Spis treści:
- Wygląd szakłaka pospolitego
- Uprawa szakłaka pospolitego
- Zbiór i przechowywanie szakłaka pospolitego
- Właściwości i zastosowanie szakłaka pospolitego
Wygląd szakłaka pospolitego
Szakłak pospolity to krzew lub małe drzewo osiągające 3-6 m wysokości, o nieregularnej koronie. System korzeniowy jest płytki i rozłożysty. Pędy są sztywne, początkowo zielonkawe, z wiekiem ciemniejące, z charakterystycznymi ciernistymi zakończeniami bocznych gałązek (1-1,5 cm).
Liście są jajowate, długości 3-7 cm, drobno piłkowane, najczęściej naprzeciwległe. Wyróżniają się 3-4 parami łukowatych nerwów. Wiosną i latem są zielone, jesienią żółkną.
Kwiaty są drobne (2-3 mm), żółtawozielone, zebrane w pęczki w kątach liści. Szakłak jest rośliną dwupienną - kwiaty męskie i żeńskie występują na osobnych roślinach. Kwitnie od maja do czerwca.
Owoce to kuliste pestkowce (6-10 mm), początkowo zielone, dojrzewając czarne. Zawierają 2-4 nasiona, dojrzewają od sierpnia do października.
Uprawa szakłaka pospolitego
Szakłak preferuje stanowiska słoneczne lub lekko zacienione. Jest wytrzymały na mrozy i susze. Rośnie na glebach przepuszczalnych o pH 6,5-7,5, toleruje też gleby uboższe. Nie znosi stanowisk podmokłych.
Sadzi się go wiosną lub jesienią w dołki 40×40×40 cm, w rozstawie 1,5-2 m. Podlewanie konieczne jest tylko w okresie przyjmowania się roślin i podczas suszy. Nawożenie umiarkowane - kompost wiosną lub nawóz wieloskładnikowy (30-40 g/mkw) raz w roku.
Pielęgnacja obejmuje usuwanie pędów uszkodzonych lub krzyżujących się. Cięcie formujące wykonuje się wczesną wiosną. Rozmnażanie przez nasiona (wymagają stratyfikacji przez 3-4 miesiące) lub sadzonki zdrewniałe.
Zbiór i przechowywanie szakłaka pospolitego
Surowcem leczniczym są dojrzałe owoce (zbiór należy przeprowadzić na przełomie września i października) oraz kora z młodych gałązek (zbierana wczesną wiosną). Suszy się je w temperaturze do 40°C przez 1-3 tygodnie. Przechowuje się w szczelnych pojemnikach, w suchym i ciemnym miejscu.
Właściwości i zastosowanie szakłaka pospolitego
Główne grupy związków występujących w szakłaku pospolitym to:
- antranoidy (frangulina, emodyna) - działają przeczyszczająco i pobudzają perystaltykę jelit;
- flawonoidy - mają działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające;
- garbniki - wykazują właściwości ściągające i przeciwzapalne;
- glikozydy - wpływają na procesy trawienne i metaboliczne.
Szakłak stosuje się głównie w leczeniu przewlekłych zaparć. Preparaty działają po 6-10 godzinach od spożycia, dlatego najlepiej przyjmować je wieczorem. Stosowanie powinno być krótkotrwałe (1-2 tygodnie) i po konsultacji z lekarzem. Przeciwwskazania to: ciąża, karmienie piersią, choroby zapalne przewodu pokarmowego, niedrożność jelit, wiek poniżej 12 lat.
Z owoców uzyskuje się barwniki - niedojrzałe dają kolor żółty, dojrzałe zielony. W ogrodnictwie szakłak służy do nasadzeń naturalistycznych i żywopłotów. Przyciąga ptaki i jest rośliną miododajną.
