Spis treści:
- Wygląd żywokostu lekarskiego
- Uprawa żywokostu lekarskiego
- Zbiór i przechowywanie żywokostu lekarskiego
- Właściwości i zastosowanie żywokostu lekarskiego
Wygląd żywokostu lekarskiego
Żywokost lekarski jest wieloletnią byliną z rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae), osiągającą wysokość 60-120 cm, o wyprostowanym, krzaczastym pokroju. Łodyga jest gruba, kanciasta, silnie rozgałęziona w górnej części, pokryta sztywnymi, szczeciniastymi włoskami. Liście odziomkowe są duże, jajowato-lancetowate, długości 15-30 cm i szerokości 5-10 cm, osadzone na długich ogonkach. Liście łodygowe są mniejsze, siedzące, zbiegające po łodydze, obustronnie owłosione.
Kwiaty są drobne, długości 12-18 mm, dzwonkowate, zwisające, zebrane w jednostronne, zwinięte wierzchotki. Płatki korony są różowe, purpurowe, fioletowe lub kremowobiałe. Kwitnienie przypada na okres od maja do sierpnia. Owocem są cztery matowe, ciemnobrązowe orzeszki o długości 3-5 mm.
Uprawa żywokostu lekarskiego
Żywokost lekarski preferuje stanowiska półcieniste lub słoneczne, z dostępem do wody, chociaż dobrze znosi także okresowe przesuszenie. Najlepiej rozwija się na glebach żyznych, próchniczych, wilgotnych, ale przepuszczalnych, o strukturze gliniasto-piaszczystej lub gliniastej. Optymalne pH gleby wynosi 6,0-7,5.
Sadzenie przeprowadza się wczesną wiosną (marzec-kwiecień) lub jesienią (wrzesień-październik). Sadzonki umieszcza się w rzędach oddalonych o 60-80 cm, z odstępem 40-50 cm między roślinami, na głębokości 5-8 cm. Możliwy jest także wysiew nasion w kwietniu bezpośrednio do gruntu na głębokość 1-2 cm lub przez rozsadę w marcu.
Żywokost wymaga regularnego, obfitego podlewania, zwłaszcza w okresach suszy. Roślina dobrze toleruje nawożenie kompostem lub obornikiem aplikowane wczesną wiosną. Pielęgnacja polega na odchwaszczaniu, zwłaszcza w pierwszym roku uprawy, oraz usuwaniu przekwitłych kwiatostanów.
Zobacz również:
Zbiór i przechowywanie żywokostu lekarskiego
Surowcem zielarskim są korzenie i kłącza żywokostu, które zbiera się jesienią (październik-listopad) z roślin dwu- lub trzyletnich, po obumarciu części nadziemnych, lub wczesną wiosną (marzec-kwiecień) przed rozpoczęciem wegetacji. Wykopane korzenie dokładnie myje się w zimnej wodzie, usuwa drobne korzenie boczne, a następnie kroi wzdłuż na połowy lub ćwiartki.
Suszenie przeprowadza się w przewiewnym, zacienionym miejscu w temperaturze 35-40°C lub w suszarni w temperaturze do 50°C. Prawidłowo wysuszony surowiec powinien być kruchy, łamliwy, na przekroju biały lub kremowy, bez śladów pleśni.
Wysuszone korzenie przechowuj w szczelnie zamkniętych pojemnikach szklanych lub papierowych, w suchym, chłodnym i ciemnym miejscu. Przy zachowaniu właściwych warunków surowiec zachowuje właściwości użytkowe przez około rok.
Właściwości i zastosowanie żywokostu lekarskiego
Główne grupy związków występujących w żywokoście lekarskim to:
- alantoina (0,6-1,0%) - stymuluje regenerację tkanek, gojenie ran, działa przeciwzapalnie i nawilżająco;
- śluz (4-6%) - działa ochronnie na błony śluzowe, łagodzi podrażnienia, nawilża;
- garbniki (4-6%) - działają ściągająco, przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie;
- alkaloidy pirolizydinowe - wykazują działanie hepatotoksyczne, dlatego nie należy stosować żywokostu doustnie.
Żywokost stosuje się wyłącznie zewnętrznie w postaci maści, okładów, kompresów i naparów do kąpieli na urazy mechaniczne, siniaki, skręcenia, zwichnięcia, złamania oraz schorzenia stawów i mięśni. Działanie allantoiny polega na stymulacji podziału komórek, co przyspiesza gojenie uszkodzonych tkanek, zmniejsza obrzęk i łagodzi ból.
Ze względu na zawartość alkaloidów pirolizydinowych, które mogą uszkadzać wątrobę, żywokostu kategorycznie nie wolno stosować doustnie, na rany otwarte, na skórę uszkodzoną, przez kobiety w ciąży i karmiące ani u dzieci poniżej 3. roku życia. Przed zastosowaniem rośliny należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie w przypadku chorób wątroby lub stosowania innych leków.
żródło: deccoria.pl
