Spis treści:
- Wygląd kozieradki pospolitej
- Uprawa kozieradki pospolitej
- Zbiór i przechowywanie kozieradki pospolitej
- Właściwości i zastosowanie kozieradki pospolitej
Wygląd kozieradki pospolitej
Kozieradka pospolita to roślina jednoroczna z rodziny bobowatych (Fabaceae), osiągająca wysokość 30-60 cm, o wyprostowanym pokroju. System korzeniowy jest palowy, z brodawkami korzeniowymi zawierającymi bakterie wiążące azot atmosferyczny.
Łodyga jest wzniesiona, delikatnie owłosiona, rozgałęziająca się od podstawy. Liście są trójlistkowe, przypominające liście koniczyny. Listki mają kształt odwrotnie jajowaty, o długości 2-3 cm i szerokości 1-2 cm, z piłkowanym brzegiem.
Kwiaty są drobne (10-15 mm długości), biało-żółtawe, osadzone pojedynczo lub parami w kątach liści. Kwitnienie przypada na czerwiec-lipiec.
Owocem jest strąk o długości 6-15 cm, zakrzywiony jak róg, z długim dzióbkiem. W strąku znajduje się 10-20 nasion o romboidalnym kształcie. Nasiona są twarde, żółtobrązowe, o intensywnym zapachu przypominającym syrop klonowy, długości 3-5 mm.
Uprawa kozieradki pospolitej
Kozieradka preferuje stanowiska słoneczne, osłonięte od wiatru. Jest rośliną ciepłolubną, wykazuje odporność na przymrozki do -5°C.
Wymagania glebowe są umiarkowane - najlepiej rośnie na glebach żyznych, przepuszczalnych, o pH 6,5-8,0. Znosi suszę, jednak wymaga podlewania w okresie kiełkowania.
Siew przeprowadza się wiosną, gdy temperatura gleby osiągnie 10-12°C. Nasiona wysiewa się w rzędach oddalonych o 30-40 cm, na głębokość 1-2 cm. Przed wysiewem warto namoczyć nasiona w wodzie. Norma wysiewu wynosi 1-2 g na mkw.
Nawożenie powinno być umiarkowane, z uwzględnieniem potasu i fosforu. Dobrze jest zastosować kompost w ilości 2-3 kg na mkw.
Pielęgnacja ogranicza się do odchwaszczania w początkowym okresie wzrostu. Przy uprawie na nasiona warto podeprzeć rośliny, gdy są obciążone strąkami.
Zbiór i przechowywanie kozieradki pospolitej
Młode liście można pozyskiwać, gdy roślina osiągnie wysokość 10-15 cm. Nasiona zbiera się, gdy strąki brązowieją, 3-4 miesiące po wysiewie. Zbiór najlepiej przeprowadzić rano, ścinając rośliny i pozostawiając je do dosuszenia przez 1-2 tygodnie.
Suszenie liści przeprowadza się w temperaturze 30-35°C, w zacienionym pomieszczeniu.
Suche nasiona przechowuj w szczelnych pojemnikach, w suchym i chłodnym miejscu. Zachowują właściwości przez 2-3 lata. Suszone liście przechowuje się do 6 miesięcy w szczelnych pojemnikach.
Właściwości i zastosowanie kozieradki pospolitej
Kozieradka pospolita zawiera liczne biologicznie czynne związki. Przed zastosowaniem w celach leczniczych należy skonsultować się z lekarzem.
Główne grupy związków występujących w kozieradce pospolitej to:
- saponiny steroidowe (diosgenina, tigogenina) - wykazujące działanie przeciwzapalne;
- alkaloidy (trigonellina) - wpływające na metabolizm glukozy;
- flawonoidy (luteolina, kwercetyna) - wykazujące działanie antyoksydacyjne;
- błonnik rozpuszczalny (galaktomannany) - regulujący poziom cholesterolu;
- białka (25-30% składu nasion) - wpływające na odżywczość;
- związki aromatyczne - odpowiedzialne za charakterystyczny zapach.
Kozieradka stosowana jest przy problemach trawiennych. Nastój z nasion (1 łyżeczka na szklankę wrzątku) można pić 2-3 razy dziennie przed posiłkami.
W tradycyjnej medycynie stosuje się ją przy leczeniu cukrzycy typu 2, do obniżania poziomu cholesterolu oraz wspierania laktacji u kobiet karmiących. Wyciągi z kozieradki wpływają także na poziom hormonów płciowych.
W tradycyjnej medycynie stosuje się ją przy leczeniu cukrzycy typu 2, do obniżania poziomu cholesterolu oraz wspierania laktacji u kobiet karmiących. Wyciągi z kozieradki wpływają także na poziom hormonów płciowych.
W kuchni nasiona są składnikiem mieszanek przyprawowych, szczególnie w kuchni indyjskiej, bliskowschodniej i północnoafrykańskiej. Świeże liście dodaje się do sałatek i zup.
Ze względu na działanie przeciwzakrzepowe, kozieradka nie powinna być stosowana przed zabiegami chirurgicznymi oraz przez osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe.
