Spis treści:
- Wygląd anyżu
- Uprawa anyżu
- Zbiór, suszenie i przechowywanie anyżu
- Właściwości i zastosowanie anyżu
Wygląd anyżu
Anyż to roślina z rodziny selerowatych (Apiaceae), osiągająca wysokość 40-60 cm, o delikatnym, rozgałęzionym pokroju. Łodyga jest wzniesiona, bruzdowana, w górnej części rozgałęziona, pokryta drobnymi włoskami. Liście dolne są długoogonkowe, nerkowate, z ząbkowanym brzegiem, środkowe - trójdzielne z lancetowatymi odcinkami, górne - siedzące, podzielone na wąskie, nitkowate segmenty.
Kwiaty anyżu są drobne (2-3 mm średnicy), pięciopłatkowe, białe lub kremowe, zebrane w luźne baldachy złożone o średnicy 5-10 cm. Kwitnienie przypada na czerwiec i lipiec. Owocem jest rozłupnia o długości 3-5 mm, barwy szarozielonej do szarobrązowej, pokryta krótkimi włoskami, o intensywnym zapachu.
Zobacz również:
Uprawa anyżu
Anyż wymaga ciepłego, słonecznego stanowiska, osłoniętego od silnych wiatrów. Preferuje gleby lekkie, przepuszczalne, piaszczysto-gliniaste, próchnicze, o pH 6,0-7,5.
Wysiew nasion przeprowadza się bezpośrednio do gruntu w drugiej połowie kwietnia, gdy temperatura gleby osiągnie minimum 15-20°C. Kiełkowanie trwa 2-3 tygodnie. Ze względu na wrażliwy korzeń palowy anyż źle znosi przesadzanie.
Podlewanie powinno być umiarkowane - anyż źle znosi zarówno suszę, jak i nadmiar wilgoci. Nawożenie stosuje się oszczędnie; przed siewem można wprowadzić do gleby kompost lub nawóz wieloskładnikowy. Pielęgnacja obejmuje regularne odchwaszczanie i płytkie spulchnianie podłoża między rzędami. W miejscach narażonych na wiatr rośliny mogą wymagać podparcia. Anyż potrzebuje długiego sezonu wegetacyjnego - co najmniej 120 dni bez przymrozków.
Zbiór, suszenie i przechowywanie anyżu
Surowcem zielarskim są owoce, które zbiera się w sierpniu lub na początku września, gdy są jeszcze lekko zielonkawe, a baldachy zaczynają brązowieć. Zbiór przeprowadza się rano, ścinając całe rośliny lub same baldachy. Zbyt późny zbiór prowadzi do osypywania się nasion.
Suszenie prowadzi się w przewiewnym, zacienionym miejscu w temperaturze do 35°C lub w suszarni w temperaturze 40°C. Ścięte baldachy można rozłożyć cienką warstwą na siatach lub zawiesić w pęczkach łodygami do góry. Po wysuszeniu owoce należy wymłócić i oczyścić z zanieczyszczeń. Prawidłowo wysuszony surowiec ma szarobrązową barwę i intensywny, słodkawy zapach.
Suszone owoce anyżu należy przechowywać w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w suchym i ciemnym miejscu, z dala od źródeł ciepła, przez 1-2 lata.
Zobacz również:
Właściwości i zastosowanie anyżu
Główne grupy związków występujących w anyżu to:
- olejek eteryczny (anetol, estragol, anisaldehyd) - działa wykrztuśnie, rozkurczowo i wiatropędnie;
- kumaryny (umbeliferon, skopoletyna) - wykazują działanie przeciwskurczowe;
- flawonoidy (rutyna, izoorientyna, izowitekstyna) - działają przeciwutleniająco;
- kwasy fenolowe - wspomagają trawienie.
Anyż stosuje się głównie przy dolegliwościach układu pokarmowego, takich jak wzdęcia, kolki, niestrawność i brak apetytu. Działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. Wykazuje również właściwości wykrztuśne - ułatwia odkrztuszanie i łagodzi kaszel przy infekcjach górnych dróg oddechowych.
Anyżu nie powinny stosować kobiety w ciąży ze względu na działanie estrogenne. Przed rozpoczęciem kuracji należy skonsultować się z lekarzem.
W przemyśle spożywczym anyż wykorzystuje się jako środek aromatyzujący do produkcji pieczywa, ciast, likierów i napojów. Olejek anyżowy znajduje zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym do produkcji syropów i past do zębów oraz w kosmetyce jako składnik zapachowy.
źródło: deccoria.pl
