Spis treści:
- Dlaczego planowanie ogrodu przed sezonem jest ważne?
- Jak zacząć? Analiza obecnej kondycji ogrodu
- Tworzenie planu rabat i grządek
- Wybór roślin na nowy sezon
- Ekologiczne planowanie ogrodu
- Harmonogram prac na nadchodzący sezon
Dlaczego planowanie ogrodu przed sezonem jest ważne?
Wiosną każdy dzień w ogrodzie jest na wagę złota. Bez planu łatwo przegapisz terminy siewu, kupisz rośliny nieodpowiednie do twojej gleby albo źle rozplanujesz miejsce. A na poprawki może być za późno.
Dobry plan oznacza też oszczędności. Zamiast wziąć w centrum ogrodniczym tego, co akurat ładnie wygląda, zamówisz wcześniej dokładnie to, czego potrzebujesz. Bez przepłacania, bez niepotrzebnych roślin, które potem stoją w doniczkach, bo nie wiesz, gdzie je posadzić.
Na warzywnych grządkach plan załatwia też kwestię płodozmianu. Pomidory kolejny rok w tym samym miejscu? To oznacza problem ze składnikami odżywczymi w glebie i chorobami… Z planem unikniesz tego problemu.
Przeczytaj również: Prosty model płodozmianu 4-letniego. Idealny plan nasadzeń na niewielkiej działce
Jak zacząć? Analiza obecnej kondycji ogrodu
Zanim zaczniesz planować, przejdź się po ogrodzie i zanotuj, co wymaga poprawy. Gdzie rośliny rosły słabo? Czy w jakimś miejscu zbierała się woda? Zimą nie gonią cię terminy – możesz wszystko dokładnie przemyśleć.
Sprawdź glebę. Rośliny żółkły, słabo rosły, plony były marne? Ziemia pewnie potrzebuje regeneracji. Kup prosty tester pH w sklepie ogrodniczym albo wyślij próbkę do laboratorium. Większość warzyw i kwiatów lubi pH między 6,0 a 7,0. Zaplanuj wapnowanie zbyt kwaśnej gleby lub zakwaszanie nadmiernie zasadowej na wczesną wiosnę.
Zwróć uwagę na strukturę podłoża. Ciężka glina zatrzymuje wodę i utrudnia rozwój korzeni? Będzie trzeba dodać piasku, kompostu lub kory. Lekki piasek szybko wysycha? Wzbogać kompostem, obornikiem czy nawozem zielonym. Te dodatki zatrzymają wilgoć i zapewnią roślinom składniki odżywcze.
Zanim nowy sezon ruszy pełną parą, oceńmy stan gleby w ogrodzie. Fot. kattrinka/123RF.com
Zapisz też, gdzie zbiera się nadmiar wody. W takich miejscach możesz zmienić wysokość terenu albo założyć drenaż. Czasem wystarczy delikatnie nachylić teren, żeby woda spływała we właściwym kierunku.
Obejrzyj grządki i rabaty. Czy ich krawędzie są wyraźne, czy zarośnięte? Czy podniesione grządki są stabilne? Czy drewniane elementy nie zaczynają gnić, a plastikowe pękać? Zimą możesz w spokoju zaplanować naprawę albo budowę nowych. Jeśli grządki są za wąskie albo za szerokie, teraz jest czas na przemyślenie lepszego układu.
Tworzenie planu rabat i grządek
Narysuj prosty szkic ogrodu – wystarczą ci do tego kartka i ołówek. Zaznacz, co już masz – drzewa, krzewy, ścieżki i budynki. Dopisz, gdzie jest słońce, gdzie cień. Obserwuj przez kilka dni, jak światło wędruje po ogrodzie – czasem miejsce, które wydaje się słoneczne rano, po południu jest już w cieniu.
Na rabatach pomyśl wysokości roślin. Sprawdza się tu reguła „najwyższe z tyłu, niższe z przodu”, choć możesz też poeksperymentować. Zaplanuj ciągłość kwitnienia – aby uniknąć pustych miejsc. Wczesną wiosną zakwitną cebulowe – krokusy, szafirki i żonkile. Potem wchodzą byliny – floksy, dzwonki i piwonie. Jesienią oczy cieszyć będą astry i rozchodniki. Weź pod uwagę także kolorystykę. Możesz zrobić rabatę w jednej tonacji – na przykład różowo-fioletową – albo postawić na kontrasty. Żółte i fioletowe kwiaty obok siebie świetnie się uzupełniają. Białe rozjaśniają ciemne zakątki ogrodu.
