześniejszym pomiarze, przy włączonej filtracji i zgodnie z instrukcją producenta. Po kilku godzinach ponownie wykonujemy test, ponieważ dopiero wtedy zobaczymy, czy korekta była wystarczająca.
Warto też zmierzyć poziom kwasu cyjanurowego, szczególnie wtedy, gdy stosujemy tabletki wielofunkcyjne, dichlor i trichlor. Ten stabilizator chroni chlor przed szybkim rozpadem pod wpływem słońca, ale przy nadmiarze zaczyna go wiązać i spowalnia dezynfekcję. Zmienia również przebieg reakcji chlorowania oraz może wpływać na powstawanie nitrozamin, czyli ubocznych produktów reakcji chloru ze związkami azotu obecnymi w wodzie, m.in. z potem, mocznikiem i resztkami organicznymi wnoszonymi przez kąpiących się. Część z nich uznaje się za związki niepożądane ze względu na możliwe działanie rakotwórcze, dlatego w pielęgnacji basenu coraz większy nacisk kładzie się na ograniczanie brudu w wodzie. Wystarczy wziąć prysznic przed kąpielą, zadbać o sprawną filtrację, kontrolować pH oraz właściwy poziom chloru i rozsądnie stosować stabilizatora chloru.
Jak dbać o wodę w basenie, żeby nie robiła się mętna?
Skuteczność filtracji zależy zarówno od rodzaju pompy, jak i czasu jej pracy. Przyjmuje się, że w ciągu doby cały zapas wody z basenu powinien zostać przefiltrowany przynajmniej raz, a podczas upałów lub w okresach intensywnego korzystania z basenu nawet dwukrotnie. Przykładowo w basenie o pojemności 10 m³ wyposażonym w pompę o wydajności 2 m³ na godzinę urządzenie powinno pracować co najmniej 5 godzin dziennie, choć w gorące dni znacznie lepsze efekty przynosi 6, a nawet 8 godzin ciągłej filtracji.
Powinniśmy też zadbać o konserwację samego układu. Wkłady kartuszowe wymagają regularnego płukania i okresowej wymiany, gdy spada ich przepustowość. Natomiast filtry piaskowe trzeba systematycznie płukać wstecznie, pamiętając, że po kilku sezonach eksploatacji także złoże filtracyjne stopniowo traci swoje właściwości.
Utrzymanie przejrzystej wody wymaga przede wszystkim systematyczności. Każdego dnia wystarczy poświęcić kilka minut na usunięcie liści i innych zanieczyszczeń z powierzchni, opróżnienie koszyka skimmera, krótką ocenę wyglądu wody oraz uruchomienie filtracji. Dwa lub trzy razy w tygodniu warto dodatkowo sprawdzić poziom pH i wolnego chloru, a po intensywnych opadach, burzy, większym spotkaniu przy basenie czy kilku dniach wysokich temperatur taki pomiar najlepiej wykonać od razu. Latem warunki zmieniają się wyjątkowo szybko, a ciepła, dobrze nasłoneczniona woda tworzy dla glonów niemal idealne środowisko do rozwoju.
Warto też zadbać o dobre nawyki podczas korzystania z basenu. Krótki prysznic przed kąpielą wyraźnie ogranicza ilość zanieczyszczeń trafiających do wody. Każdy użytkownik wnosi bowiem pot, złuszczony naskórek oraz pozostałości kremów z filtrem UV, balsamów i olejków pielęgnacyjnych. Wszystkie te substancje zużywają wolny chlor, który zamiast zwalczać bakterie i glony, reaguje z materią organiczną.
Jeżeli mimo profilaktyki woda straci przejrzystość, należy pamiętać o właściwej kolejności działań:
- Najpierw dokładnie oczyszczamy dno i ściany basenu z osadów oraz usuwamy większe zanieczyszczenia.
- Następnie płuczemy lub wymieniamy filtr i sprawdzamy podstawowe parametry wody.
