Spis treści:
- Kalamondyna - miniturowe drzewo cytrusowe
- Kalamondyna - uprawa w donicy, problemy w uprawie kalamondyny
Kalamondyna - miniturowe drzewo cytrusowe
Kalamondyna, nazywana także kalamondynką lub pomarańczą panamską, to efekt skrzyżowania mandarynki z kumkwatem. Botanicznie funkcjonuje jako ×Citrofortunella mitis i powstała z połączenia Citrus reticulata oraz Fortunella japonica. W naturze, w klimacie Azji Południowo Wschodniej, przyjmuje formę gęstego krzewu lub niewielkiego drzewa dorastającego do około 2,5 metra. W warunkach domowych utrzymuje znacznie bardziej kompaktowy rozmiar. Najczęściej osiąga od jednego do nieco ponad jednego metra wysokości i tworzy zwartą, kulistą koronę.
To roślina, która ma wyraźny charakter i potrafi natychmiast zmienić atmosferę wnętrza. Jej liście są skórzaste, ciemnozielone i błyszczące, a po delikatnym roztarciu szybko uwalniają intensywny, świeży zapach typowy dla cytrusów. Ten aromat jest odbierany jako pobudzający, "czysty", kojarzący się z lekkością i słońcem. Na tym jej urok się nie kończy: kwitnie długo i chętnie. Kwiaty pojawiają się przez cały rok, są drobne, śnieżnobiałe, rosną pojedynczo lub w niewielkich grupach i pachną słodko, szczególnie wtedy, gdy roślina stoi w cieplejszym, jaśniejszym miejscu. Latem kwitnienie wyraźnie przyspiesza, ale nawet zimą można zauważyć nowe pąki, a na jednej roślinie nierzadko widać jednocześnie kwiaty oraz dojrzewające owoce - efekt wizualny jest wtedy naprawdę spektakularny.
Owoce kalamondyny są niewielkie, okrągłe, o intensywnie pomarańczowej barwie i z wyglądu przypominają miniaturowe mandarynki. Największe zaskoczenie kryje się jednak w smaku: skórka jest cienka i delikatna, a przy tym wyraźnie słodsza niż miąższ, który pozostaje mocno kwaśny i soczysty. Ten kontrast stanowi znak rozpoznawczy owocu i sprawia, że w kuchni kalamondyna gra raczej rolę wyrazistego dodatku niż owocu "do chrupania". Świetnie sprawdza się jako naturalny akcent do herbaty, do sosów, marynat, konfitur czy domowych nalewek, a w krajach azjatyckich jej sok wykorzystuje się także jako kwaśną nutę w daniach rybnych i mięsnych.
Kalamondyna, jak większość cytrusów, ma charakterystyczny zestaw cennych związków roślinnych. W owocach znajdują się przede wszystkim witamina C oraz naturalne barwniki i przeciwutleniacze, w tym flawonoidy i karotenoidy, a w skórce intensywnie pachnące olejki eteryczne.
Kalamondyna - uprawa w donicy, problemy w uprawie kalamondyny
Uprawa kalamondyny w mieszkaniu daje bardzo dobre rezultaty, pod warunkiem że roślina otrzyma warunki zbliżone do tych, które panują w jej naturalnym środowisku. To cytrus, a cytrusy potrzebują odpowiedniej ilości światła, są wrażliwe na zmiany temperatury i szybko pokazują, czy coś im odpowiada. Właśnie dlatego kalamondyna bywa nauczycielem cierpliwości.
- Stanowisko i światło
Roślina potrzebuje jasnego miejsca i około 4-6 godzin słońca dziennie. Donicę warto obracać co 7-10 dni o ćwierć obrotu, aby korona rosła równomiernie Najlepiej czuje się przy oknie południowym lub zachodnim. Tam buduje pąki kwiatowe i utrzymuje owoce w dobrej kondycji. Przy niedoborze światła ogranicza kwitnienie, liście tracą intensywną barwę i zaczynają opadać.
Zimą dzień jest krótki, a światło słabsze. W tym okresie warto zastosować doświetlanie lampą LED o barwie zbliżonej do światła dziennego. Regularne, kilkugodzinne doświetlanie stabilizuje metabolizm rośliny i zapobiega osłabieniu. Latem kalamondyna wyraźnie korzysta z pobytu na zewnątrz. Balkon, taras lub ogród w zacisznym miejscu poprawiają kondycję liści i zwiększają liczbę zawiązanych owoców. Naturalne światło i ruch powietrza wzmacniają roślinę. Należy jednak wprowadzać ją stopniowo do pełnego słońca, aby uniknąć poparzeń liści.
W mieszkaniu problemem bywa suche powietrze (zwłaszcza przy kaloryferach). Kalamondyna najlepiej czuje się przy wilgotności około 45-60 proc.; przy niższej łatwiej o przędziorki i zasychanie brzegów liści. Może jednak temu zapobiec ustawiając donicę na podstawkę z mokrym keramzytem, używając nawilżaczy lub odsuwając donicę od źródła ciepła.
- Podłoże i przesadzanie
System korzeniowy kalamondyny jest dobrze rozwinięty i wrażliwy na zastój wody. Podłoże powinno być żyzne, przepuszczalne i lekko kwaśne. Optymalne pH mieści się w przedziale 5,5-6,5. Mieszanka ziemi do cytrusów z dodatkiem perlitu lub piasku oraz garści kory albo pumeksu zapewnia odpowiednią strukturę i napowietrzenie. Podłoże ma być lekkie, "oddychające", nie zbite jak glina.
