Spis treści:
- Dziwaczek jalapa - charakterystyka i pochodzenie niezwykłej rośliny
- Siew nasion i sadzenie bulw dziwaczka - optymalne terminy i głębokość
- Pielęgnacja dziwaczka w trakcie sezonu - podlewanie, nawożenie i przycinanie
- Zimowanie dziwaczka jalapa
Dziwaczek jalapa - charakterystyka i pochodzenie niezwykłej rośliny
Dziwaczek jalapa (Mirabilis jalapa), nazywana niekiedy nocną pięknością to roślina należąca do rodziny dziwaczkowatych. Pochodzi z Meksyku, gdzie jest uprawiana jako bylina ogrodowa i domowa, w naszym kraju traktujemy ją jako odmianę jednoroczną.
Roślina tworzy bujne, gęsto rozkrzewione zielone kępy. Dorasta zazwyczaj do 70-80 cm wysokości, chociaż w sprzyjających warunkach może osiągać 1 metr. Wspiera się na wyprostowanych, czworokątnych łodygach. W podziemnej części wykształca pionowy, korzeń bulwiasty o długości przekraczającej 20 cm, który w naturalnym środowisku pomaga roślinie przetrwać niekorzystne warunki. Pędy są gęsto porastane przez liście o długości do 12 cm i szerokości do 5 cm. Mają one jajowaty kształt z sercowatą podstawą oraz ostro zakończonym wierzchołkiem. Wierzchnia strona wyróżnia się nasyconą zielenią, a spód jest znacznie bardziej blady.
Dziwaczek jalapa kwitnie od lipca do września. Dzwonkowate, lejkowate kwiaty zebrane w baldachogrona to obupłciowe, petaloidowe kielichy (pseudopłatki) o długości 4-6 cm i średnicy do 3,5 cm. Roślina ta słynie ze zmienności barw. Na jednym krzaku mogą rozwijać się kwiaty o ubarwieniu białym, żółtym, różowym, purpurowym, a także formy dwukolorowe i cętkowane. Pojedyncze kwiaty potrafią modyfikować odcień płatków w trakcie swojego życia.
Dziwaczek żyje zaledwie jedną dobę. Otwiera się późnym popołudniem lub wieczorem oraz w pochmurne dni, i więdnie o świcie. Rozchylającym się wieczorem płatkom towarzyszy intensywny, słodkawy zapach. Spowodowane jest to przyciąganiem owadów nocnych - głównie ciem, a w rejonach naturalnego występowania rośliny również kolibrów.
Co istotne, dziwaczek jalapa zawiera substancje toksyczne, choć nie zalicza się go do roślin o skrajnie wysokim stopniu stwarzanego zagrożenia. Tak więc, warto sadzić ją poza zasięgiem małych dzieci i domowych zwierząt.
Siew nasion i sadzenie bulw dziwaczka - optymalne terminy i głębokość
Dziwaczek jalapa świetnie rozmnaża się z nasion oraz przez podział bulw, chociaż pierwsza opcja jest popularniejsza. Chcąc przyspieszyć kiełkowanie nasion, warto przed siewem moczyć je w ciepłej wodzie przez 12-24 godziny. Nasiona wysiewa się na głębokość ok. 1-1,5 cm, najlepiej w marcu lub kwietniu. W temperaturze 18-20°C kiełkowanie trwa od 1 do 3 tygodni. Przy wysiewie w ogrzewanym pomieszczeniu uzyskuje się silne, dobrze rozwinięte sadzonki. Wysiew nasion bezpośrednio do gruntu wykonuje się na przełomie kwietnia i maja (na głębokość 1,5-2 cm), gdy minie ryzyko silniejszych przymrozków.
Zarówno młode siewki, jak i przezimowane bulwy sadzi się na miejsce stałe w drugiej połowie maja (po "Zimnej Zośce"). Bulwy należy umieszczać w glebie na głębokości ok. 8-10 cm. Wiosną, przed wysadzeniem, można również podzielić rozrośnięte bulwy - pamiętając, by każda część miała przynajmniej jeden aktywny pęd.
