Spis treści:
- Jakie gatunki orzechów poradzą sobie w polskim klimacie?
- Orzech włoski i laskowy - najpopularniejsze odmiany do przydomowego ogrodu
- Orzech szary, czarny i japoński - mniej znane gatunki o wyjątkowych właściwościach
- Kiedy i jak sadzić orzechy w ogrodzie, by szybko cieszyć się własnymi zbiorami?
Jakie gatunki orzechów poradzą sobie w polskim klimacie?
Strefy mrozoodporności w Polsce mieszczą się najczęściej w przedziale 5b-7b, co w praktyce oznacza mrozy od około -26 do -12 stopni Celsjusza - w chłodniejszych regionach kraju bywa jeszcze zimniej. W takich warunkach dobrze radzi sobie nie tylko dobrze znany orzech włoski, lecz również mniej popularne gatunki z rodzaju Juglans, w tym orzech czarny, szary i japoński, a obok nich leszczyna, dająca orzechy laskowe.
Orzech czarny (Juglans nigra) został sprowadzony do Polski już w 1770 roku, a jego mrozoodporność sięga strefy 5a, czyli mrozów rzędu -28 do -26 stopni. Podobną odporność wykazuje orzech japoński (Juglans ailantifolia), zakwalifikowany do strefy 5b. Dzięki temu nie musisz ograniczać się tylko do jednej, najpopularniejszej odmiany.
Wszystkie gatunki orzecha wymagają stanowiska słonecznego oraz żyznej, głębokiej gleby. Orzechy z rodzaju Juglans wytwarzają też palowy system korzeniowy, sięgający daleko w głąb podłoża, dlatego płytkie, podmokłe lub mocno zagęszczone gleby wyraźnie ograniczają ich rozwój. Dopasowanie gatunku do klimatu i gleby działki decyduje o tym, czy dany orzech będzie mógł rosnąć na niej przez wiele lat.
Orzech włoski i laskowy - najpopularniejsze odmiany do przydomowego ogrodu
Najpopularniejszy w polskich ogrodach jest orzech włoski (Juglans regia). W warunkach ogrodowych osiąga on zwykle 5-10 metrów wysokości, pojedyncze okazy dorastają jednak nawet do 20 metrów. Miejsce pod drzewo najlepiej wybrać z dala od domu i innych upraw - wynika to z obecności juglonu, związku o działaniu allelopatycznym, który hamuje wzrost wielu roślin rosnących w promieniu korony. Do najczęściej polecanych odmian szczepionych, dających duże i smaczne owoce, należą 'Dodo' oraz 'Resovia'.
Leszczyna (Corylus avellana) z kolei, z której owoców pochodzi orzech laskowy, ma znacznie mniejsze wymagania przestrzenne. Krzew osiąga zwykle 3 do 5 metrów wysokości, a prowadzony w formie niskopiennej jeszcze mniej. Do uprawy owocowej polecane są odmiany takie jak 'Kataloński', 'Olbrzymi z Halle' czy 'Webba Cenny', różniące się wielkością orzecha i terminem dojrzewania. Leszczyna preferuje glebę żyzną, próchniczą, o umiarkowanej wilgotności.
Orzech szary, czarny i japoński - mniej znane gatunki o wyjątkowych właściwościach
Mniej znany orzech czarny pochodzi ze wschodniej części Ameryki Północnej. Wśród gatunków orzecha osiąga największe rozmiary, w naturalnym środowisku dorastając nawet do 50 metrów, choć w warunkach ogrodowych jest to zwykle znacznie mniej. Jego ciemne, twarde drewno jest cenione w meblarstwie, a łupiny orzechów zawierają barwnik, który dawniej wykorzystywano do farbowania tkanin. Owoce są jadalne i stanowiły niegdyś ważny składnik pożywienia rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej, choć wydobycie jądra z twardej, głęboko pofałdowanej łupiny jest trudniejsze niż w przypadku orzecha włoskiego.
Orzech szary (Juglans cinerea) wyróżnia się jasnoszarą, głęboko spękaną korą oraz miękkim drewnem o żółtawym rdzeniu. Gatunek jest w pełni mrozoodporny na terenie całej Polski, a sadzonki można kupić w rodzimych szkółkach. Orzechy są jadalne i tłuste, ale mają podobnie grubą łupinę jak orzechy czarne.
Orzech japoński (Juglans ailantifolia) tworzy szeroką, rozłożystą koronę. Osiąga 15-20 metrów wysokości, a jego mrozoodporność odpowiada strefie 5b, czyli mrozom do -26 stopni. Owoce rosną w niewielkich gronach, zwykle po kilka do kilkunastu sztuk. Szczególną odmianą jest 'Cordiformis', czyli orzech sercowaty, którego jądro w przekroju ma kształt serca. Po delikatnym nacisku pęka ono wzdłuż szwu i wypada z łupiny w jednym lub dwóch kawałkach, bez konieczności łuskania kawałek po kawałku.
Orzech japoński krzyżuje się naturalnie z orzechem szarym, dając płodną mieszańcową formę zwaną orzechem buartowym (Juglans x bixbyi), sadzoną czasem jako odporniejszy zamiennik podatnego orzecha szarego.
Zobacz również:
Kiedy i jak sadzić orzechy w ogrodzie, by szybko cieszyć się własnymi zbiorami?
Najlepszym terminem sadzenia większości gatunków orzecha jest jesień lub wczesna wiosna, jeszcze zanim ruszy wegetacja. Leszczyna rozpoczyna cykl wegetacyjny wyjątkowo wcześnie, dlatego w jej przypadku najlepszy jest termin jesienny. Orzechy z rodzaju Juglans można sadzić w obu terminach, unikając jedynie okresu mrozów oraz zmarzniętej lub rozmiękłej po roztopach gleby.
Orzechy z rodzaju Juglans wytwarzają palowy system korzeniowy, sięgający nawet trzech metrów w głąb ziemi, dlatego dołek pod sadzonkę powinien być głęboki i szeroki. Ziemię ogrodową wymieszaj z żyznym podłożem, co ułatwi ukorzenienie.
Korzenie rozłóż swobodnie na dnie dołka, unikając ich zaginania, a następnie zasyp ziemią i obficie podlej. Miejsce pod orzech włoski, czarny, szary lub japoński wybierz z dala od innych nasadzeń i budynków - dorosłe drzewo wymaga zdecydowanie więcej miejsca niż leszczyna, nawet kilkunastu metrów od najbliższych drzew i zabudowań, a niektóre gatunki wydzielają substancje ograniczające wzrost roślin w sąsiedztwie.
Młode drzewko w pierwszym roku po posadzeniu podlewaj regularnie, zwłaszcza w okresach suszy. Glebę wokół pnia przykryj ściółką, która ograniczy parowanie wody i wzrost chwastów.
Źródło: deccoria.pl
