Spis treści:
- Jeżyna fałdowana - charakterystyka botaniczna
- Uprawa jeżyny fałdowanej w ogrodzie - poradnik praktyczny
- Zbiór i przechowywanie owoców jeżyny - praktyczne wskazówki
- Właściwości lecznicze i zastosowanie jeżyny fałdowanej
Jeżyna fałdowana - charakterystyka botaniczna
Jeżyna fałdowana (Rubus plicatus) to krzew o pokroju wzniesionym, osiągający wysokość 1,5-2,5 m. System korzeniowy jest silnie rozwinięty, rozłogowy. Pędy dwuletnie są łukowato wygięte, bruzdowane, czerwonawo-brązowe, osiągające długość do 3 m, wyposażone w mocne, haczykowate kolce o długości 4-6 mm.
Liście są dłoniasto złożone z 3-5 listków, o długości 8-12 cm, z wyraźną nerwacją pierzastą. Górna strona blaszki jest ciemnozielona i pomarszczona, dolna jaśniejsza i delikatnie owłosiona. Pojedyncze listki mają kształt jajowaty, są ostro piłkowane na brzegach.
Kwiaty zebrane są w wiechowate kwiatostany długości 15-20 cm. Pojawiają się na pędach dwuletnich. Pojedyncze kwiaty mają średnicę 2-2,5 cm, składają się z 5 białych płatków korony i 5 działek kielicha, licznych pręcików z żółtymi pylnikami oraz wielokrotnego słupkowa z pojedynczymi słupkami.
Owoce to wielopestkowce. Początkowo są czerwone, dojrzewając, przybierają barwę czarną z połyskiem. Osiągają średnicę 1,5-2 cm.
Uprawa jeżyny fałdowanej w ogrodzie - poradnik praktyczny
Jeżyna fałdowana najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub w półcieniu, osłonięta od silnych wiatrów. Wymaga gleb żyznych, próchniczych, o pH 5,5-6,5, dobrze przepuszczalnych.
Młode rośliny sadzi się wiosną lub jesienią w rozstawie 1,5-2 m między rzędami i 1-1,5 m w rzędzie. Głębokość sadzenia powinna wynosić 30-40 cm. Krzewy prowadzi się przy podporach o wysokości 1,5-1,8 m, mocując pędy poziomo lub pod kątem 45 stopni.
W okresie wegetacji jeżyna wymaga regularnego podlewania, by utrzymać stałą wilgotność podłoża. Nawożenie mineralne stosuje się wczesną wiosną - na 100 mkw 40-60 g azotu, 30-40 g fosforu i 60-80 g potasu.
Pielęgnacja obejmuje systematyczne odchwaszczanie, ściółkowanie i coroczne cięcie: wczesną wiosną usuwa się pędy dwuletnie, które już owocowały, oraz skraca pędy jednoroczne do wysokości 1,8-2 m.
Rozmnażanie jeżyny odbywa się przez sadzonki zielne pobierane w czerwcu-lipcu lub przez odkłady poziome wykonywane jesienią. Przed zimą wskazane jest kopczykowanie podstawy krzewów warstwą ziemi wysokości 20-25 cm.
Zbiór i przechowywanie owoców jeżyny - praktyczne wskazówki
Owoce zbiera się sukcesywnie od połowy lipca do początku września, wybierając egzemplarze w pełni wybarwione, ale jeszcze jędrne. Zbiór powinien następować rano lub wieczorem, gdy owoce są suche.
Zebrane owoce jeżyny można przechowywać w temperaturze 2-4°C przez 2-3 dni lub poddać mrożeniu w temperaturze -18°C. Zachowują one wartość odżywczą przez 6-8 miesięcy.
Właściwości lecznicze i zastosowanie jeżyny fałdowanej
Owoce jeżyny fałdowanej zawierają szereg cennych związków biologicznie czynnych o udokumentowanym działaniu prozdrowotnym.
Główne grupy związków zawartych w jeżynie fałdowanej to:
- antocyjany i flawonoidy (300-400 mg/100 g świeżej masy) - mają działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne;
- kwasy organiczne (jabłkowy, cytrynowy) - wykazują właściwości bakteriostatyczne;
- pektyny i błonnik (5,3 g/100 g świeżej masy) - regulują pracę przewodu pokarmowego;
- witamina C (15-20 mg/100 g świeżej masy) i E - wzmacniają odporność;
- związki mineralne (potas 190 mg/100 g, żelazo 0,9 mg/100 g) - wspomaganie układu krwiotwórczego.
Owoce spożywa się na surowo lub przetwarza na soki, dżemy, konfitury i wina. W medycynie ludowej stosowane są napary z liści (1-2 łyżki suszu na szklankę wrzątku) jako środek przeciwbiegunkowy i przeciwzapalny. Zewnętrznie odwar z liści wykorzystuje się do płukania jamy ustnej przy stanach zapalnych dziąseł.
Przeciwwskazaniem do spożywania owoców jest nietolerancja fruktozy oraz tendencja do tworzenia się kamieni szczawianowych.
Źródło: deccoria.pl
