Spis treści:
- Wygląd jasnoty białej
- Uprawa jasnoty białej
- Zbiór i przechowywanie jasnoty białej
- Właściwości i zastosowanie jasnoty białej
Wygląd jasnoty białej
Jasnota biała to bylina osiągająca wysokość 20-60 cm, o wyprostowanym, krzaczastym pokroju. Łodyga jest czterokanciasta, wzniesiona, nierozgałęziona lub słabo rozgałęziona, pokryta miękkimi, odstającymi włoskami, często czerwonawo nabiegła u podstawy. Charakterystyczną cechą jest puste wnętrze łodygi. Liście są naprzeciwległe, ogonkowe, o blaszce jajowatej lub sercowato-jajowatej, długości 3-8 cm i szerokości 2-5 cm, z grubo piłkowanym lub karbowanym brzegiem, zaostrzonym wierzchołkiem i sercowatą nasadą.
Kwiaty jasnoty białej są duże (20-25 mm długości), dwuwargowe, śnieżnobiałe, zebrane po 4-8 w kątach górnych liści. Kwitnienie trwa od kwietnia do października, z największym nasileniem w maju i czerwcu. Owocem jest rozłupnia rozpadająca się na cztery trójgraniaste rozłupki o długości 2-3 mm, barwy brązowej do czarnej, z charakterystycznym jasnym ciałkiem mrówkowym na szczycie.
Zobacz również:
Uprawa jasnoty białej
Jasnota biała preferuje stanowiska półcieniste do słonecznych, osłonięte od wiatru. Najlepiej rośnie na glebach gliniasto-piaszczystych o pH 6,0-7,5, zasobnych w próchnicę. Siew nasion przeprowadza się wiosną (marzec-kwiecień) lub jesienią (wrzesień-październik) bezpośrednio do gruntu na głębokość 0,5-1 cm, w rzędach co 30-40 cm.
Podlewanie jest konieczne głównie podczas wschodów i długotrwałej suszy. Pielęgnacja polega na odchwaszczaniu, spulchnianiu gleby i usuwaniu przekwitłych kwiatostanów. Ze względu na łatwość rozprzestrzeniania się przez rozłogi wskazane jest kontrolowanie ekspansji roślin.
Zbiór i przechowywanie jasnoty białej
Surowcem zielarskim są kwiaty jasnoty białej, zbierane od maja do września w początkowej fazie kwitnienia, w dni słoneczne. Zbioru dokonuje się ręcznie, zrywając kwiaty lub ścinając kwiatostany z górnymi liśćmi.
Suszenie przeprowadza się w cieniu, w przewiewnym miejscu, rozkładając surowiec cienką warstwą, lub w suszarni w temperaturze 35-40°C. Prawidłowo wysuszony surowiec zachowuje białą barwę i miodowy zapach. Przechowuje się go w szczelnie zamkniętych, ciemnych pojemnikach, w suchym i chłodnym miejscu, przez okres 12-18 miesięcy.
Zobacz również:
Właściwości i zastosowanie jasnoty białej
Jasnota biała zawiera liczne substancje biologicznie czynne o działaniu leczniczym.
Główne grupy związków występujących w kwiatach jasnoty białej to:
- irydoidy (lamalbid, ajugozyd) - działają przeciwzapalnie i antyseptycznie;
- flawonoidy (rutyna, kwercetyna) - uszczelniają naczynia krwionośne;
- garbniki - wykazują działanie ściągające i przeciwkrwotoczne;
- śluz roślinny - działa osłaniająco i przeciwzapalnie;
- saponiny triterpenowe - mają właściwości wykrztuśne i moczopędne.
Kwiaty jasnoty białej stosuje się głównie w leczeniu dolegliwości kobiecych, takich jak obfite miesiączki i stany zapalne dróg rodnych. Wykazują działanie przeciwkrwotoczne, przeciwzapalne i ściągające.
Zewnętrznie pomagają w leczeniu stanów zapalnych skóry i drobnych ran. Do przemywań stosuje się mocniejszy wywar. Przed stosowaniem jasnoty w celach leczniczych należy skonsultować się z lekarzem.
Jasnota biała jest również cenną rośliną miododajną oraz ozdobną, wykorzystywaną jako roślina okrywowa w miejscach półcienistych.
Źródło: Deccoria.pl