- Dopiero po wyregulowaniu pH warto przeprowadzić dezynfekcję szokową.
Jeżeli po kilku godzinach intensywnej filtracji w wodzie nadal utrzymuje się drobna zawiesina, pomocny będzie klaryfikator lub flokulant. Pierwszy preparat łączy najmniejsze cząstki w większe skupiska, które łatwiej zatrzymuje filtr. Flokulant powoduje opadanie zanieczyszczeń na dno basenu, skąd można je usunąć odkurzaczem, najlepiej odprowadzając wodę poza układ filtracyjny.
Zielona woda wymaga zdecydowanie bardziej intensywnej interwencji:
- W pierwszej kolejności dokładnie szczotkujemy ściany i dno basenu, aby oderwać glony tworzące biofilm.
- Później korygujemy odczyn wody i przeprowadzamy chlorowanie szokowe zgodnie z zaleceniami producenta preparatu.
- Kolejnym etapem jest nieprzerwana filtracja przez 24-48 godzin oraz częste płukanie filtra, ponieważ zatrzymuje on ogromne ilości obumarłych glonów.
Jeżeli zakwit jest bardzo silny, a woda przypomina gęstą zieloną zawiesinę, częściowa wymiana wody będzie szybszym i bardziej ekonomicznym rozwiązaniem niż wielodniowa walka z nadmiernie rozwiniętą biomasą.
Zobacz również:
Domowe sposoby na czystą wodę w basenie
Internet pełen jest porad zachęcających do stosowania octu, sody oczyszczonej, wody utlenionej, a nawet herbaty czy kwasku cytrynowego. Niestety większość takich metod nie usuwa przyczyny problemu. Żaden domowy środek nie zastąpi prawidłowo działającej filtracji i odpowiednio prowadzonej dezynfekcji.
Soda oczyszczona znajduje zastosowanie w pielęgnacji basenu, ale jej działanie jest często błędnie przedstawiane. Wodorowęglan sodu podnosi zasadowość całkowitą (alkaliczność), więc pomaga stabilizować pH i ogranicza jego gwałtowne wahania. Nie służy jednak do klarowania mętnej wody ani zwalczania glonów, dlatego nie zastąpi preparatów regulujących pH ani środków dezynfekujących. Równie ostrożnie warto podchodzić do octu. Chwilowo obniża pH, ale jednocześnie wprowadza do wody związki organiczne, które zwiększają obciążenie filtracji i mogą sprzyjać powstawaniu ubocznych produktów dezynfekcji.
Najwięcej pytań budzi witamina C i akurat w tym przypadku internetowe porady mają częściowo naukowe uzasadnienie. Kwas askorbinowy redukuje utlenione związki żelaza i manganu, które odpowiadają za brunatne, żółtawe lub rdzawe przebarwienia wody po napełnieniu basenu ze studni. Po jego zastosowaniu metaliczne osady tracą intensywny kolor, a woda szybko odzyskuje przejrzystość, ale metale nadal znajdują się w obiegu, lecz w mniej widocznej formie. Nie oddziałuje na glony, bakterie ani zawiesiny organiczne. Co więcej, witamina C reaguje z wolnym chlorem i szybko obniża jego stężenie, zatem po jej zastosowaniu konieczne jest ponowne wyrównanie parametrów wody oraz przywrócenie właściwego poziomu dezynfekcji.
Podobnie wygląda sytuacja z wodą utlenioną. Nadtlenek wodoru jest silnym utleniaczem i bywa wykorzystywany w profesjonalnych systemach uzdatniania wody, ale pracuje wtedy w precyzyjnie dobranych stężeniach i zwykle w połączeniu z dedykowanymi urządzeniami dozującymi. Wlewanie do basenu preparatu kupionego w aptece może zaburzyć równowagę chemiczną wody, osłabić działanie chloru i utrudnić późniejsze przywrócenie właściwych parametrów. W efekcie problem z mętną wodą często zamiast zniknąć, jest jeszcze trudniejszy do opanowania.
Źródła: deccoria.pl
