Spis treści:
- Wygląd nagietka lekarskiego
- Uprawa nagietka lekarskiego
- Zbiór i przechowywanie nagietka lekarskiego
- Właściwości i zastosowanie nagietka lekarskiego
Wygląd nagietka lekarskiego
Nagietek lekarski to roślina z rodziny astrowatych (Asteraceae), osiągająca wysokość 30-60 cm, o wyprostowanym, krzaczastym pokroju. Łodyga jest wzniesiona, rozgałęziona, bruzdowana, pokryta drobnymi włoskami gruczołowymi. Liście są lancetowate lub podługowato-łopatkowate, o długości 5-15 cm, pokryte delikatnym, gruczołowym owłosieniem. Liście dolne są ogonkowe, górne - siedzące, obejmujące łodygę.
Kwiaty nagietka są zebrane w koszyczki kwiatowe o średnicy 4-7 cm, osadzone pojedynczo na końcach pędów. Kwiaty brzeżne są języczkowate, żeńskie, o barwie od jasnożółtej do intensywnie pomarańczowej, ułożone promieniście w 2-3 rzędach. Kwiaty środkowe są rurkowate, obupłciowe, w kolorze pomarańczowym. Kwitnienie trwa od czerwca do października.
Owocem nagietka jest niełupka o długości 10-15 mm, z charakterystycznym grzebieniem na grzbiecie. Nasiona są haczykowato zakrzywione, jasnobrązowe.
Zobacz również:
Uprawa nagietka lekarskiego
Nagietek lekarski preferuje stanowiska słoneczne, ciepłe i osłonięte od wiatru. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, przepuszczalnych, o strukturze piaszczysto-gliniastej, zasobnych w próchnicę. Optymalne pH gleby wynosi 6,0-7,5. Toleruje krótkotrwałe susze, ale nie znosi nadmiaru wilgoci i zastoju wody.
Siew nasion przeprowadza się wiosną (kwiecień-maj) bezpośrednio do gruntu, na głębokość 1-2 cm, w rzędach oddalonych o 30-40 cm, z odstępem 20-30 cm między roślinami. Możliwy jest też siew jesienny (październik), który daje wcześniejsze kwitnienie w następnym roku. Kiełkowanie nasion trwa 8-14 dni.
Podlewanie nagietka powinno być umiarkowane, szczególnie w okresie suszy. Nawożenie organiczne wykonuje się przed siewem. W trakcie wegetacji można zastosować nawóz wieloskładnikowy z przewagą potasu i fosforu.
Pielęgnacja obejmuje regularne odchwaszczanie, spulchnianie gleby i usuwanie przekwitłych kwiatostanów, co stymuluje tworzenie nowych pąków. Roślina rozmnaża się wyłącznie przez nasiona.
Zbiór i przechowywanie nagietka lekarskiego
Surowcem zielarskim nagietka są kwiaty, które zbiera się w pełni kwitnienia, od czerwca do października. Zbiór przeprowadza się w dni słoneczne, po obeschnięciu rosy, zrywając całe koszyczki kwiatowe. Kwiaty należy zbierać co 2-3 dni, ponieważ rozwijają się stopniowo.
Suszenie odbywa się w warunkach naturalnych, w miejscu zacienionym, przewiewnym, o temperaturze 25-35°C. Możliwe jest też suszenie w suszarni w temperaturze nieprzekraczającej 40°C. Prawidłowo wysuszony surowiec ma intensywny pomarańczowy kolor i zachowuje charakterystyczny, lekko żywiczny zapach.
Suszone kwiaty nagietka przechowuje się w szczelnie zamkniętych pojemnikach ze szkła lub papieru. W takich warunkach surowiec zachowuje swoje właściwości przez około 1 rok.
Właściwości i zastosowanie nagietka lekarskiego
Główne grupy związków występujących w nagietku lekarskim to:
- karotenoidy (luteina, zeaksantyna) - działają przeciwutleniająco i przeciwzapalnie;
- flawonoidy (rutyna, kwercetyna) - wzmacniają naczynia krwionośne i działają przeciwzapalnie;
- triterpenoidy (kalenduladiol, faradiol) - wykazują właściwości przeciwzapalne i antyseptyczne;
- olejek eteryczny - działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo;
- polisacharydy - stymulują układ odpornościowy;
- śluzy roślinne - działają osłaniająco na błony śluzowe.
Nagietek lekarski jest stosowany zewnętrznie w formie naparów, maści, kremów i olejów do leczenia trudno gojących się ran, owrzodzeń, oparzeń, odmrożeń oraz różnych schorzeń skórnych. Wewnętrznie stosuje się napar jako środek przeciwzapalny w schorzeniach przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i jako łagodny środek żółciopędny.
Nagietek jest cennym składnikiem kosmetyków do skóry wrażliwej, suchej i dojrzałej. Stymuluje produkcję kolagenu, przyspiesza regenerację naskórka i łagodzi podrażnienia.
Należy pamiętać, że stosowanie nagietka w celach leczniczych powinno być konsultowane z lekarzem.
źródło: deccoria.pl