Zobacz również:
Dziwaczek to roślina, która nie ma ogromnych wymagań, ale najlepiej rozwija się w warunkach zbliżonych do swojego naturalnego, ciepłego klimatu. Preferuje stanowiska w pełnym słońcu. W upalne dni liście mogą czasowo więdnąć, jednak odzyskują wigor wraz ze spadkiem temperatury wieczorem. W przypadku pH gleby zaakceptuje zarówno odczyn obojętny, jak i lekko kwaśny. Warto jednak zadbać o dobry drenaż, a ziemię wzbogacić o kompost. Cięższe podłoże można rozluźnić piaskiem lub perlitem.
W przypadku uprawy w donicach należy zapewnić jej pojemnik o średnicy min. 30 cm z otworami drenażowymi.
Pielęgnacja dziwaczka w trakcie sezonu - podlewanie, nawożenie i przycinanie
Dziwaczek lubi umiarkowaną wilgoć, ale jest wrażliwy na przelewanie. W czasie letnich upałów wymaga regularnego nawadniania - najlepiej wieczorem lub wczesnym rankiem. Podłoże powinno być lekko wilgotne, ale nie błotniste. Bezpieczniej jest podlewać rzadziej, a obficiej, pozwalając wierzchniej warstwie ziemi lekko przeschnąć. Wodę należy kierować dokładnie pod podstawę łodygi. Zwilżanie liści i pąków sprzyja rozwojowi chorób grzybowych. Jesienią, wraz z końcem sezonu, podlewanie ograniczamy, a po zaschnięciu części nadziemnej całkowicie go zaprzestajemy.
W przypadku nawożenia warto dziwaczkowi dostarczać składników odżywczych w okresie wzrostu. Na początku sezonu można zastosować nawóz wieloskładnikowy o wolnym uwalnianiu. Od czerwca do września można go dokarmiać co dwa tygodnie nawozami bogatymi w potas i fosfor. Należy unikać nadmiaru azotu, który powoduje bujny wzrost liści kosztem pąków kwiatowych. W przypadku uprawy w pojemnikach również warto go zasilać, ale lepiej robić to rzadziej lub połową dawki, aby uniknąć zasolenia podłoża.
Roślina ma zwarty, krzewiasty pokrój i nie wymaga formującego cięcia. Jedynie należy zadbać o regularne usuwanie zaschniętych kwiatostanów. To stymuluje roślinę do zawiązywania nowych pąków i wydłuża kwitnienie.
Zimowanie dziwaczka jalapa
Dziwaczek jalapa nie jest rośliną mrozoodporną w naszym klimacie - jego część nadziemna zamiera już przy pierwszych jesiennych przymrozkach. Chcąc w następnym roku cieszyć się ponownie tym kwiatem najwygodniejszym sposobem jest zbiór nasion. Dziwaczek niezwykle łatwo kiełkuje z nasion, które dodatkowo zachowują zdolność kiełkowania nawet przez parę lat.
Nasiona zbieraj pod koniec lata i jesienią, gdy są całkowicie dojrzałe - stają się wtedy twarde, pomarszczone i przyjmują czarną barwę. Nasiona rozłóż na papierze, aby całkowicie wyschły. Następnie przechowuj je w papierowej kopercie lub woreczku w suchym, chłodnym i zaciemnionym miejscu aż do wiosennego wysiewu (marzec-kwiecień).
Przechowywanie bulw wymaga nieco więcej wprawy. Przed nadejściem pierwszych silniejszych mrozów ostrożnie wykop bulwy z gleby, starając się ich nie uszkodzić. Obetnij zaschnięte pędy u podstawy i delikatnie oczyść bulwy z nadmiaru ziemi (nie należy ich myć wodą). Umieść bulwy w ażurowej skrzynce lub pojemniku i zasyp je suchym torfem, trocinami lub piaskiem. Przechowuj je w chłodnym (ok. 5-10 st. C), suchym i ciemnym pomieszczeniu. Bulwy ponownie wysadza się do gruntu lub donic w drugiej połowie maja, gdy minie całkowite ryzyko przymrozków.
Źródło: deccoria.pl