Na warzywnych grządkach zaplanuj płodozmian. Rośliny z tej samej rodziny nie mogą rosnąć w tym samym miejscu kilka lat z rzędu. Po pomidorach, papryce, bakłażanie – wszystkich psiankowatych – nie sadź ich tam przez co najmniej 3 lata. Lepiej posadź rośliny strączkowe, które wzbogacą ziemię w azot. Dobrą metodą jest podzielenie grządek na cztery części i rotacja – psiankowate, kapustne, dyniowate, cebulowe.
Zastanów się nad efektywnym nawadnianiem. Rośliny, które lubią wilgoć, powinny rosnąć obok siebie. Uwzględnij też dostęp do grządek. Ścieżki między nimi muszą mieć co najmniej 40–50 cm szerokości, aby można było swobodnie przejść z taczką albo konewką. Zaplanuj je tak, by mieć wygodny dostęp do środka bez deptania po ziemi.
Już zimą zaplanujmy, co w sezonie posadzimy w ogrodzie na rabatach kwiatowych. Fot. deleter/123RF.com
Wybór roślin na nowy sezon
Dobieraj rośliny do warunków w swoim ogrodzie. Nie ma sensu sadzić ciepłolubnych w chłodnym klimacie ani cieniolubnych na pełnym słońcu. Możesz zajrzeć, co rośnie dobrze u sąsiadów lub poszukać inspiracji w gotowych aranżacjach.
Na rabatach postaw na byliny. W pierwszym roku mogą one rosnąć wolniej, ale potem odwdzięczą się obfitym kwitnieniem bez corocznego sadzenia. Sprawdzą się tu hortensje, lawendy, piwonie i funkie do cienia. Byliny to inwestycja na lata – raz posadzone rosną dekadami i z każdym rokiem są coraz piękniejsze.
Rośliny jednoroczne możesz wykorzystać do wypełnienia luk między młodymi bylinami albo do szybkiej zmiany kolorystyki rabaty. Nagietki, aksamitki, petunie czy ślazówki kwitną przez całe lato i nie wymagają dużo pracy.
Na grządkach warzywnych możesz poeksperymentować z nowymi odmianami. Co roku pojawiają się nowe pomidory, ogórki, fasola – często bardziej odporne albo lepiej przystosowane do klimatu. Nie porzucaj jednak całkowicie sprawdzonych odmian – część grządki poświęć na eksperymenty, resztę zasiej tym, co się już sprawdziło.
Pomyśl o roślinach towarzyszących. Niektóre gatunki pomagają sobie nawzajem – marchew i cebula odstraszają szkodniki, bazylia obok pomidorów chroni przed mszycami. Nagietek przyciąga owady zapylające, a czosnek posadzony między truskawkami chroni je przed szarą pleśnią.
Ekologiczne planowanie ogrodu
Ekologiczny ogród zaczyna się od zdrowej gleby. Kompostowanie to podstawa – zamiast wyrzucać resztki z kuchni i ogrodu, przerób je na nawóz. Zimą kompostownik pracuje wolniej, ale możesz gromadzić materiał, który wiosną szybko się rozłoży.
Do kompostu możesz wrzucać różne składniki. Zielone odpady – obierki i skoszona trawa – dają azot. Brązowe – suche liście, słoma, papier – są bogate w węgiel. Układaj je warstwami – 3 części zielonych na 1 brązową albo 2 części brązowych na 1 zieloną. Nie wrzucaj mięsa, nabiału, tłuszczów – przyciągają one gryzonie i wydłużają rozkład.
Kompostownik najlepiej ustawić w półcieniu, żeby nie przesychał. Zbyt suchy kompost wolno się rozkłada, zbyt mokry gnije i wydziela nieprzyjemny zapach.
