Spis treści:
- Wygląd omanu wielkiego
- Uprawa omanu wielkiego
- Zbiór i przechowywanie omanu wielkiego
- Właściwości i zastosowanie omanu wielkiego
Wygląd omanu wielkiego
Oman wielki jest okazałą byliną dorastającą do 150-200 cm wysokości, o wyprostowanym, rozgałęziającym się pokroju. Posiada gruby, mięsisty system korzeniowy z kłączem i licznymi korzeniami bocznymi o jasnobrązowej barwie. Łodyga jest prosta, sztywna, pokryta drobnymi włoskami i wyraźnie bruzdowana.
Liście są duże, podłużnie jajowate, o długości 30-50 cm i szerokości 10-25 cm, na górnej powierzchni szorstkie, od spodu owłosione. Dolne wyrastają na ogonkach, górne są siedzące i obejmują łodygę. Krawędzie blaszki liściowej są nieregularnie ząbkowane.
Kwiaty zebrane są w duże koszyczki o średnicy 6-8 cm, osadzone na szczytach łodyg. Kwiaty brzeżne są języczkowate, złocistożółte, wąskie i długie (do 3-4 cm), kwiaty środkowe są rurkowate, również żółte, ale krótsze. Owocem jest podłużna niełupka o długości 4-5 mm, zwieńczona puchem kielichowym.
Uprawa omanu wielkiego
Oman wielki preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste. Najlepiej rośnie na glebach średnio ciężkich, żyznych, próchniczych, o odczynie lekko kwaśnym do neutralnego (pH 6,0-7,0). Dobrze znosi okresowe zalania.
Rozmnażanie można prowadzić z nasion lub przez podział kłączy. Nasiona wysiewa się wiosną (marzec-kwiecień) na głębokość 0,5-1 cm, w rozstawie 60-80 cm. Podział kłączy wykonuje się wczesną wiosną lub późną jesienią.
Podlewanie dostosowuje się do warunków atmosferycznych - roślina preferuje umiarkowanie wilgotne podłoże. Nawożenie przeprowadza się wiosną kompostem lub nawozem wieloskładnikowym. Podstawowe zabiegi pielęgnacyjne obejmują usuwanie przekwitłych kwiatostanów i odchwaszczanie.
Oman wielki jest mrozoodporny (strefa 4-9). Młode okazy warto zabezpieczyć na zimę warstwą ściółki o grubości 10-15 cm.
Zbiór i przechowywanie omanu wielkiego
Korzenie i kłącza zbiera się późną jesienią (październik-listopad) z roślin 2-3-letnich. Wykopane korzenie oczyszcza się z ziemi, kroi na kawałki (5-10 cm) i dokładnie myje.
Suszenie przeprowadza się w temperaturze 35-40°C. Prawidłowo wysuszony surowiec ma jasnokremową barwę i charakterystyczny zapach. Proces trwa 7-10 dni, a jego zakończenie rozpoznaje się po łamliwości korzeni.
Wysuszony surowiec przechowuje się w szczelnych, ciemnych pojemnikach, chroniąc go przed światłem i wilgocią. Zachowuje właściwości lecznicze przez około 2 lata.
Właściwości i zastosowanie omanu wielkiego
Główne grupy związków występujących w omanie wielkim to:
- inulina - polisacharyd o działaniu prebiotycznym;
- olejek eteryczny - działa przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie;
- alantolakton i izoalantolakton - związki seskwiterpenowe o działaniu przeciwgrzybiczym;
- garbniki - wykazują działanie ściągające;
- kwasy organiczne - wspierają procesy trawienne.
Korzeń omanu wielkiego stosuje się przy schorzeniach dróg oddechowych, szczególnie przy mokrym kaszlu i zapaleniu oskrzeli. W medycynie ludowej stosowano go także przy dolegliwościach trawiennych.
Najczęściej przyjmuje się go w postaci naparu (1-2 g suszonego korzenia na szklankę wrzątku, 2-3 razy dziennie) lub nalewki (20-30 kropli 3 razy dziennie). Zewnętrznie stosuje się na trudno gojące się rany.
Stosowanie omanu wielkiego w celach leczniczych powinno być konsultowane z lekarzem. Roślina jest przeciwwskazana dla kobiet w ciąży i karmiących, osób z alergią na rośliny z rodziny astrowatych oraz cierpiących na choroby nerek.
Poza zastosowaniem leczniczym oman wielki bywa uprawiany jako roślina ozdobna w ogrodach naturalistycznych. Jego miododajne kwiaty przyciągają owady zapylające.
Źródło: deccoria.pl