Na dnie donicy konieczna jest warstwa drenażu z keramzytu lub drobnych kamyków. Otwór odpływowy umożliwia swobodny odpływ nadmiaru wody. To prosty element, który decyduje o zdrowiu korzeni.
Młode rośliny przesadza się co roku wczesną wiosną. Starsze egzemplarze wymagają zmiany donicy co trzy lub cztery lata. Każdorazowo powinniśmy wybrać pojemnik o jeden rozmiar większy. Zbyt duża donica sprzyja nadmiernemu zatrzymywaniu wilgoci. W latach bez przesadzania warto wymienić wierzchnią warstwę podłoża na świeżą.
- Podlewanie i nawożenie
Kalamondyna potrzebuje równowagi. Bryła korzeniowa powinna być umiarkowanie wilgotna. Podlewanie wykonuje się wtedy, gdy wierzchnia warstwa podłoża lekko przeschnie. Zbyt częste podlewanie prowadzi do osłabienia korzeni i zwiększa ryzyko infekcji grzybowych. Zbyt rzadkie powoduje zwijanie i opadanie liści. Najlepsza jest woda odstana (min. kilka godzin) lub przegotowana i ostudzona; przy twardej wodzie z kranu z czasem rośnie pH podłoża, a wtedy łatwiej o chlorozę i słabszy wzrost.
W okresie intensywnego wzrostu, od wiosny do końca lata, roślina wymaga regularnego nawożenia. Preparaty przeznaczone dla cytrusów stosujemy raz w tygodniu. Jesienią i zimą dawkę należy ograniczyć do jednego nawożenia w miesiącu. Jeśli roślina słabnie, a na powierzchni podłoża pojawia się biały nalot, może to oznaczać nagromadzenie soli po nawozach. Wtedy warto zastosować jedno obfite podlewanie "przepłukujące" i na 2-3 tygodnie ograniczyć nawożenie.
Przy planowanym spożyciu owoców warto sięgać po nawozy organiczne. Biohumus poprawia strukturę podłoża i dostarcza składników w łagodnej formie. Kalamondyna dobrze reaguje także na dokarmianie dolistne mikroelementami. Żelazo w formie chelatu pomaga przy objawach chlorozy, gdy liście jaśnieją między nerwami. W mieszkaniu kwiaty nie zawsze są dobrze zapylane. Jeśli roślina kwitnie, ale zawiązki masowo opadają, pomóż jej: delikatnie przenieś pyłek pędzelkiem między kwiatami albo lekko potrząśnij gałązkami. Opad zawiązków bywa też skutkiem nagłej zmiany miejsca, przeciągu, przesuszenia lub zbyt małej ilości światła.
- Zimowanie - etap decydujący o kwitnieniu
Od października do kwietnia kalamondyna przechodzi okres spoczynku. W tym czasie potrzebuje jasnego pomieszczenia i temperatury w granicach 10-15 stopni Celsjusza. Obniżenie temperatury spowalnia metabolizm rośliny i umożliwia regenerację.
Podlewanie ograniczamy do minimum, jednak podłoże nie powinno całkowicie wysychać. Zimowanie w zbyt ciepłym pomieszczeniu skutkuje osłabieniem i mniejszym kwitnieniem w kolejnym sezonie. To właśnie ten etap w dużej mierze decyduje o ilości kwiatów i owoców.
- Przycinanie i rozmnażanie
Cięcie przeprowadzamy wczesną wiosną, najlepiej przed intensywnym wzrostem. Skrócenie pędów o około jedną trzecią sprzyja zagęszczeniu korony i poprawia dostęp światła do wnętrza rośliny. Regularne formowanie nadaje kalamondynie harmonijny kształt.
Rozmnażanie możliwe jest przez sadzonki półzdrewniałe pobierane od marca do czerwca. Umieszcza się je w wodzie z dodatkiem ukorzeniacza lub w lekkim podłożu o stałej wilgotności. Proces wymaga stabilnej temperatury i cierpliwości. Rozmnażanie z nasion jest możliwe, choć młode rośliny potrzebują więcej czasu, aby wejść w fazę owocowania.
- Choroby i szkodniki - stała obserwacja
W warunkach domowych kalamondyna wykazuje dobrą odporność, jednak suche powietrze i wysoka temperatura sprzyjają pojawieniu się szkodników. Najczęściej obserwuje się przędziorki, tarczniki oraz wełnowce. Objawy obejmują żółknięcie liści, drobne pajęczynki, lepką wydzielinę i osłabienie wzrostu.
Regularna kontrola spodniej strony liści umożliwia szybkie wykrycie problemu. Preparaty olejowe na bazie parafiny lub naturalne emulsje roślinne skutecznie ograniczają populację szkodników. Szybka reakcja zapobiega ich rozprzestrzenianiu się na inne rośliny. Chloroza liści sygnalizuje niedobór żelaza albo zbyt wysokie pH podłoża. Korekta nawożenia oraz zastosowanie chelatów żelaza przywracają intensywną, zdrową zieleń.
Źródło: deccoria.pl