Kompostować w ogrodzie możemy o każdej porze roku. Fot. piksel/123RF.com
Kolejnym elementem do zaplanowania są naturalne nawozy. Przefermentowany obornik, biohumus i nawóz zielony wzbogacą ziemię bez chemii. Gnojówki z pokrzywy albo skrzypu łatwo wykonasz samodzielnie – kilogram świeżej pokrzywy zalej 10 litrami wody, zostaw w ciepłym miejscu na 2 tygodnie. Gotową gnojówkę jeszcze raz rozcieńcz wodą 1:10 i podlewaj rośliny co 2–3 tygodnie.
Zaplanuj różnorodność. Im więcej gatunków, tym mniej problemów ze szkodnikami. Zostaw mały kącik z dzikimi roślinami – pokrzywy, jasnoty i babki przyciągną pożyteczne owady. Możesz też zaplanować małe oczko wodne albo domek dla owadów zapylających.
Pomyśl o zmniejszeniu trawnika. Trawa wymaga dużo wody, nawożenia i ciągłego koszenia. Zamiast tego załóż łąkę kwietną z rodzimych gatunków – to mniej pracy dla ciebie, a lepsze warunki dla pszczół i motyli. Wystarczy ją kosić dwa razy w roku – w lipcu i późną jesienią.
Zaplanuj też zbieranie deszczówki. Beczka pod rynną to darmowa woda do podlewania. W sezonie zaoszczędzisz setki litrów. Deszczówka jest lepsza dla roślin niż woda kranowa – nie zawiera chloru.
Harmonogram prac na nadchodzący sezon
Ostatni element to harmonogram – rozpisz zadania na poszczególne miesiące. Zrób prosty kalendarz na papierze albo w telefonie z przypomnieniami.
W lutym zacznij siew selera, papryki i bakłażana do skrzynek na parapecie. Potrzebują one 8–10 tygodni przed wysadzeniem do gruntu. Wybierz słoneczny parapet albo doświetl lampą.
W marcu wysiej pomidory, warzywa kapustne i pierwsze zioła.
Kwiecień to czas na przygotowanie grządek – przekopanie, nawożenie kompostem i wyrównanie. Pod koniec kwietnia siej pierwsze warzywa do gruntu: marchew, pietruszkę, groch i bób – nie zaszkodzą im lekkie przymrozki.
W maju możesz już posadzić rozsady. Zwykle bezpieczny termin to połowa maja. Sprawdź prognozy – jeśli zapowiadają mróz, poczekaj albo przykryj grządki agrowłókniną.
Latem najważniejsze jest regularne podlewanie, zwłaszcza w upały – najlepiej rano lub wieczorem, kiedy woda mniej paruje. Systematycznie odchwaszczaj też grządki. Lipiec i sierpień to szczyt zbiorów – dojrzewają wtedy pomidory, ogórki i papryka. Planuj też czas na przetwory, mrożenie, kiszenie i przechowywanie plonów. Bez planu łatwo się pogubić w tym natłoku pracy.
Jesienią przygotuj ogród do zimy. We wrześniu możesz jeszcze siać zimujące warzywa – czosnek sadź pod koniec miesiąca, cebulę nieco wcześniej. Szpinak zimujący wysiewaj do połowy września.
W październiku masz czas na wielkie porządki – usuń resztki roślin jednorocznych, przygotuj glebę pod wiosenne uprawy i zasil kompostem. Zbierz opadłe liście – część dodaj do kompostu, część zostaw jako ściółkę pod krzewami. Listopad to ostatni moment na okrycie wrażliwych roślin agrowłókniną lub słomą. Zabezpiecz też róże, hortensje i inne rośliny, które mogą ucierpieć na mrozie.
Zaplanuj też zabiegi pielęgnacyjne przez cały sezon. Wczesną wiosną, przed pękaniem pąków, przytnij krzewy owocowe – usuń chore, suche i krzyżujące się gałęzie. Rośliny ozdobne przycinaj po kwitnieniu. Wykonaj profilaktyczne opryski przeciw grzybom – pierwszy raz wczesną wiosną, drugi po kwitnieniu. Używaj preparatów miedziowych lub ekologicznych środków na bazie siarki.
Źródło: deccoria.pl
Przeczytaj również:
Zimowy siew w butelkach. Kalendarz i przewodnik siewu krok po kroku
Jak stratyfikować nasiona w zimie? Najskuteczniejsze metody i sprawdzone wskazówki
Styczeń w ogrodzie. Najważniejsze prace, ochrona roślin i przygotowanie nasadzeń