Spis treści:
- Wygląd kruszyny pospolitej
- Uprawa kruszyny pospolitej
- Zbiór i przechowywanie kruszyny pospolitej
- Właściwości i zastosowanie kruszyny pospolitej
Wygląd kruszyny pospolitej
Kruszyna pospolita to krzew lub małe drzewo z rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae), osiągające wysokość 3-5 m, o luźnym, nieregularnym pokroju. Pędy są wyprostowane, o gładkiej, ciemnoszarej korze z charakterystycznymi białymi przetchlinkami. Młode gałązki mają barwę czerwonobrązową, a na przekroju widoczne jest pomarańczowe łyko.
Liście kruszyny są pojedyncze, eliptyczne lub odwrotnie jajowate, całobrzegie, o długości 4-7 cm i szerokości 2-4 cm. Blaszka liściowa jest ciemnozielona, z wierzchu błyszcząca, od spodu jaśniejsza. Kwiaty są niepozorne, drobne (2-3 mm średnicy), zebrane po 2-10 w pęczkach w kątach liści. Mają barwę zielonkawobiałą i pięciokrotną budowę. Kwitnienie przypada na okres od maja do czerwca.
Owoce to kuliste pestkowce o średnicy 6-8 mm, początkowo zielone, następnie czerwone, a w pełni dojrzałe - czarne. Dojrzewają od sierpnia do września.
Zobacz również:
Uprawa kruszyny pospolitej
Kruszyna pospolita preferuje stanowiska od półcienistych do słonecznych. Najlepiej rośnie na glebach wilgotnych, żyznych, próchniczych, o pH lekko kwaśnym do obojętnego (5,5-7,0). Toleruje okresowe zalewanie i gleby podmokłe.
Sadzenie przeprowadza się wczesną wiosną lub jesienią. Sadzonki umieszcza się w dołach o wymiarach 40×40×40 cm, w rozstawie 1,5-2 m. Przed sadzeniem warto wzbogacić podłoże kompostem.
Kruszyna wymaga umiarkowanego podlewania, szczególnie w pierwszym roku po posadzeniu oraz w okresach suszy. Nawożenie organiczne stosuje się co 2-3 lata.
Pielęgnacja obejmuje usuwanie chwastów, spulchnianie gleby i formowanie pokroju. Przycinanie najlepiej wykonywać wczesną wiosną, przed rozpoczęciem wegetacji.
Rozmnażanie kruszyny odbywa się przez nasiona (wysiewane jesienią lub po stratyfikacji wiosną) lub przez sadzonki zdrewniałe pobierane jesienią. Roślina nie wymaga specjalnego zabezpieczania na zimę, gdyż jest odporna na mrozy do -30°C.
Zobacz również:
Zbiór i przechowywanie kruszyny pospolitej
Surowcem zielarskim kruszyny jest kora zbierana z 3-4-letnich gałęzi wczesną wiosną (kwiecień-maj), w okresie ruszania soków. Korę ściąga się w postaci rurek o długości 15-30 cm. Świeża kora zawiera antranoidy drażniące przewód pokarmowy, dlatego wymaga przechowania przez co najmniej rok lub obróbki termicznej przed użyciem.
Suszenie przeprowadza się w przewiewnym, zacienionym miejscu w temperaturze 30-35°C. Prawidłowo wysuszona kora ma ciemnobrązową barwę z fioletowym odcieniem na przełamie i charakterystyczny zapach.
Surowiec przechowuje się w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w suchym i ciemnym miejscu przez okres do 3 lat.
Właściwości i zastosowanie kruszyny pospolitej
Główne grupy związków występujących w korze kruszyny to:
- glikozydy antranoidowe (frangulozydy) - działają przeczyszczająco poprzez pobudzanie perystaltyki jelit;
- garbniki - wykazują działanie ściągające i przeciwzapalne;
- związki flawonoidowe - mają właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne;
- fitosterole - regulują gospodarkę lipidową organizmu.
Kora kruszyny stosowana jest przede wszystkim jako łagodny środek przeczyszczający przy przewlekłych zaparciach. Preparaty z kory kruszyny są przeciwwskazane dla kobiet w ciąży i podczas karmienia piersią, u dzieci poniżej 12 roku życia oraz u osób z chorobami zapalnymi jelit. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń równowagi elektrolitowej i uzależnienia od środków przeczyszczających.
Przed rozpoczęciem stosowania preparatów z kory kruszyny w celach leczniczych należy skonsultować się z lekarzem.
źródło: deccoria.pl
